Ώρα μηδέν για το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου: Απόπλους του γαλλικού πλοίου με φόντο την Τουρκία

Με μικρή καθυστέρηση, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo αναμένεται να αποπλεύσει αύριο από το λιμάνι του Ηρακλείου, με προορισμό τα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Εκεί θα δοκιμαστεί στην πράξη η συνεννόηση που, σύμφωνα με τις πληροφορίες, έχει επιτευχθεί μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας, προκειμένου να ξεκινήσουν χωρίς εμπόδια οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου.

Σύμφωνα με πηγές από τη διαχειρίστρια εταιρεία, πριν κατευθυνθεί στο πεδίο των ερευνών, το πλοίο θα πραγματοποιήσει το λεγόμενο calibration test σε χωρικά ύδατα. Πρόκειται για τον έλεγχο και τη βαθμονόμηση των αισθητήρων και των συστημάτων μέτρησης, μια διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει περίπου ένα εικοσιτετράωρο.

Η αρχική καθυστέρηση αποδόθηκε στις καιρικές συνθήκες, ωστόσο εκτιμάται ότι συνδέεται και με τις διπλωματικές διεργασίες των τελευταίων ημερών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η γαλλική φόρμουλα ενημέρωσης της Άγκυρας, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη αντίδραση από την τουρκική κυβέρνηση, πέρα από τη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, η οποία χαρακτηρίστηκε καθησυχαστική αλλά και αινιγματική.

Η γαλλική φόρμουλα και οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές»

Για την Αθήνα, η επανέναρξη των ερευνών έχει ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία. Βασικός στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η γαλλική ενημέρωση προς την Τουρκία δεν θα αφήσει περιθώρια παρερμηνειών ούτε θα δημιουργήσει «γκρίζα σημεία» ως προς τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις ελληνικές θέσεις.

Το πρώτο βήμα έγινε με την υποβολή αιτήματος από τη NEXANS αποκλειστικά προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Οι δύο χώρες εξέδωσαν τις σχετικές NAVTEX για τις έρευνες του πλοίου σε όλο το μήκος της διαδρομής του καλωδίου, από την Κρήτη έως την Κύπρο.

Αν και το πλήρες περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα δεν είναι γνωστό, πληροφορίες αναφέρουν ότι περιλαμβάνει δύο κρίσιμες διευκρινίσεις: πρώτον, ότι η ενημέρωση δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης των ερευνών και, δεύτερον, ότι η γαλλική στάση δεν αφορά ούτε προδικάζει ζητήματα αξιώσεων επί θαλάσσιων ζωνών.

Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες διατυπώσεις προστατεύουν τις θέσεις της, καθώς δεν επιτρέπουν να χρησιμοποιηθεί η γαλλική διακοίνωση ως επιχείρημα για τη νομιμοποίηση των τουρκικών διεκδικήσεων ή ως ένδειξη ότι ζητήθηκε άδεια από την Άγκυρα για την πραγματοποίηση των ερευνών.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι μια τέτοια ρηματική διακοίνωση δεν αποτελεί κείμενο που μπορεί να επιβεβαιώσει θαλάσσιες ζώνες ή κυριαρχικά δικαιώματα, ούτε προδικάζει μελλοντικές οριοθετήσεις. Πρόκειται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, για πρακτική διπλωματική ενημέρωση που σχετίζεται και με ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.

Το σενάριο της τουρκικής NAVTEX και η ελληνική απάντηση

Παρά τις διπλωματικές διαβεβαιώσεις, στην Αθήνα διατηρούν επιφυλάξεις μέχρι το πλοίο να φτάσει στην επίμαχη περιοχή. Το ενδεχόμενο να επιχειρήσει η Τουρκία να αξιοποιήσει την παρουσία του ερευνητικού πλοίου για να προβάλει εκ νέου τις αξιώσεις της ή να ζητήσει πρόσθετες διευκρινίσεις και ανταλλάγματα από τη Γαλλία δεν θεωρείται αμελητέο.

Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων εκτιμούν, πάντως, ότι το πιθανότερο σενάριο είναι να αποφευχθεί η ένταση. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία ενδέχεται να εκδώσει δική της NAVTEX, χρησιμοποιώντας τις συντεταγμένες που περιλαμβάνονται ήδη στην ελληνική NAVTEX της Παρασκευής, επιχειρώντας στη συνέχεια να παρουσιάσει τις έρευνες ως αποτέλεσμα δικής της εξουσιοδότησης ή συναίνεσης.

Σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, μια τέτοια κίνηση δεν δημιουργεί προηγούμενο ούτε νομιμοποιεί τις τουρκικές διεκδικήσεις, ενώ η ελληνική πλευρά φέρεται να έχει προετοιμάσει απάντηση με ακυρωτική αντι-NAVTEX.

Η κρίσιμη εβδομάδα και η διεθνής συγκυρία

Το διάστημα μέχρι τον απόπλου και την άφιξη του πλοίου στην περιοχή των ερευνών θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητο. Η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα, με σενάρια τόσο θριαμβολογίας όσο και καταστροφολογίας, μεταφέρεται και στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ασκώντας πρόσθετη πίεση στην τουρκική κυβέρνηση και δυσκολεύοντας τους διπλωματικούς χειρισμούς.

Η Αθήνα επιδιώκει να μην υπάρξει νέα καθυστέρηση, εκτιμώντας ότι η τρέχουσα εβδομάδα προσφέρει μια ευνοϊκή διεθνή συγκυρία. Στην Αττάλεια πραγματοποιείται η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31), με τη συμμετοχή ξένων ηγετών και κυβερνητικών εκπροσώπων.

Η παρουσία τόσων διεθνών παραγόντων εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη κλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή ένα έργο που συνδέεται και με την ενεργειακή μετάβαση και την περιβαλλοντική πολιτική.

Το επόμενο εικοσιτετράωρο αναμένεται, επομένως, να είναι καθοριστικό: πρώτα ο απόπλους από το Ηράκλειο, στη συνέχεια ο τεχνικός έλεγχος και τελικά η πορεία προς την περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Εκεί θα φανεί αν η διπλωματική συνεννόηση θα επιτρέψει την έναρξη των ερευνών ή αν η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου θα βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης.