Η πρόσφατη διακοπή επικοινωνιών στο FIR Αθηνών, πέρα από τους προφανείς κινδύνους για την ασφάλεια των πτήσεων και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει σε περίπτωση επανάληψης στην αρμοδιότητα έρευνας και διάσωσης στο Αιγαίο, επιβάρυνε αισθητά το διπλωματικό ισοζύγιο μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας.
Η ευθύνη αποδίδεται στον πρωθυπουργό, καθώς, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, δόθηκε σαφής οδηγία να αποφεύγεται κάθε δημόσια αναφορά σε πιθανές ευθύνες της Deutsche Telekom, η οποία ελέγχει τον ΟΤΕ. Στο επίσημο πόρισμα περιλήφθηκαν μόνο γενικές και περιορισμένες διατυπώσεις, χωρίς σαφή απόδοση ευθυνών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φέρεται να επισήμανε σε αρμόδιο υπουργό ότι οποιαδήποτε δημόσια τοποθέτηση για πράξεις ή παραλείψεις του γερμανικού ομίλου θα επιβάρυνε τις πολιτικές και προσωπικές του σχέσεις με τον Γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς.
Στο κυβερνητικό περιβάλλον αναγνωρίζεται ο καθοριστικός ρόλος της Γερμανίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ανάγκη συνυπολογισμού της ισχύος του Βερολίνου στις ελληνικές επιλογές. Παράλληλα, θεωρείται δεδομένο ότι ο εκάστοτε πρωθυπουργός δεν καλείται να υιοθετεί δημόσια την κριτική διάθεση που διατρέχει μέρος της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στη Γερμανία.
Ωστόσο, όταν τίθενται ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια μεγάλου αριθμού πολιτών και κρίσιμα εθνικά συμφέροντα, η στάση της Αθήνας δημιουργεί ερωτήματα ακόμη και εντός κυβερνητικών κύκλων. Η προστασία της εικόνας και των συμφερόντων μεγάλων γερμανικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα συνεπάγεται πολιτικό κόστος, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως διαπραγματευτικό μέσο σε ζητήματα άμεσου ελληνικού ενδιαφέροντος.
Η επιλογή της πλήρους σιωπής από την πλευρά του πρωθυπουργού δεν φαίνεται να εκλαμβάνεται ως ένδειξη εκτίμησης στο Βερολίνο. Αντίθετα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, προκαλεί σχόλια σε κύκλους άλλων ευρωπαϊκών πρεσβειών στην Αθήνα. Ορισμένοι διπλωμάτες αποδίδουν αυτή τη στάση σε πολιτικές δεσμεύσεις που συνδέονται με τη γερμανική υποστήριξη στην πρόσφατη εκλογή του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, στην προεδρία του Eurogroup.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η γερμανική στήριξη δημιουργεί προσδοκίες για ανταλλάγματα τους επόμενους μήνες. Ήδη καταγράφονται κινήσεις που δείχνουν προσαρμογή της ελληνικής πολιτικής σε γερμανικές θέσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη σταδιακή αποδοχή της άποψης ότι η Τουρκία διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή στρατηγική έναντι της Ρωσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα εμφανίζεται να υιοθετεί μια γραμμή χαμηλών τόνων απέναντι σε δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος απολαμβάνει ιδιαίτερης εκτίμησης στο Βερολίνο. Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με τις γερμανικές προσδοκίες για τον ρόλο της Άγκυρας στη γεωπολιτική εξίσωση της περιοχής.
Ενδεικτική θεωρείται και η στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στη συμφωνία πώλησης μαχητικών Eurofighter στην Τουρκία, καθώς και η σταδιακή απομάκρυνση από το ζήτημα των πυραύλων Meteor, το οποίο είχε τεθεί σε ανώτατο επίπεδο κατά την πρώτη συνάντηση Μητσοτάκη–Μερτς τον περασμένο Μάιο.
Παράλληλα, η γερμανική πλευρά παρεμβαίνει ενεργά στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό, με ενδιαφέρον για εξοπλιστικά προγράμματα που αφορούν τις ένοπλες δυνάμεις. Σχεδόν ταυτόχρονα με τις εξελίξεις στο Eurogroup, ανώτατα στελέχη γερμανικών αμυντικών ομίλων μετέφεραν στην Αθήνα προτάσεις για συμμετοχή σε νέα προγράμματα οχημάτων, επιδιώκοντας ευρύτερη εμπλοκή στα ελληνικά εξοπλιστικά σχέδια.
Ιδιαίτερη πίεση ασκείται και στο πεδίο του Μεταναστευτικού. Μετά τη συνάντηση των αρμόδιων υπουργών των δύο χωρών, η γερμανική πλευρά εκτιμά ότι η Αθήνα έχει αποδεχθεί μεγάλο μέρος των θέσεών της, ιδίως σε ό,τι αφορά τις λεγόμενες δευτερογενείς μετακινήσεις προσφύγων που διαθέτουν άσυλο και έχουν μεταβεί στη Γερμανία.
Σε κυβερνητικούς κύκλους διατυπώνεται η άποψη ότι το ζήτημα των επιστροφών δεν αφορά ιδιαίτερα μεγάλους αριθμούς και ότι η Γερμανία θα συνεχίσει να χρειάζεται εργατικό δυναμικό. Η εκτίμηση αυτή δεν συνάδει με τα στοιχεία που έχουν τεθεί στο τραπέζι σε προηγούμενες διμερείς επαφές, όπου ο αριθμός των προσώπων για τα οποία εγείρεται το αίτημα επιστροφής εμφανίζεται σαφώς αυξημένος σε σχέση με τις αρχικές γερμανικές αναφορές.
Το θέμα παραμένει ανοιχτό, με το Βερολίνο να επιλέγει προς το παρόν τη διαχείρισή του χωρίς δημόσιες τοποθετήσεις, εκτιμώντας ότι η δημοσιότητα θα προκαλούσε αντιδράσεις στην ελληνική κοινή γνώμη και θα δυσχέραινε τους χειρισμούς της Αθήνας. Στο παρασκήνιο, ωστόσο, οι σχετικές απαιτήσεις παραμένουν ενεργές και αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης που εξελίσσεται σε πολλαπλά επίπεδα.
