Τουρκικά θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο: Νέα ένταση με την Ελλάδα

Η ένταση στο Αιγαίο κλιμακώνεται εκ νέου, καθώς η Άγκυρα προχώρησε σε μια κίνηση που εκλαμβάνεται ως άμεση πρόκληση προς την Αθήνα. Συγκεκριμένα, την Κυριακή, η Τουρκία ανακήρυξε επίσημα εκτεταμένες περιοχές του Αιγαίου Πελάγους ως «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα», επιδιώκοντας να κατοχυρώσει με αυτόν τον τρόπο τα θαλάσσια δικαιώματά της στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή, που έρχεται να προστεθεί στο ήδη τεταμένο κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, προκάλεσε την άμεση και έντονη αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, δύο προεδρικά διατάγματα που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Τουρκικής Κυβερνήσεως επικυρώνουν τη δημιουργία των νέων αυτών θαλάσσιων πάρκων. Το πρώτο διάταγμα ορίζει ως «εθνικό θαλάσσιο πάρκο» μια περιοχή στο νότιο Αιγαίο, η οποία εκτείνεται μεταξύ της περιοχής Φετιγιέ της Μούγλα και της περιοχής Κας της Αττάλειας. Το δεύτερο διάταγμα αφορά μια περιοχή στο Βόρειο Αιγαίο, κοντά στις ακτές του Τεκιρντάγ και του Τσανάκαλε. Η επιλογή των συγκεκριμένων γεωγραφικών σημείων δεν είναι τυχαία, καθώς βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχουν διαφορές με την Ελλάδα για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η τουρκική επιχειρηματολογία, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, επικεντρώνεται στην ανάγκη προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Η εφημερίδα Daily Sabah, η οποία πρόσκειται στην τουρκική κυβέρνηση, αναφέρεται σε πληροφορίες περί σχεδίων της Αθήνας για τη δημιουργία νέων θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών κοντά στα Δωδεκάνησα. Υποστηρίζει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αποτρέψει τη χρήση περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών ως εργαλείου που θα μπορούσε, κατά την τουρκική θέση, να οδηγήσει σε επανακαθορισμό των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στο Αιγαίο. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο προβάλλει την παρουσία της Τουρκίας σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο, Μαύρη Θάλασσα και Θάλασσα του Μαρμαρά.

Το σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα»

Η Άγκυρα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος για την περαιτέρω θεσμική κατοχύρωση των διεκδικήσεών της. Ένα σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση με την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου τον Οκτώβριο. Στόχος του νομοσχεδίου, όπως επισημαίνεται, είναι η δημιουργία ενός ενιαίου και συνεκτικού νομικού πλαισίου για όλες εκείνες τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Τουρκία θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα. Η κίνηση αυτή καταδεικνύει τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Άγκυρας να εδραιώσει τις θέσεις της μέσω νομικών και πολιτικών πρωτοβουλιών.

Η σκληρή απάντηση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών

Η ελληνική πλευρά απάντησε άμεσα και με κατηγορηματικό τρόπο στις τουρκικές προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου. Η υπηρεσία ενημέρωσης του υπουργείου Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία χαρακτηρίζει τις ενέργειες της Τουρκίας παράνομες και άνευ εννόμου αποτελέσματος. Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι «Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας». Επιπλέον, η ανακοίνωση υπογραμμίζει ότι τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, τονίζοντας πως πρόκειται για μια ενέργεια που δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα, τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην υφαλοκρηπίδα της.

Η διατύπωση του ελληνικού ΥΠΕΞ είναι ιδιαίτερα αυστηρή και αποτυπώνει τη σταθερή θέση της Αθήνας ότι οι μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας δεν μπορούν να αλλοιώσουν το νομικό καθεστώς του Αιγαίου. Η αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας και στην έννοια της υφαλοκρηπίδας υπογραμμίζει τη νομική βάση επί της οποίας η Ελλάδα στηρίζει τις θέσεις της, απορρίπτοντας στο σύνολό τους τους τουρκικούς ισχυρισμούς. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να κυριαρχήσει στην πολιτική ατζέντα και να προκαλέσει νέο γύρο αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο χωρών, με το διπλωματικό πεδίο να αποτελεί το κύριο θέατρο των εξελίξεων.