Τσάφος: Γιατί δεν μπορεί να γίνει υποχρεωτικό το μπλε τιμολόγιο

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, προειδοποίησε για τον κίνδυνο αύξησης της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος σε περίπτωση μαζικής υπαγωγής των καταναλωτών στο «μπλε» τιμολόγιο, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση δεν μπορεί να υιοθετήσει την τροπολογία του ΠΑΣΟΚ που προβλέπει την αυτόματη μαζική μεταφορά στο σταθερό τιμολόγιο. Μιλώντας στην Ολομέλεια της Βουλής, ο κ. Τσάφος ανέφερε ότι η κυβέρνηση επιθυμεί την προσέλκυση του κόσμου στα μπλε τιμολόγια, αντικρούοντας την κριτική ότι έχει εγκλωβίσει τους καταναλωτές στο πράσινο τιμολόγιο. Όπως διευκρίνισε, η αλλαγή τιμολογίου είναι μια απλή διαδικασία που διαρκεί μόλις 15 έως 30 δευτερόλεπτα, χωρίς να υπάρχει οποιοσδήποτε εγκλωβισμός.

Ωστόσο, ο υφυπουργός τόνισε ότι εάν εφαρμοστεί η λογική της μαζικής ένταξης όλων των καταναλωτών στο μπλε τιμολόγιο, τότε το κόστος για το συγκεκριμένο προϊόν θα αυξηθεί αναγκαστικά. Αυτό θα συμβεί διότι οι προμηθευτές θα κληθούν να διαχειριστούν τα χειρότερα δυνατά σενάρια, γεγονός που θα τους οδηγήσει σε αναπροσαρμογή των τιμών προς τα πάνω. Η κυβέρνηση, εξήγησε, δεν μπορεί να προωθήσει μια διάταξη που θα τοποθετεί μαζικά τον κόσμο σε ένα μπλε τιμολόγιο, καθώς υπάρχει η ρήτρα αποχώρησης, η οποία υποχρεώνει τον καταναλωτή να πληρώσει για να αποδεσμευτεί από το συμβόλαιο. Αυτό συνεπάγεται ότι οι προμηθευτές θα πρέπει να διαχειριστούν έναν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο κ. Τσάφος αναφέρθηκε εκτενώς στα χρωματιστά τιμολόγια, τα οποία απασχόλησαν ιδιαίτερα την επεξεργασία του νομοσχεδίου. Για να καταδείξει τις επιπτώσεις μιας μαζικής μετάβασης στο μπλε τιμολόγιο, επικαλέστηκε στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, σύμφωνα με τα οποία 3,1 εκατομμύρια παροχές βρίσκονται στο πράσινο τιμολόγιο, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 50% των καταναλωτών. Από αυτές, το 1 εκατομμύριο αφορά παροχές με ελάχιστη κατανάλωση, είτε πρόκειται για κλειστά σπίτια είτε για εξοχικές κατοικίες. Εάν αφαιρεθεί αυτό το 1 εκατομμύριο, τότε το 40% των καταναλωτών παραμένει στο πράσινο τιμολόγιο, το 40% βρίσκεται στο μπλε και το 20% στο κίτρινο.

Ο υφυπουργός εξήγησε ότι η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτάται από την ώρα και τον τόπο παραγωγής της, γεγονός που δεν αποτελεί αποτέλεσμα της χρηματιστηριακής αγοράς ενέργειας. Για να γίνει πιο κατανοητό, χρησιμοποίησε το παράδειγμα του τουρισμού, διερωτώμενος εάν ένα δωμάτιο έχει την ίδια αξία τον Ιανουάριο και τον Ιούλιο, ή εάν ένα δωμάτιο στο κέντρο της Αθήνας, στην παραλιακή, στη Μύκονο, στη Ρόδο ή στη Σαντορίνη κοστίζει το ίδιο. Η απάντηση είναι προφανώς αρνητική. Παρόμοια λογική διέπει και το πράσινο τιμολόγιο, όπως συμβαίνει με τα καύσιμα, όπου κάθε φορά που επισκεπτόμαστε το βενζινάδικο πληρώνουμε την τιμή της ημέρας. Δεν είναι παράξενο ένα αγαθό να έχει τιμή που μεταβάλλεται καθημερινά ή ωριαία. Στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η τιμή αλλάζει κάθε τέταρτο της ώρας. Αυτή είναι η πραγματικότητα της αγοράς, και το ερώτημα είναι πώς μπορεί ένα προϊόν με τέτοια μεταβλητότητα να χρεώνεται στον καταναλωτή. Οι επιλογές περιλαμβάνουν τη χρέωση ανά ώρα (πορτοκαλί τιμολόγια), την πληρωμή ό,τι προκύψει (κίτρινο τιμολόγιο), το κλείδωμα μιας τιμής (μπλε τιμολόγιο) ή τη χρέωση αναλογικά με τις διακυμάνσεις εκ των υστέρων (πράσινο ή κίτρινο). Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι αυτές οι επιλογές δεν είναι επινοήσεις της κυβέρνησης, αλλά διαφορετικοί τρόποι προσαρμογής ενός προϊόντος με μεταβλητή αξία, ώστε να καταστεί πιο κατανοητό και διαχειρίσιμο για τους καταναλωτές.

Αναφορικά με το μπλε τιμολόγιο, ο κ. Τσάφος επεσήμανε ότι ενέχει ρίσκα, καθώς σε ορισμένους μήνες ενδέχεται να υπάρξουν φθηνότερα τιμολόγια. Γι' αυτόν τον λόγο, τα μπλε τιμολόγια περιλαμβάνουν ρήτρα που επιτρέπει στον καταναλωτή να αποχωρήσει. Ωστόσο, όπως εξήγησε, το γεγονός ότι κλειδώνεις μια τιμή και υπάρχει ρήτρα αποχώρησης με κόστος αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους δεν μπορεί να επιβληθεί μαζικά το μπλε τιμολόγιο. Ένα δεύτερο πρόβλημα έγκειται στην εγγύηση της τιμής: όταν ένας προμηθευτής εγγυάται μια τιμή πώλησης, πρέπει να την προστατεύσει και να την εγγυηθεί για όλη τη διάρκεια του συμβολαίου. Αυτό σημαίνει ότι εάν έχει δοθεί μια τιμή «χ» και προκύψει ένα γεγονός όπως αυτό στα Στενά του Ορμούζ, με τριπλασιασμό της τιμής του φυσικού αερίου, ο προμηθευτής πρέπει να βρει τρόπο να τηρήσει το συμβόλαιο. Γι' αυτόν τον λόγο, στο νομοσχέδιο υπάρχει ρητή πρόβλεψη για την εκπόνηση στρατηγικών διαχείρισης κινδύνου από τους προμηθευτές. Συνεπώς, εάν όλος ο κόσμος ενταχθεί μαζικά στο μπλε τιμολόγιο, το κόστος θα αυξηθεί, καθώς όλοι θα προετοιμάζονται για τα χειρότερα σενάρια.

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας περιέγραψε επίσης την κατάσταση που παρέλαβε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας στον ενεργειακό τομέα και την πρόοδο που σημειώθηκε κατά την επταετή διακυβέρνηση. Το 2019, η χώρα είχε τη υψηλότερη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την Ευρώπη, ενώ τώρα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επίσης, ενώ εισήγαγε το 18% των αναγκών της σε ρεύμα, πλέον εξάγει το 15% της παραγωγής της. Το εμπορικό έλλειμμα 400 εκατομμυρίων στο ρεύμα το 2019 έχει μετατραπεί σε πλεόνασμα 475 εκατομμυρίων έως σήμερα. Στον τομέα των φωτοβολταϊκών, από τα 200 MW που εγκαταστάθηκαν την περίοδο 2015-2019, η Ελλάδα έχει αναδειχθεί στην 3η θέση παγκοσμίως σε διείσδυση φωτοβολταϊκών και στην 7η θέση στα αιολικά. Επιπλέον, έχουν γίνει επενδύσεις στα δίκτυα 3,5 φορές πάνω, με υπογειοποιήσεις, έξυπνους μετρητές και διασυνδέσεις νησιών, όπως οι Κυκλάδες και η Κρήτη, με επόμενους στόχους τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο. Η ΔΕΗ, που παραλήφθηκε χρεοκοπημένη με απώλεια των 2/3 της αξίας της από τον Δεκέμβριο του 2014, έχει πλέον εξυγιανθεί. Ο κ. Τσάφος σχολίασε ότι αυτά τα στοιχεία δεν αμφισβητούνται πλέον, εκτός από τους νοσταλγούς του λιγνίτη, υπενθυμίζοντας ότι επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ο λιγνίτης περιορίστηκε κατά 50%, ενώ τώρα που βρίσκονται στην αντιπολίτευση τον ανακαλύπτουν ως φθηνό καύσιμο.

Τέλος, απάντησε σε επικρίσεις σχετικά με τις εισαγωγές ρεύματος από τη Βουλγαρία και την καθυστέρηση έργων. Διευκρίνισε ότι φέτος εξάγουμε κατά μέσο όρο 18 ώρες και εισάγουμε 6 ώρες, ενώ στα μέσα Νοεμβρίου εξάγουμε 21 ώρες και εισάγουμε μόνο 3, οι οποίες έχουν παρουσιαστεί ως «ενεργειακό σκάνδαλο». Ο υφυπουργός τόνισε ότι επιδιώκεται η συμπληρωματικότητα σε ένα σύστημα με διαφορετικές τεχνολογίες και πηγές, όπου κάποιες ώρες γίνονται εξαγωγές και κάποιες άλλες εισαγωγές.