Τραγωδία με το F-4 στην Τανάγρα: Δύο νεκροί πιλότοι και ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις

Βαρύ πένθος έχει σκεπάσει την Πολεμική Αεροπορία μετά τη συντριβή του F-4E Phantom II που συμμετείχε στην Athens Flying Week στην Τανάγρα, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δύο έμπειροι αξιωματικοί της 338 Μοίρας.

Το δυστύχημα σημειώθηκε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, την πρώτη ημέρα της αεροπορικής επίδειξης. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, στις 14:55 το F-4E Phantom II της 338 Μοίρας της 117 Πτέρυγας Μάχης κατέπεσε περίπου τρία ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της 114 Πτέρυγας Μάχης, στην Τανάγρα.

Από τη συντριβή έχασαν τη ζωή τους ο 40χρονος επισμηναγός Ιωάννης Μπλέσιας και ο 37χρονος σμηναγός Δημήτριος Πέτρου. Το ΓΕΑ έχει ήδη συγκροτήσει την αρμόδια επιτροπή που θα διερευνήσει τα ακριβή αίτια της τραγωδίας, με κάθε άλλη εκτίμηση που διατυπώνεται πριν ολοκληρωθεί η έρευνα να παραμένει υπόθεση.

Το δυστύχημα συνέπεσε χρονικά με τα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Μια ακόμη τραγική σύμπτωση καταγράφεται με την 11η Σεπτεμβρίου 2004, όταν είχε συντριβεί στο Άγιον Όρος ελικόπτερο CH-47D Chinook της Αεροπορίας Στρατού, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 17 άνθρωποι, ανάμεσά τους και ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος.

Τα βίντεο της μοιραίας πτήσης και τα ερωτήματα για την Athens Flying Week

Βίντεο από θεατές της Athens Flying Week κατέγραψαν τα τελευταία δευτερόλεπτα της πτήσης του Phantom. Το μαχητικό φαίνεται να κινείται σε χαμηλό ύψος και μεγάλη ταχύτητα, εκτελώντας ελιγμό με έντονη κλίση, πριν χαθεί ύψος και ακολουθήσει η πρόσκρουση.

Οι εικόνες προκάλεσαν αμέσως σειρά εκτιμήσεων από ειδικούς και μη σχετικά με το τι μπορεί να συνέβη. Μεταξύ των σεναρίων που έχουν ακουστεί βρίσκονται αεροδυναμική απώλεια στήριξης, πιθανή τεχνική βλάβη ή άλλος παράγοντας κατά την εκτέλεση του ελιγμού. Κανένα από αυτά δεν αποτελεί επίσημο πόρισμα. Η απάντηση θα δοθεί από την επιτροπή διερεύνησης της Πολεμικής Αεροπορίας, μετά την εξέταση των συντριμμιών, των τεχνικών δεδομένων και όλων των διαθέσιμων στοιχείων.

Η τραγωδία ανοίγει αναπόφευκτα και τη συζήτηση γύρω από το πλαίσιο διεξαγωγής της Athens Flying Week, τη συμμετοχή στρατιωτικών αεροσκαφών σε ιδιωτικά οργανωμένες αεροπορικές επιδείξεις, τους όρους χρήσης στρατιωτικών εγκαταστάσεων και, κυρίως, την κατανομή αρμοδιοτήτων και ευθυνών σε επίπεδο ασφάλειας.

Η Ελλάδα είχε διοργανώσει στο παρελθόν μεγάλες αεροπορικές επιδείξεις μέσω του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, όπως ο «Αρχάγγελος». Από το 2012 η Athens Flying Week καθιερώθηκε ως ξεχωριστή διοργάνωση, αρχικά στο Τατόι και στη συνέχεια στην Τανάγρα.

Μετά την απώλεια δύο αξιωματικών της Πολεμικής Αεροπορίας, είναι εύλογο να ζητηθεί πλήρης εικόνα για το θεσμικό και συμβατικό πλαίσιο της διοργάνωσης: ποιοι είναι οι όροι χρήσης της στρατιωτικής βάσης, ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνει κάθε πλευρά, ποιος καθορίζει το επιχειρησιακό σκέλος των επιδείξεων και ποια πρωτόκολλα ασφαλείας εφαρμόζονται.

Αυτά τα ερωτήματα δεν αποτελούν από μόνα τους απόδοση ευθύνης στην ιδιωτική διοργάνωση ή σε οποιονδήποτε άλλο φορέα. Αποτελούν όμως στοιχειώδες αίτημα διαφάνειας μετά από ένα δυστύχημα με δύο νεκρούς στρατιωτικούς.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η ηλικία του αεροσκάφους. Τα F-4E Phantom εντάχθηκαν στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία το 1974, πριν από 52 χρόνια. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ξεκίνησε το μεγάλο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού Peace Icarus 2000, στο οποίο εντάχθηκαν δεκάδες ελληνικά Phantom, με νέα ηλεκτρονικά συστήματα και σημαντικές επιχειρησιακές αναβαθμίσεις.

Η ηλικία ενός τύπου αεροσκάφους δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι συνδέεται με ένα δυστύχημα. Η τεχνική κατάσταση του συγκεκριμένου μαχητικού, το ιστορικό συντήρησης και οι πραγματικές συνθήκες της μοιραίας πτήσης είναι στοιχεία που οφείλει να αξιολογήσει η επίσημη έρευνα.

Δύο οικογένειες πίσω από τις στολές

Πίσω από τις τεχνικές αναλύσεις, τα βίντεο και τις συζητήσεις για τα αίτια υπάρχουν δύο οικογένειες που μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα έχασαν τους ανθρώπους τους.

Ο Ιωάννης Μπλέσιας, 40 ετών, υπηρετούσε στην 338 Μοίρα της 117 Πτέρυγας Μάχης στην Ανδραβίδα. Η σχέση του με την Πολεμική Αεροπορία είχε ξεκινήσει από πολύ νωρίς, καθώς ο πατέρας του είχε υπηρετήσει ως τεχνικός στην ίδια Πτέρυγα.

Με καταγωγή από την Ηλεία και ισχυρούς δεσμούς με τον Πύργο και το Επιτάλιο, είχε δημιουργήσει τη δική του οικογένεια. Ήταν παντρεμένος και πατέρας ενός αγοριού πέντε ετών.

Ο Δημήτριος Πέτρου, 37 ετών, υπηρετούσε επίσης στην 338 Μοίρα και ζούσε στην Πάτρα, με οικογενειακές ρίζες στα Πράμαντα των Τζουμέρκων και στο Πολυστάφυλο Πρέβεζας.

Μόλις πριν από πέντε μήνες είχε γίνει πατέρας. Η βάφτιση της κόρης του επρόκειτο να πραγματοποιηθεί το επόμενο Σάββατο στον Κατσικά Ιωαννίνων, όπου ζουν οι γονείς του. Άνθρωποι από το περιβάλλον του περιγράφουν έναν αξιωματικό που από μικρός είχε όνειρο να πετάξει και να υπηρετήσει στην Πολεμική Αεροπορία.

Μετά το δυστύχημα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας διέκοψε το πρόγραμμά του στη Θεσσαλονίκη και επέστρεψε στην Αθήνα, ενώ κηρύχθηκε τριήμερο πένθος στις Ένοπλες Δυνάμεις από τις 5 έως και τις 7 Σεπτεμβρίου.

Η τραγωδία της Τανάγρας χρειάζεται τώρα κάτι περισσότερο από συλλυπητήρια. Χρειάζεται πλήρη, τεχνικά τεκμηριωμένη και χωρίς σκιές διερεύνηση. Η Πολεμική Αεροπορία οφείλει πρώτα στις οικογένειες των δύο αξιωματικών και στη συνέχεια στα ίδια τα στελέχη της να απαντήσει με ακρίβεια τι συνέβη στα τελευταία δευτερόλεπτα της μοιραίας πτήσης.

Παράλληλα, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας καλείται να εξετάσει συνολικά το πλαίσιο συμμετοχής επιχειρησιακών αεροσκαφών σε τέτοιου είδους διοργανώσεις και να δώσει στη δημοσιότητα όσα στοιχεία μπορούν να δημοσιοποιηθούν για τους όρους και τις διαδικασίες ασφαλείας. Δύο αεροπόροι χάθηκαν. Οι απαντήσεις αυτή τη φορά δεν μπορούν να μείνουν πίσω από κλειστές πόρτες.