Χάος με τις πινακίδες: 5.000 παραγγελίες στον αέρα και τώρα το υπουργείο ψάχνει ψηφιακή λύση

Με την αγορά αυτοκινήτου να εξακολουθεί να πληρώνει το κόστος από τις σοβαρές ελλείψεις πινακίδων κυκλοφορίας, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιχειρεί τώρα να ξηλώσει το υφιστάμενο σύστημα προμήθειας και να περάσει σε ένα νέο, ψηφιακό μοντέλο παραγγελίας, κατασκευής και διανομής.

Η νομοθετική ρύθμιση βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και προβλέπει τη δημιουργία ενιαίου ψηφιακού συστήματος πινακίδων, καθώς και μητρώου πιστοποιημένων κατασκευαστών. Η παρέμβαση έρχεται, όμως, αφού το σημερινό σύστημα έχει ήδη οδηγηθεί σε σοβαρό αδιέξοδο, αφήνοντας χιλιάδες καινούργια οχήματα να περιμένουν την ταξινόμησή τους.

Η αγορά υπολογίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 5.000 ανεκτέλεστες παραγγελίες, ενώ τους προηγούμενους μήνες οι ελλείψεις επεκτάθηκαν από συγκεκριμένες Περιφέρειες και κυρίως από τα δίκυκλα στην Αττική, στη Θεσσαλονίκη, στο Νότιο Αιγαίο και σε άλλες περιοχές.

Το πρόβλημα έφθασε σε τέτοιο σημείο ώστε υπηρεσίες Μεταφορών να επιχειρούν αναδιανομή των λιγοστών αποθεμάτων, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι ακόμη και οχήματα που συνδέονται με υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας αναγκάστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις να κινηθούν χωρίς κανονικές πινακίδες, με υπηρεσιακά έγγραφα.

Η εικόνα είναι ιδιαίτερα προβληματική για μια αγορά στην οποία ταξινομούνται περίπου 10.000 νέα επιβατικά αυτοκίνητα κάθε μήνα, χωρίς σε αυτόν τον αριθμό να περιλαμβάνονται οι μοτοσυκλέτες.

Και όμως, η κρίση δεν εμφανίστηκε αιφνιδιαστικά. Τα προβλήματα είχαν αρχίσει να διαμορφώνονται ήδη από την άνοιξη, την ώρα που το υπουργείο γνώριζε ότι ο διαγωνισμός για την προμήθεια κρατικών μεταλλικών πινακίδων είχε συναντήσει σοβαρά νομικά εμπόδια.

Από το μπλόκο των διαγωνισμών στις χιλιάδες αταξινόμητες παραγγελίες

Ο διεθνής διαγωνισμός για την προμήθεια πινακίδων είχε μπλοκαριστεί μετά από παρέμβαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο είχε εντοπίσει ουσιώδεις πλημμέλειες στη διαδικασία. Το υπουργείο οδηγήθηκε στη συνέχεια σε λύσεις έκτακτης ανάγκης μέσω διαπραγμάτευσης, προκειμένου να αποφευχθεί πλήρης κατάρρευση των αποθεμάτων.

Σε πρώτη φάση κινήθηκε διαδικασία για την προμήθεια 120.000 ζευγών πινακίδων επιβατικών Ι.Χ. και 60.000 πινακίδων μοτοσυκλετών, ώστε να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες.

Η προσωρινή λύση δεν αποδείχθηκε αρκετή. Στις 19 Αυγούστου το υπουργείο χρειάστηκε να προχωρήσει σε νέα συμπληρωματική διαδικασία για 60.000 ζεύγη πινακίδων επιβατικών οχημάτων και 25.000 πινακίδες μοτοσυκλετών, συνολικού προϋπολογισμού 354.640 ευρώ με ΦΠΑ.

Η ίδια η διοίκηση χαρακτήρισε την ανάγκη κατεπείγουσα, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε νέα καθυστέρηση θα οδηγούσε σε συσσώρευση εκκρεμοτήτων και ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων.

Ωστόσο, ούτε αυτή η προμήθεια φαίνεται να εξελίσσεται χωρίς προβλήματα, καθώς νέα προσφυγή εταιρείας στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων δημιουργεί πρόσθετη καθυστέρηση.

Το αποτέλεσμα είναι μια χαρακτηριστική εικόνα διοικητικής αποτυχίας: η χώρα διαθέτει αυτοκίνητα προς παράδοση, πολίτες που έχουν πληρώσει, εμπόρους που περιμένουν να ολοκληρώσουν τις πωλήσεις και υπηρεσίες που αδυνατούν να εκδώσουν εγκαίρως ένα ζευγάρι μεταλλικές πινακίδες.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η κατάσταση και στα οχήματα δημόσιας χρήσης, όπως ταξί και φορτηγά. Όταν μια πινακίδα φθαρεί και πρέπει να αντικατασταθεί με άλλη που φέρει τον ίδιο αριθμό, η διαδικασία μπορεί να φθάσει ακόμη και περίπου στον έναν χρόνο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το υπουργείο επιχειρεί πλέον να αλλάξει συνολικά το μοντέλο. Η σχετική ρύθμιση εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης και τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 16 Σεπτεμβρίου.

Παρά το γεγονός ότι το ζήτημα αφορά άμεσα χιλιάδες οδηγούς, εμπόρους αυτοκινήτων, Περιφέρειες και επαγγελματίες, η σχετική ενημέρωση από το αρμόδιο υπουργείο ήρθε αρκετές ημέρες μετά την έναρξη της διαβούλευσης, περιορίζοντας στην πράξη τον διαθέσιμο χρόνο δημόσιας συζήτησης.

Ψηφιακές παραγγελίες, πολλοί κατασκευαστές και πρόστιμα έως 600.000 ευρώ

Το νέο σύστημα προβλέπει ότι σχεδόν ολόκληρος ο κύκλος ζωής μιας πινακίδας θα περνά μέσα από μία ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.

Μέσω αυτής θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά η παραγγελία, η κατασκευή, η διαχείριση, η χορήγηση, η αντικατάσταση, η πληρωμή, η παραλαβή και η εποπτεία των πινακίδων κυκλοφορίας.

Η αλλαγή είναι ουσιαστική, καθώς το κράτος επιχειρεί να εγκαταλείψει το συγκεντρωτικό μοντέλο μεγάλων προμηθειών που απέδειξε πόσο ευάλωτο μπορεί να γίνει όταν ένας διαγωνισμός καθυστερήσει ή ακυρωθεί.

Παράλληλα θα δημιουργηθεί Μητρώο Κατασκευαστών Πινακίδων. Σε αυτό θα μπορούν να εγγράφονται, χωρίς προκαθορισμένο αριθμητικό περιορισμό, επιχειρήσεις που πληρούν τις τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις και καταθέτουν την απαιτούμενη εγγυητική επιστολή.

Οι εγγεγραμμένοι κατασκευαστές θα λαμβάνουν ηλεκτρονικές εντολές παραγωγής και θα υποχρεούνται να τηρούν συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές, χρόνους κατασκευής και προθεσμίες παράδοσης.

Το σύστημα θα συνδέεται με πληροφοριακές υποδομές των Περιφερειών, της ΑΑΔΕ και της ΔΙΑΣ, ώστε οι πληρωμές, η έκδοση και η διαχείριση των πινακίδων να πραγματοποιούνται με μεγαλύτερο βαθμό αυτοματοποίησης.

Μια ακόμη αλλαγή αφορά τη δυνατότητα επιλογής αριθμού κυκλοφορίας. Όποιος επιθυμεί συγκεκριμένο διαθέσιμο συνδυασμό αριθμών θα μπορεί να τον επιλέγει έναντι ειδικού παραβόλου υπέρ του Δημοσίου, το ύψος του οποίου θα εξαρτάται από τον τύπο της επιλογής.

Ιδιαίτερα αυστηρό είναι το σύστημα κυρώσεων για τις επιχειρήσεις που θα αναλάβουν την παραγωγή. Σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 10.000 έως 600.000 ευρώ, με δυνατότητα κατάπτωσης της εγγυητικής επιστολής, προσωρινής αναστολής ή ακόμη και οριστικής διαγραφής του κατασκευαστή από το μητρώο.

Πολλές από τις κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν πάντως ανοιχτές. Οι τεχνικές προδιαγραφές, οι χρόνοι παραγωγής και αποστολής, το ακριβές κόστος, τα παράβολα, οι υποχρεώσεις των κατασκευαστών και οι διαδικασίες λειτουργίας θα καθοριστούν με μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.

Κυρίως, το νέο ψηφιακό μοντέλο δεν θα ξεκινήσει αυτόματα μόλις ψηφιστεί ο νόμος. Για να περάσει σε παραγωγική λειτουργία απαιτείται διαπιστωτική πράξη του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών και να έχει ολοκληρωθεί η εγγραφή και η σύνδεση στο σύστημα τουλάχιστον ενός κατασκευαστή.

Μέχρι τότε, οι πινακίδες θα εξακολουθήσουν να εκδίδονται με το σημερινό καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι η νέα νομοθεσία μπορεί να δώσει μια πιο λειτουργική λύση για το μέλλον, δεν λύνει όμως από μόνη της τις σημερινές ελλείψεις ούτε εξαφανίζει τις χιλιάδες εκκρεμείς ταξινομήσεις.

Και εδώ βρίσκεται το βασικό πρόβλημα για το υπουργείο. Η ψηφιοποίηση μπορεί να διορθώσει τη δομή ενός συστήματος που αποδείχθηκε προβληματικό, όμως η κυβέρνηση καλείται πρώτα να εξηγήσει πώς ένα τόσο προβλέψιμο διοικητικό ζήτημα έφθασε να μπλοκάρει την παράδοση χιλιάδων οχημάτων και να αναζητούνται συνεχώς έκτακτες προμήθειες.

Το νέο σύστημα θα κριθεί όταν λειτουργήσει. Μέχρι τότε, η πραγματικότητα είναι ότι η αγορά στερήθηκε ακόμη και το αυτονόητο: το κράτος δεν κατάφερε να εξασφαλίσει εγκαίρως αρκετές μεταλλικές πινακίδες για τα οχήματα που το ίδιο καλείται να ταξινομήσει.