Τραμπ από Άγκυρα: «Η εκεχειρία με το Ιράν έχει τελειώσει»

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τοποθετήθηκε για πρώτη φορά δημόσια για τις αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν, μιλώντας από την Άγκυρα κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ χτύπησαν «με μεγάλη δύναμη», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο την ένταση στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αμερικανική πλευρά είχε προειδοποιήσει την Τεχεράνη να μην κλιμακώσει, όμως, όπως είπε, οι Ιρανοί επέλεξαν να εκτοξεύσουν ρουκέτες και να επιτεθούν σε πλοία. Με αυτό το σκεπτικό δικαιολόγησε τα νυχτερινά πλήγματα, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ απάντησαν «πολύ σκληρά».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αμερικανικές επιθέσεις ήταν πολλαπλάσιας έντασης σε σχέση με τις ιρανικές ενέργειες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι είχε διαμηνύσει στην Τεχεράνη πως κάθε χτύπημα θα φέρνει αμερικανική απάντηση, κατηγορώντας παράλληλα το Ιράν για επιθετική και αποσταθεροποιητική συμπεριφορά.

Ο Τραμπ χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, χαρακτηρίζοντας την ιρανική ηγεσία επικίνδυνη και υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν χάσει πολύ χρόνο με την Τεχεράνη. Κατά την άποψή του, το Ιράν θα έπρεπε να έχει προχωρήσει εδώ και καιρό σε ειρηνευτική συμφωνία, αντί να επιμένει σε κινήσεις που προκαλούν νέα στρατιωτική απάντηση.

«Η εκεχειρία έχει τελειώσει»

Ερωτηθείς από δημοσιογράφους στην Άγκυρα αν η εκεχειρία των ΗΠΑ με το Ιράν έχει πλέον καταρρεύσει, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι, κατά τη δική του εκτίμηση, έχει τελειώσει. Δήλωσε ότι δεν θέλει πλέον να ασχολείται με την Τεχεράνη, παρότι ανέφερε πως θα μιλήσει με τους διαπραγματευτές του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η συνέχιση των επαφών με το Ιράν αποτελεί χάσιμο χρόνου, παρά το γεγονός ότι οι δύο πλευρές είχαν υπογράψει στις 17 Ιουνίου μνημόνιο κατανόησης για αναστολή των εχθροπραξιών και έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών με στόχο τελική ειρηνευτική συμφωνία.

Ο Μαρκ Ρούτε, από την πλευρά του, στήριξε ανοιχτά την αμερικανική ενέργεια, λέγοντας στον Τραμπ ότι αυτό που έγινε τη νύχτα ήταν «απολύτως απαραίτητο». Η δήλωση του επικεφαλής του ΝΑΤΟ έδωσε πολιτική κάλυψη στις αμερικανικές επιθέσεις, σε μια στιγμή που η σύγκρουση με το Ιράν απειλεί να ανοίξει νέο κύκλο αστάθειας.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε «σειρά ισχυρών επιθέσεων» εναντίον του Ιράν, ως αντίδραση στις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Η περιοχή παραμένει κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία και κάθε στρατιωτική κλιμάκωση επηρεάζει άμεσα τις αγορές.

Οι δηλώσεις του Τραμπ συνοδεύτηκαν από άμεση άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, οι οποίες ενισχύθηκαν πάνω από 5%. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι αγορές φοβούνται νέο ενεργειακό σοκ, καθώς η σύγκρουση ΗΠΑ - Ιράν αγγίζει πλέον τον πιο ευαίσθητο θαλάσσιο διάδρομο για τη μεταφορά πετρελαίου.

Επίθεση στην Ισπανία και άνοιγμα στην Τουρκία

Λίγο πριν από τις δηλώσεις του για το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ επιτέθηκε και στην Ισπανία, χαρακτηρίζοντάς την «φρικτό σύμμαχο στο ΝΑΤΟ». Μάλιστα, ανακοίνωσε ότι διακόπτει κάθε εμπορική σχέση μαζί της, δίνοντας εντολή στον υπουργό Οικονομικών του, Μπέσεντ, να σταματήσει κάθε εμπορική συναλλαγή με τη Μαδρίτη.

Η τοποθέτηση αυτή ανοίγει νέο μέτωπο στο εσωτερικό της Συμμαχίας, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να συνδέει τη στάση των συμμάχων με εμπορικές κυρώσεις και οικονομική πίεση. Πρόκειται για γραμμή που ενισχύει την αβεβαιότητα στο ΝΑΤΟ, ειδικά σε μια περίοδο που η Συμμαχία επιχειρεί να εμφανιστεί ενωμένη απέναντι σε πολλαπλές κρίσεις.

Αντίθετα, ο Τραμπ μίλησε με θερμά λόγια για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο χαρακτήρισε «υπέροχο». Αναφέρθηκε επίσης στη θερμή υποδοχή που του επιφύλαξε η Τουρκία και σημείωσε ότι η χώρα είναι πολύ ισχυρή και επιθυμεί να αποκτήσει τα μαχητικά F-35.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς η Τουρκία επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο είχε αποκλειστεί λόγω των ρωσικών S-400. Η θετική ρητορική Τραμπ προς τον Ερντογάν δείχνει ότι η Άγκυρα επανέρχεται δυναμικά στο τραπέζι της αμερικανικής διαπραγμάτευσης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα «πολύ επιτυχημένη» και «φανταστική συνάντηση», την ώρα που δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά του για τη Συμμαχία σε ζητήματα όπως η Γροιλανδία και το Ιράν. Ειδικά για τη Γροιλανδία είπε ότι αποτελεί «μεγάλο πρόβλημα», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Παράλληλα, το Bloomberg μετέδωσε ότι το ΝΑΤΟ εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να μη διοργανώσει Σύνοδο Κορυφής το 2027, προκειμένου να αποφευχθούν νέες εντάσεις με τον Τραμπ. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για ένδειξη του βαθμού πίεσης που ασκεί η αμερικανική προεδρία στη συνοχή της Συμμαχίας.

Η εικόνα από την Άγκυρα είναι βαριά. Ο Τραμπ κηρύσσει ουσιαστικά το τέλος της εκεχειρίας με το Ιράν, απειλεί εμπορικά την Ισπανία, στηρίζει την Τουρκία και ανοίγει ζήτημα για τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Η Σύνοδος, αντί να εκπέμψει μήνυμα σταθερότητας, ανέδειξε τις βαθιές ρωγμές μιας Συμμαχίας που καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα πολεμικά μέτωπα, ενεργειακούς κινδύνους και την απρόβλεπτη στρατηγική της Ουάσιγκτον.