Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και κίνδυνος εγκεφαλικής βλάβης

Μια νέα επιστημονική μελέτη, με επικεφαλής το καναδικό ερευνητικό ινστιτούτο «Population Health Research Institute» του Πανεπιστημίου McMaster και του υγειονομικού συστήματος περίθαλψης «Hamilton Health Sciences», έρχεται να ρίξει φως στη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της εγκεφαλικής υγείας. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «JAMA Network Open», υποδεικνύουν ότι οι υγιείς ενήλικες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες τέτοιων προϊόντων – όπως συσκευασμένα σνακ, δημητριακά πρωινού με ζάχαρη, αναψυκτικά, στιγμιαία ζυμαρικά και έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα – είναι πιθανότερο να εμφανίζουν ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης. Αυτές οι αλλοιώσεις, με τη σειρά τους, ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και μελλοντικών προβλημάτων μνήμης.

Μεθοδολογία της έρευνας

Για τους σκοπούς της μελέτης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μαγνητική τομογραφία (MRI) προκειμένου να εξετάσουν τον εγκέφαλο σχεδόν 9.000 ανθρώπων ηλικίας 35 έως 69 ετών, χωρίς ιστορικό καρδιακών παθήσεων, από όλον τον Καναδά. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν αναλυτικά ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες. Σημαντικό είναι ότι οι εξετάσεις αξιολογήθηκαν από νευρολόγους οι οποίοι δεν γνώριζαν τις διατροφικές συνήθειες των συμμετεχόντων, διασφαλίζοντας την αντικειμενικότητα των αποτελεσμάτων.

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο περίπου στο 25% των ημερήσιων μερίδων φαγητού των συμμετεχόντων. Για όσους κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες, το ποσοστό έφτανε στο 45% του συνόλου των τροφίμων που έτρωγαν, ενώ για εκείνους με τη χαμηλότερη κατανάλωση περιοριζόταν μόλις στο 16%.

Ευρήματα: Εστίες βλάβης και σωματικό λίπος

Οι επιστήμονες εντόπισαν μικρές εστίες βλάβης συχνότερα σε όσους κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες. Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν κατά 40% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν αυτές τις αλλοιώσεις. Πρόκειται για αλλαγές που δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα, αλλά θεωρούνται πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, τα οποία μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή την εκδήλωση προβλημάτων μνήμης.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, διαπιστώθηκε, ακόμη, ότι οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν επίσης περισσότερο σωματικό λίπος και μεγαλύτερη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους, σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες. Σημειώνεται ότι αυτός ο τύπος κοιλιακού λίπους συνδέεται με φλεγμονή και βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν και τον εγκέφαλο.

Διαφορές μεταξύ των φύλων και διατροφικές συνήθειες

Η συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και τις εγκεφαλικές βλάβες φάνηκε να είναι ισχυρότερη στις γυναίκες. Όσες ανήκαν στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίζουν ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν, επίσης, ότι όσο αυξανόταν η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων τόσο μειωνόταν η κατανάλωση μη επεξεργασμένων ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων. Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά και άλλα τρόφιμα που έχουν υποστεί ελάχιστη επεξεργασία αποτελούσαν το 41% των ημερήσιων μερίδων στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, έναντι 68% στην ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση.

Περιορισμοί και ανάγκη για περαιτέρω έρευνα

Τα ευρήματα υποδεικνύουν συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και των ενδείξεων εγκεφαλικών αλλοιώσεων. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι επειδή οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν μόνο μία φορά και δεν παρακολουθήθηκαν σε βάθος χρόνου, οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να διαπιστώσουν εάν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα αυτές τις αλλοιώσεις. Η έρευνα αναδεικνύει την ανάγκη για διεξαγωγή μελετών μεγαλύτερης διάρκειας, όπου οι άνθρωποι θα παρακολουθούνται διαχρονικά και θα υποβάλλονται επανειλημμένα σε μαγνητικές τομογραφίες.