Τραμπ: Αναμένει νέες συνομιλίες με Ιράν

Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής παραμένει σε κατάσταση αυξημένης ρευστότητας, καθώς οι εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ συνεχίζουν να προκαλούν έντονη διπλωματική κινητικότητα. Μόλις μία ημέρα αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση της Τεχεράνης για άνοιγμα των Στενών υπό την προϋπόθεση άρσης των κυρώσεων και τερματισμού του ναυτικού αποκλεισμού, ο ίδιος δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Axios ότι αναμένει οι Αμερικανοί διαπραγματευτές να πραγματοποιήσουν περισσότερες συνομιλίες με το Ιράν εντός της τρέχουσας εβδομάδας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, τόνισε χαρακτηριστικά: "Αναμένω περισσότερες συνομιλίες με το Ιράν [αυτή την εβδομάδα]. Θέλουν να συνάψουν συμφωνία, αλλά δεν είναι η συμφωνία που θέλω εγώ. Είναι αυτό που ίσως θα είχαμε συμφωνήσει πριν από ένα χρόνο. Υπερεκτίμησαν τις δυνατότητές τους". Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει τη σταθερή θέση της Ουάσιγκτον ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν μπορεί να είναι ευνοϊκή μόνο για την Τεχεράνη, αλλά πρέπει να αντανακλά τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος.

Όταν ρωτήθηκε αν εξετάζει το ενδεχόμενο να ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, ο Τραμπ απάντησε λακωνικά αλλά αποκαλυπτικά: "Το σκέφτομαι συνεχώς". Η δήλωση αυτή, αν και σύντομη, υποδηλώνει ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι, προσθέτοντας ένα ακόμη επίπεδο πίεσης στη διαπραγματευτική διαδικασία.

Δύο πηγές της περιοχής επιβεβαίωσαν στο Axios τη δήλωση του Τραμπ σχετικά με περαιτέρω συνομιλίες αυτή την εβδομάδα. Ανέφεραν ότι αναμένουν έναν ακόμη γύρο έμμεσου διαλόγου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν ήδη από τη Δευτέρα. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν οι διαφορές μπορούν να γεφυρωθούν, δεδομένης της μεγάλης απόστασης που χωρίζει τις δύο πλευρές στα βασικά ζητήματα.

Το Κατάρ και άλλοι περιφερειακοί διαμεσολαβητές καταβάλλουν εντατικές προσπάθειες για να αναζωογονήσουν τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Παρόλο που η Τεχεράνη επιθυμεί να επικεντρωθούν οι συνομιλίες στα Στενά του Ορμούζ και στον ναυτικό αποκλεισμό από τις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το Ιράν να συμφωνήσει σε παραχωρήσεις στον πυρηνικό τομέα, θέτοντας ως προτεραιότητα την πλήρη αποπυρηνικοποίηση.

Υπενθυμίζεται ότι η αναβίωση των συνομιλιών πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη την περασμένη Τρίτη. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν έναν νέο γύρο έμμεσων διαπραγματεύσεων με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Στη συνάντηση συμμετείχαν αξιωματούχοι του Κατάρ, οι οποίοι μετέφεραν τα μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών, λειτουργώντας ως δίαυλος επικοινωνίας.

Ο Αραγτσί μετέφερε στους Γουίτκοφ και Κούσνερ τους όρους του Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών. Σύμφωνα με την ιρανική πρόταση, το Ιράν πρότεινε την επαναλειτουργία των Στενών και την επανέναρξη των συνομιλιών για τα πυρηνικά σε μία εβδομάδα, εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, καταργήσουν τις κυρώσεις στην πώληση πετρελαίου και υπάρξει κατάπαυση του πυρός σε ολόκληρη την περιοχή.

Ο Ιρανός ΥΠΕΞ ανέφερε πως οι όροι ήταν οι ίδιοι με εκείνους που είχαν διατυπωθεί στο μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε με τις ΗΠΑ νωρίτερα φέτος, το οποίο προέβλεπε την αποδέσμευση των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, την άρση των κυρώσεων επί του ιρανικού πετρελαίου και το τέλος του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Την έβδομη ημέρα της κατάπαυσης του πυρός, το Ιράν θα άνοιγε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, επιτρέποντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Ο Τραμπ απέρριψε την ιρανική πρόταση το Σάββατο, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο πριν αναχωρήσει για το Τενεσί: "Απορρίπτω την πρότασή τους". Στη συνέχεια, εξήγησε τους λόγους: "Απέρριψα την πρότασή τους. Θέλουν να συνάψουν συμφωνία με την οποία θα ανοίξουν αμέσως τα Στενά, επειδή χάνουν κατά κράτος". Πρόσθεσε δε ότι "Θέλουν να συνάψουν συμφωνία και νομίζω ότι αυτό είναι εντάξει. Και εμένα μου αρέσει να συνάπτω συμφωνίες. Αυτό που θέλουν είναι να ανοίξει αμέσως το Ορμούζ (…) επειδή δεν έχουν έσοδα, επειδή βγάζουν τα χρήματά τους από το Ορμούζ".

Από την πλευρά του, ο Αραγτσί δήλωσε στο NBC ότι, παρά την απόρριψη της ιρανικής πρότασης από τον Τραμπ, το Ιράν εξακολουθεί να επιδιώκει μια διπλωματική λύση. Είπε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές δεν αποτελούν μέρος των υπολογισμών του Ιράν, τονίζοντας: "Μας ενδιαφέρουν μόνο τα εθνικά μας συμφέροντα. Είμαστε έτοιμοι για διαπραγματεύσεις".

"Παρόλο που ακούσαμε από τον πρόεδρο Τραμπ ότι απορρίπτει αυτή τη συμφωνία… εξακολουθούμε να περιμένουμε μια επίσημη απάντηση μέσω των διαμεσολαβητών", πρόσθεσε ο Αραγτσί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης του διαλόγου.

Ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ και δύο πηγές από την περιοχή δήλωσαν στο Axios ότι οι διαμεσολαβητές του Κατάρ συνεχίζουν τη διπλωματία ανάμεσα στις δύο πλευρές, προσπαθώντας να επιτύχουν μια συμφωνία που θα ικανοποιεί και τα δύο μέρη. Την Πέμπτη, ο πρωθυπουργός του Κατάρ συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με τον Ιρανό πρόεδρο και συζήτησε την πιθανή συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ. Λίγο αργότερα, υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Κατάρ συναντήθηκαν με τον Γουίτκοφ και τον ενημέρωσαν για τις εξελίξεις.

Μια πηγή από την περιοχή, που έχει γνώση των έμμεσων διαπραγματεύσεων, ανέφερε ότι οι διαμεσολαβητές του Κατάρ συζήτησαν την αρχική ιρανική πρόταση με τα δύο μέρη και υπέβαλαν μια συμβιβαστική πρόταση προς εξέταση και από τις δύο πλευρές. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, οι διαμεσολαβητές του Κατάρ διεξήγαγαν ξεχωριστές συνομιλίες με τους Ιρανούς και τους Αμερικανούς διαπραγματευτές σχετικά με αλλαγές στο κείμενο.

Οι διαμεσολαβητές του Κατάρ αναμένεται να συναντηθούν ξεχωριστά με τον Αραγτσί και τον Γουίτκοφ τη Δευτέρα, σε μια κρίσιμη καμπή των διαπραγματεύσεων που θα κρίνει την πορεία των σχέσεων ΗΠΑ-Ιράν και την σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.