Τραμπ: Νέα επίθεση στην υπηκοότητα εκ γενετής με δύο διατάγματα

Σε νέα σύγκρουση με το αμερικανικό δικαστικό σύστημα οδηγείται ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς υπέγραψε δύο νέα εκτελεστικά διατάγματα με στόχο να περιορίσει την αυτόματη χορήγηση αμερικανικής υπηκοότητας σε παιδιά που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η παρέμβαση αφορά το καθεστώς της λεγόμενης υπηκοότητας εκ γενετής – birthright citizenship – το οποίο αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πλέον ισχυρά συνταγματικά θεμέλια του αμερικανικού δικαίου. Ο περιορισμός του αποτελεί σταθερή προτεραιότητα της μεταναστευτικής πολιτικής του Ρεπουμπλικανού προέδρου.

Στο επίκεντρο των νέων μέτρων βρίσκεται ιδιαίτερα ο αποκαλούμενος «τουρισμός γεννήσεων», δηλαδή η πρακτική κατά την οποία έγκυες αλλοδαπές ταξιδεύουν στις ΗΠΑ με σκοπό να γεννήσουν εκεί, ώστε το παιδί τους να αποκτήσει αμερικανική υπηκοότητα.

Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της 30ής Ιουνίου, ο Τραμπ είχε καλέσει το Κογκρέσο να παρέμβει νομοθετικά. Την Πέμπτη, ωστόσο, επέλεξε να κινηθεί ξανά μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων, τα οποία καθορίζουν την πολιτική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης χωρίς να διαθέτουν την ίδια ισχύ με έναν νόμο που έχει εγκριθεί από το Κογκρέσο.

Το προηγούμενο διάταγμά του είχε επιχειρήσει να αποκλείσει από την αυτόματη υπηκοότητα παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ από γονείς οι οποίοι βρίσκονται στη χώρα χωρίς νόμιμο καθεστώς ή με προσωρινή άδεια παραμονής.

Ο Τραμπ επανέρχεται μετά τη δικαστική ήττα

Μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «πολύ ατυχή» την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου και υποστήριξε ότι γύρω από τον τουρισμό γεννήσεων έχει δημιουργηθεί ολόκληρη οικονομική δραστηριότητα.

Κατά τον ίδιο, πρόκειται για πρακτική που επιτρέπει σε αλλοδαπούς να εκμεταλλεύονται το αμερικανικό σύστημα προκειμένου να εξασφαλίσουν υπηκοότητα για τα παιδιά τους. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να επιτρέψει τη συνέχιση της συγκεκριμένης διαδικασίας.

Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι τα νέα εκτελεστικά διατάγματα μπορούν να κινηθούν έξω από το στενό πεδίο της προηγούμενης δικαστικής απόφασης, επιχειρώντας να επαναπροσδιορίσουν τις ιστορικές εξαιρέσεις από την υπηκοότητα εκ γενετής και να διευρύνουν τις κατηγορίες προσώπων που δεν θα αποκτούν αυτόματα αμερικανική ιθαγένεια.

Ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ δήλωσε κατά την τελετή υπογραφής ότι από την έναρξη ισχύος του νέου διατάγματος η πρακτική του «τουρισμού γεννήσεων» θα θεωρείται απαγορευμένη.

Το Center for Immigration Studies, οργανισμός που υποστηρίζει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, είχε εκτιμήσει σε ανάλυσή του το 2020 ότι περίπου 20.000 έως 25.000 γυναίκες είχαν ταξιδέψει στις ΗΠΑ μέσα σε διάστημα ενός έτους, μεταξύ 2016 και 2017, με σκοπό να γεννήσουν.

Επίσημα στοιχεία, πάντως, για τον πραγματικό αριθμό των αλλοδαπών που μεταβαίνουν στις ΗΠΑ αποκλειστικά για τον συγκεκριμένο σκοπό δεν υπάρχουν, ούτε έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια το οικονομικό κόστος της πρακτικής για το αμερικανικό Δημόσιο.

Τα νέα διατάγματα επεκτείνονται και σε άλλες κατηγορίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παιδιά υπαλλήλων ξένων κυβερνήσεων, καθώς και παιδιά προσώπων που χαρακτηρίζονται ως «εχθρικοί αλλοδαποί».

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η δυνατότητα περιορισμού της αυτόματης υπηκοότητας για όσους γεννιούνται σε αμερικανικά εδάφη, εφόσον προηγηθεί σχετική νομοθετική παρέμβαση του Κογκρέσου.

Νέα δικαστική σύγκρουση για τη 14η Τροπολογία

Η νέα πρωτοβουλία του Τραμπ αναμένεται να προκαλέσει νέο κύμα δικαστικών προσφυγών. Νομικοί και οργανώσεις υπεράσπισης μεταναστών αμφισβητούν ήδη το κατά πόσο τα διατάγματα μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς να προσκρούσουν στη 14η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος.

Η Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι η προσπάθεια θα αποτύχει στα δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι η υπηκοότητα εκ γενετής αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα και δεν μπορεί να περιοριστεί μονομερώς από τον πρόεδρο.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ντέμπορα Φλάισακερ, πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν και στέλεχος της UnidosUS, η οποία υποστήριξε ότι τα νέα μέτρα συνιστούν προσπάθεια παράκαμψης της πρόσφατης απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Το πρώτο σχετικό εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ είχε εκδοθεί την πρώτη ημέρα της δεύτερης προεδρικής του θητείας, το 2025, στο πλαίσιο της ευρύτερης πολιτικής για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.

Η εντολή προέβλεπε ότι ομοσπονδιακές υπηρεσίες δεν θα αναγνώριζαν την αμερικανική υπηκοότητα σε παιδιά που γεννιούνται εντός των ΗΠΑ εφόσον κανένας από τους δύο γονείς δεν ήταν Αμερικανός πολίτης ή νόμιμος μόνιμος κάτοικος.

Η 14η Τροπολογία, ωστόσο, ερμηνεύεται επί περισσότερο από έναν αιώνα ως εγγύηση της υπηκοότητας για όσους γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, με περιορισμένες ιστορικές εξαιρέσεις, όπως τα παιδιά ξένων διπλωματών.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη συνταγματική διάταξη θεσπίστηκε σε εντελώς διαφορετικές ιστορικές συνθήκες, αμέσως μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο, με βασικό στόχο να κατοχυρώσει τα δικαιώματα των πρώην σκλάβων και των παιδιών τους.

Από την αντίθετη πλευρά, οι υποστηρικτές της σημερινής ερμηνείας επιμένουν ότι η διατύπωση της 14ης Τροπολογίας είναι ευρεία και δεσμευτική. Η λεγόμενη Citizenship Clause ορίζει ότι όσοι γεννιούνται ή πολιτογραφούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπάγονται στη δικαιοδοσία τους είναι πολίτες των ΗΠΑ και της Πολιτείας στην οποία κατοικούν.

Η νέα κίνηση του Τραμπ ανοίγει έτσι έναν ακόμη μεγάλο θεσμικό και πολιτικό κύκλο αντιπαράθεσης για τη μετανάστευση, τις εξουσίες του προέδρου και τα όρια της 14ης Τροπολογίας. Το τελικό αποτέλεσμα είναι πολύ πιθανό να κριθεί ξανά στις δικαστικές αίθουσες, με το ζήτημα της υπηκοότητας εκ γενετής να μετατρέπεται σε μία από τις μεγαλύτερες συνταγματικές συγκρούσεις της δεύτερης θητείας του.