Υπογραφή συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τερματισμό πολέμου

Σε μια ιστορική εξέλιξη για τη Μέση Ανατολή, οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν προχώρησαν χθες το βράδυ στην εξ αποστάσεως υπογραφή μιας διμερούς συμφωνίας που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου στην περιοχή. Η Τεχεράνη δεσμεύεται να προχωρήσει σε αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων από την Ουάσιγκτον. Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας αναμένεται να διευθετηθούν σε επόμενες διαπραγματεύσεις, οι οποίες προγραμματίζεται να ξεκινήσουν αύριο Παρασκευή.

Η συμφωνία, η οποία έλαβε την ονομασία "μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ", περιλαμβάνει και το μέτωπο του Λιβάνου. Υπογράφηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψής του στη Γαλλία. Η ένοπλη σύρραξη είχε ξεσπάσει στις 28 Φεβρουαρίου, με αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, προκαλώντας χιλιάδες θύματα, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στους δημοσιογράφους "Μόλις το υπέγραψα", καθώς εξερχόταν από το παλάτι των Βερσαλλιών, όπου είχε παρατεθεί επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε βίντεο μέσω της πλατφόρμας Χ, όπου ο Τραμπ φαίνεται να υπογράφει το έγγραφο με μαρκαδόρο, έχοντας δίπλα του τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τον συγχαίρει, προτού παραδώσει το έγγραφο στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Από την ιρανική πλευρά, το κείμενο υπέγραψε ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ. Το πρακτορείο IRNA μετέδωσε φωτογραφίες του Ιρανού προέδρου κατά την υπογραφή.

Σύμφωνα με το Press TV, ο κ. Μπαγαεΐ τόνισε ότι η υπογραφή του εγγράφου από τους δύο προέδρους δεν ήταν τυχαία, αλλά σκόπιμη, καθώς αυξάνει το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε παραβίασης. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη επιδίωξε να αποφύγει δημόσιες χειραψίες με Αμερικανούς αξιωματούχους σε τελετή υπογραφής, λόγω του πολιτικού κόστους που θα είχε στο εσωτερικό η εικόνα συνδιαλλαγής με την Ουάσιγκτον, την οποία η ιρανική πλευρά θεωρεί υπεύθυνη για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.

Το στενό του Ορμούζ ανοίγει ξανά

Η υπογραφή της συμφωνίας συνεπάγεται το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ "χωρίς καθυστέρηση" και την άμεση άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές δυνάμεις, όπως διαβεβαίωσε ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ. Επιβεβαίωσε επίσης ότι αύριο Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί τελετή στην Ελβετία για να τιμηθεί η εξέλιξη αυτή, όπου θα ξεκινήσουν τεχνικές συνομιλίες. Αρχικά, αναμενόταν ότι τη συμφωνία θα υπέγραφαν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.

Ο κ. Γαλιμπάφ, σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως "καταγραφή της αποτυχίας των ΗΠΑ". Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολά, Ναΐμ Κάσεμ, εξέλαβε τη συμφωνία ως "μεγάλη νίκη" για το Ιράν, ευχαριστώντας την Τεχεράνη που επέμεινε να συμπεριληφθεί το μέτωπο του Λιβάνου. Σε τηλεοπτικό διάγγελμα, κάλεσε την κυβέρνηση της Βηρυτού να "εκμεταλλευτεί" τη συμφωνία για να "διώξει το Ισραήλ" από το λιβανικό έδαφος. Αντίπαλοι του κινήματος κατηγορούν τη Χεζμπολά ότι ενέπλεξε τον Λίβανο στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου, εκτοξεύοντας ρουκέτες κατά του Ισραήλ. Ο Κάσεμ ζήτησε επίσης τον τερματισμό των απευθείας διαπραγματεύσεων του Λιβάνου με το Ισραήλ, οι οποίες ξεκίνησαν τον Απρίλιο υπό την αιγίδα της Ουάσιγκτον. Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν υποστήριξε ότι η διαδικασία είναι "ανεξάρτητη" από τη συμφωνία.

Οι όροι της συμφωνίας και οι αντιδράσεις

Το κείμενο της συμφωνίας προβλέπει την άμεση αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων που εμπόδιζαν τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου από τη στιγμή της υπογραφής. Η Ουάσιγκτον δεσμεύεται για την πλήρη άρση του συνόλου των κυρώσεων εντός εξήντα ημερών, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι δύο χώρες θα διαπραγματευτούν τη δημιουργία ενός μηχανισμού για την επεξεργασία των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με αραίωση υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε το σημείο αυτό ως "μεγάλη νίκη" για την Ουάσιγκτον.

Το Ιράν θα επιτρέψει εντός τριάντα ημερών την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ, το κλείσιμο του οποίου είχε κλονίσει την παγκόσμια οικονομία. Οι ΗΠΑ δεσμεύονται, σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας, να διευκολύνουν την αποδέσμευση 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα κεφάλαια για την ανοικοδόμηση του Ιράν, χωρίς αμερικανική χρηματοδοτική συμμετοχή. Το Ιράν δημοσιοποίησε το κείμενο της συμφωνίας μέσω του IRNA. Οι ηγέτες της G7, στη σύνοδο που ολοκληρώθηκε στη Γαλλία, εξήραν την "ιστορική ευκαιρία" για την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Η Κίνα, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Ουάνγκ Γι, τόνισε την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της συμφωνίας και αποφυγής εξωτερικών επεμβάσεων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σωστής διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ. Οι τιμές του πετρελαίου έκλεισαν με μικρή άνοδο, με το Μπρεντ να σημειώνει αύξηση 0,75% στα 79,55 δολάρια το βαρέλι.