Τραμπ: Διαπραγματεύσεις με Ιράν από Δευτέρα

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, γνωστοποίησε την Κυριακή την έναρξη ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων με το Ιράν, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ξεκινήσουν τη Δευτέρα. Η ανακοίνωση αυτή έρχεται μόλις μία ημέρα μετά την απόφασή του να αναβάλει μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση, που είχε προγραμματιστεί από κοινού με το Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, θέτοντας ως όρο την επίτευξη μιας ταχείας συμφωνίας.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στην πτήση της επιστροφής από το Νιου Τζέρζι προς την Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε χαρακτηριστικά: "Φυσικά δεν θέλουν να υποστούν επίθεση. Γνώριζαν το εύρος της, διότι την έβλεπαν να παίρνει μορφή. Αυτό που θα κάνουμε τώρα είναι να τους μιλήσουμε, υπό μορφή διαπραγμάτευσης. Αυτή θα αρχίσει αύριο το απόγευμα". Ωστόσο, δεν διευκρίνισε ούτε τον τόπο διεξαγωγής των συνομιλιών, ούτε τη διάρκειά τους, ούτε τους συμμετέχοντες σε αυτές. Μέχρι στιγμής, ούτε η ιρανική πλευρά ούτε οι χώρες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μεσολαβητές έχουν επιβεβαιώσει επισήμως τη διεξαγωγή αυτών των διαπραγματεύσεων.

Το διακύβευμα του Ορμούζ και η πυρηνική συμφωνία

Ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επανέλαβε την πεποίθησή του ότι "υπάρχει συμφωνία για το Ορμούζ", αναφερόμενος στο στρατηγικής σημασίας στενό, και εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι θα επιτευχθεί συμφωνία και για αυτό που αποκάλεσε "αποπυρηνικοποίηση" του Ιράν. Υπενθυμίζεται ότι η Δύση κατηγορεί εδώ και δεκαετίες την Τεχεράνη ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, κάτι που η ιρανική πλευρά διαψεύδει κατηγορηματικά. Παράλληλα, ο Τραμπ διαμήνυσε ότι ο αμερικανικός στρατός παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα να δράσει άμεσα, εφόσον κριθεί απαραίτητο.

Μια ημέρα νωρίτερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ανακοινώσει την ακύρωση νέων αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών, τους οποίους περιέγραψε ως επιχείρηση "σε επίπεδο στρατιωτικού τρόμου και ισχύος που ο κόσμος είχε να δει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο". Η απόφαση για αναβολή ελήφθη, όπως είπε, έπειτα από "αίτημα" της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και του ίδιου του Ιράν, τονίζοντας ότι μια τέτοια επίθεση θα ήταν "καταστροφική" για τους Ιρανούς.

Το στενό του Ορμούζ, το οποίο αποτελεί κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, παραμένει de facto κλειστό με απόφαση της Τεχεράνης από την επανέναρξη των εχθροπραξιών με τις ΗΠΑ στις αρχές Ιουλίου. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει νέες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, ενώ το λεγόμενο "μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ", που είχε υπογραφεί στα μέσα Ιουνίου και προέβλεπε διπλωματική λύση εντός 60 ημερών, παραμένει νεκρό γράμμα, με τα δύο μέρη να ανταλλάσσουν εκτεταμένα πλήγματα από τις αρχές του περασμένου μήνα.

Η στάση της Τεχεράνης και οι εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα

Ενώ οι διαπραγματεύσεις που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά, η Ισλαμική Δημοκρατία ανέφερε ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στο στενό. Η Τεχεράνη, η οποία δεν επιθυμεί την επαναφορά της προπολεμικής κατάστασης, επιτρέπει στα πλοία να ακολουθούν μόνο μία πορεία, κατά μήκος των ακτών της, διατηρώντας τον έλεγχο του περάσματος. Τον Ιούνιο, η δημιουργία ενός εναλλακτικού δρομολογίου κοντά στις ακτές του Ομάν είχε προκαλέσει την οργή των ιρανικών αρχών, ωστόσο πλέον φαίνεται να διαμορφώνεται ένας συμβιβασμός. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση: "Είμαστε στο σημείο να καταλήξουμε σε συμφωνία για πορεία αποδεκτή κι από τα δύο μέρη, με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας και την εγγύηση των εθνικών συμφερόντων μας και της ασφάλειάς μας". Η Μούσκατ, πάντως, δεν έχει επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει τις πληροφορίες αυτές.

Η ανακοίνωση του προέδρου Τραμπ είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν τις πρώτες πρωινές ώρες. Το βαρέλι του Μπρεντ, ποικιλία αναφοράς διεθνώς, σημείωσε πτώση σχεδόν 5%, διαμορφούμενο στα 84 δολάρια, έχοντας ξεπεράσει τα 100 δολάρια στα τέλη Ιουλίου. Παρά την προοπτική διαπραγματεύσεων, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει τεταμένη, με την βρετανική υπηρεσία ασφάλειας ναυτιλίας UKMTO να ανακοινώνει έκρηξη κοντά σε πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν θύματα.

Ο πόλεμος, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν, έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, με τον Τραμπ να δυσκολεύεται να βρει διέξοδο. Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ, η κυβέρνηση σχεδίαζε νέους μαζικούς βομβαρδισμούς το σαββατοκύριακο, με στόχο ιρανικές ενεργειακές υποδομές, με τη συμμετοχή και του Ισραήλ. Παράλληλα, το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων της Σαουδικής Αραβίας SPA μετέδωσε ότι ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν παρότρυνε τον Τραμπ να προτιμήσει τον "διάλογο" για να "μειωθούν οι εντάσεις".

Η ένοπλη σύρραξη έχει επεκταθεί τις τελευταίες ημέρες και σε νέο μέτωπο, στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου το σιιτικό ένοπλο κίνημα Ανσαραλά, γνωστό ως Χούθι, το οποίο πρόσκειται στο Ιράν, ανακοίνωσε αποκλεισμό στα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας και εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων και λιμανιών του σουνιτικού βασιλείου. Οι εξελίξεις αυτές θέτουν υπό απειλή την εμπορική ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, το οποίο καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμο μετά το κλείσιμο του Ορμούζ.