Τραμπ: Καμία συζήτηση με το Ιράν - Κλειστό το Ορμούζ

Η διπλωματική οδός για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή φαίνεται να έχει περιέλθει σε πλήρες αδιέξοδο, με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να διαμηνύει ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο συζήτησης με το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ακλόνητη στη θέση της ότι το στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό. Οι δύο πλευρές, μετά από οκτώ μήνες πολεμικής σύρραξης, εξακολουθούν να τηρούν άκαμπτες στάσεις, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε προοπτική ειρηνικής επίλυσης εξαιρετικά δυσχερή.

Παρά το γεγονός ότι η ένταση των εχθροπραξιών έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σύγκριση με το πρώτο διάστημα του πολέμου, όταν οι αεροπορικές επιδρομές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ ήταν καθημερινές και τα ιρανικά αντίποινα σφοδρά, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά τεταμένη και εύθραυστη. Ο πόλεμος, ο οποίος πλησιάζει στη συμπλήρωση οκτώ μηνών, έχει δημιουργήσει ένα βαθύ ρήγμα, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για την κατάρρευση κάθε διαπραγματευτικής προσπάθειας.

Σε αυτό το τεταμένο κλίμα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησαν σε μια σοβαρή κατηγορία εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέληξαν στη θάλασσα. Σύμφωνα με τις αρχές των ΗΑΕ, ο στόχος αυτής της επίθεσης ήταν η διεθνής ναυσιπλοΐα, μια ενέργεια που θα μπορούσε να έχει ανυπολόγιστες συνέπειες για την ασφάλεια της περιοχής. Ως άμεση απάντηση στην κατηγορία αυτή, η διπλωματία των ΗΑΕ ανακοίνωσε την αναστολή όλων των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν, μέχρι νεωτέρας, σε μια προσπάθεια να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη.

Από την πλευρά της, η ιρανική διπλωματία έσπευσε να διαψεύσει κατηγορηματικά την εμπλοκή της στην εκτόξευση πυραύλων εναντίον των ΗΑΕ, απορρίπτοντας τις κατηγορίες ως αβάσιμες και υποκινούμενες. Η άμεση αυτή άρνηση από την Τεχεράνη υπογραμμίζει το βαθύ κλίμα δυσπιστίας που επικρατεί, όπου κάθε πλευρά ερμηνεύει τις ενέργειες της άλλης με τον πιο αρνητικό τρόπο.

Η σκληρή γραμμή Τραμπ και η αντίφαση με τον Κούσνερ

Ο Αμερικανός Πρόεδρος, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, ήταν κατηγορηματικός, διαβεβαιώνοντας ότι δεν διεξάγονται ούτε προγραμματίζονται συζητήσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ και είναι απόλυτα αποτελεσματικός, ενώ ισχυρίστηκε ότι το στενό είναι ανοικτό και λειτουργεί, καθώς όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν αρθεί ή πυροδοτηθεί. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις δηλώσεις του ειδικού απεσταλμένου του και γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος μόλις μια ημέρα νωρίτερα είχε αναφερθεί σε εξέλιξη πολύ θετικών συνομιλιών.

Σύμφωνα με πηγές του Γαλλικού Πρακτορείου στην αμερικανική πλευρά, οι συνομιλίες έχουν πλέον ανεσταλεί, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ απαίτησε από τις ομάδες του να μην συνεχίσουν τον διάλογο με το Ιράν, εφόσον αυτό δεν αποδέχεται τις αμερικανικές θέσεις. Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει την απότομη μεταστροφή της αμερικανικής στρατηγικής, η οποία φαίνεται να εγκαταλείπει κάθε διπλωματικό ελιγμό και να υιοθετεί μια πιο επιθετική και αδιάλλακτη στάση.

Οι ιρανικοί όροι και το μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ

Στο απέναντι στρατόπεδο, οι ιρανικές αρχές δεν δείχνουν καμία διάθεση υποχώρησης. Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επανέλαβε με έμφαση ότι το στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει, όσο η αμερικανική κυβέρνηση δεν εφαρμόζει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε με το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ. Ο Γαλιμπάφ, με δηκτικό ύφος, σχολίασε ότι οι Αμερικανοί πιστεύουν πως με την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης θα αποσπάσουν παραχωρήσεις που δεν συμπεριλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία, χαρακτηρίζοντας την κυβέρνηση Τραμπ ως μπουλούκι γελωτοποιών που δεν θα μπορέσει να βγάλει λαγό από το καπέλο.

Η συμφωνία του Ιουνίου, η οποία προέβλεπε προθεσμία 60 ημερών για διαπραγματεύσεις και κατάπαυση του πυρός, έχει πλέον εκτροχιαστεί ολοκληρωτικά. Οι ιρανικοί όροι για την επανέναρξη οποιουδήποτε διαλόγου παραμένουν σταθεροί και περιλαμβάνουν την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την άμεση αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών πόρων, την άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.

Το Ορμούζ ως αμερικανικό έδαφος και ο ρόλος του Ομάν

Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τη θέση του, ο Αμερικανός Πρόεδρος προχώρησε σε μια ιδιαίτερα προκλητική κίνηση, αναφερόμενος στην ιδέα να μετατραπεί το στενό του Ορμούζ σε αμερικανικό έδαφος. Μάλιστα, δημοσίευσε στην προσωπική του πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης έναν χάρτη της θαλάσσιας οδού με τη λεζάντα νέα περιοχή των ΗΠΑ. Ωστόσο, παρά τις εντυπωσιακές αυτές δηλώσεις, η πραγματική κίνηση στο στενό παραμένει σε επίπεδα που δεν συγκρίνονται με τα προπολεμικά, με πολλά πλοία να επιλέγουν να απενεργοποιήσουν τους πομπούς γεωγραφικού εντοπισμού τους για λόγους ασφαλείας.

Μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη ανταπέδωσε με πλήγματα εναντίον γειτονικών χωρών και έκλεισε το στενό, το οποίο αποτελεί κομβικό σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, επιβάλλουν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο, επιδιώκοντας να ασκήσουν μέγιστη οικονομική πίεση. Παρότι ο Τραμπ έχει απειλήσει ακόμη και με βομβαρδισμό του Ομάν, φαίνεται να υιοθετεί προς το παρόν μια στάση αναμονής, καθώς ο πόλεμος προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενώ τα αποθέματα όπλων ακριβείας και αντιαεροπορικών πυραύλων μειώνονται ανησυχητικά.

Σε αυτό το πεδίο, το Κατάρ, το οποίο διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο, εκτίμησε ότι μια πιθανή συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να διευκολύνει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Οι δύο χώρες, οι ακτές των οποίων βρέχονται από το στενό του Ορμούζ, συζητούν εδώ και εβδομάδες για τη μελλοντική διαχείρισή του. Η Τεχεράνη, η οποία στοχοποιεί πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν το στενό χωρίς άδεια, προτίθεται να επιβάλει τέλη για τις παρεχόμενες υπηρεσίες, μια προοπτική που απορρίπτουν κατηγορηματικά οι ΗΠΑ και οι πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες της περιοχής.