Έντονη συζήτηση προκαλεί βίντεο που αναρτήθηκε στο X, στο οποίο υποστηρίζεται ότι στην Κίνα ο εμβολιασμός συνδέεται με αυστηρές κρατικές κυρώσεις, απώλεια μονάδων κοινωνικής πίστωσης και περιορισμούς στην πρόσβαση των παιδιών στα δημόσια σχολεία.
Το κινεζικό μοντέλο εμβολιασμών βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, μετά τη διάδοση ισχυρισμών ότι οι πολίτες που αρνούνται τον εμβολιασμό χάνουν μονάδες «κοινωνικής πίστωσης» και ότι τα παιδιά πρέπει να έχουν λάβει δεκάδες εμβόλια πριν γίνουν δεκτά στα δημόσια σχολεία.
Η πραγματική εικόνα είναι αυστηρή, θεσμικά ελεγχόμενη και βαθιά παρεμβατική ως προς την παιδική ανοσοποίηση. Ωστόσο, ορισμένοι από τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο χρειάζονται προσεκτική διάκριση, καθώς δεν επιβεβαιώνονται με τον τρόπο που παρουσιάζονται.
Νομική υποχρέωση για τα εμβόλια του εθνικού προγράμματος
Στην Κίνα, ο εμβολιασμός που εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανοσοποίησης έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα για τους πολίτες. Η κινεζική νομοθεσία προβλέπει ότι οι κάτοικοι της χώρας έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να λαμβάνουν τα εμβόλια του εθνικού προγράμματος, τα οποία παρέχονται δωρεάν από το κράτος.
Η ίδια νομοθεσία αναθέτει στους γονείς και κηδεμόνες την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι τα παιδιά εμβολιάζονται εγκαίρως, σύμφωνα με το πρόγραμμα που ορίζουν οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές.
Πρόκειται για ένα σύστημα στο οποίο η παιδική ανοσοποίηση αντιμετωπίζεται ως ζήτημα δημόσιας υγείας και διοικητικής συμμόρφωσης, με κεντρικό σχεδιασμό, κρατική προμήθεια εμβολίων και ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, διανομής και χορήγησης.
Τι ισχύει για την εγγραφή στα σχολεία
Η Κίνα εφαρμόζει έλεγχο πιστοποιητικών εμβολιασμού κατά την είσοδο παιδιών σε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία. Το μέτρο αφορά τόσο τους νέους μαθητές όσο και όσους μεταφέρονται από άλλο σχολείο.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου Παιδείας και της Εθνικής Επιτροπής Υγείας, ο έλεγχος των βιβλιαρίων ή πιστοποιητικών εμβολιασμού γίνεται μέσα σε 30 ημέρες από την είσοδο του παιδιού στη σχολική δομή. Όπου υπάρχουν ελλείψεις, προβλέπεται συμπληρωματικός εμβολιασμός και καταγραφή του μέχρι το τέλος του σχολικού έτους εισαγωγής.
Η διαδικασία αυτή δημιουργεί ισχυρή πίεση συμμόρφωσης για τις οικογένειες. Τα διαθέσιμα επίσημα κείμενα, όμως, περιγράφουν κυρίως μηχανισμό ελέγχου και αναπλήρωσης εμβολίων, όχι μια ενιαία εθνική διάταξη αυτόματου αποκλεισμού κάθε ανεμβολίαστου παιδιού από το δημόσιο σχολείο.
Ο αριθμός των εμβολίων και ο ισχυρισμός για τις «52 δόσεις»
Το επίσημο πρόγραμμα της China CDC για τα εμβόλια του εθνικού προγράμματος προβλέπει πολλαπλές δόσεις από τη γέννηση έως την ηλικία των έξι ετών, μεταξύ άλλων για ηπατίτιδα Β, φυματίωση, πολιομυελίτιδα, διφθερίτιδα, τέτανο, κοκκύτη, ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, ιαπωνική εγκεφαλίτιδα, μηνιγγιτιδόκοκκο και ηπατίτιδα Α.
Με βάση το επίσημο χρονοδιάγραμμα, ο βασικός αριθμός των χορηγούμενων δόσεων έως πριν από τα επτά έτη κινείται περίπου στις 22 έως 25 δόσεις, ανάλογα με τον τύπο ορισμένων εμβολίων που χρησιμοποιούνται. Ο ισχυρισμός ότι κάθε παιδί πρέπει να λάβει «52 εμβόλια» έως την ηλικία των έξι ετών δεν προκύπτει από το δημοσιευμένο εθνικό πρόγραμμα με αυτή τη μορφή.
Η σύγχυση μπορεί να προκύπτει από την πρόσθεση επιμέρους αντιγόνων που περιλαμβάνονται σε συνδυαστικά εμβόλια, από τοπικά προγράμματα, από προαιρετικά εμβόλια εκτός εθνικού προγράμματος ή από λανθασμένη αναπαραγωγή περιεχομένου στα social media.
Ο ισχυρισμός για κοινωνική πίστωση και μαύρη λίστα
Ο πιο βαρύς ισχυρισμός αφορά την απώλεια «100 μονάδων κοινωνικής πίστωσης» και την ένταξη σε μαύρη λίστα σε περίπτωση άρνησης εμβολιασμού. Μέχρι στιγμής, αξιόπιστη τεκμηρίωση για ενιαία εθνική κύρωση αυτού του τύπου δεν έχει εντοπιστεί.
Ανεξάρτητες αναλύσεις για το κινεζικό σύστημα κοινωνικής πίστωσης δείχνουν ότι το σύστημα είναι κατακερματισμένο, με λίστες συμμόρφωσης και παραβάσεων σε διαφορετικά πεδία, κυρίως οικονομικά, διοικητικά και εταιρικά. Η εικόνα ενός ενιαίου προσωπικού σκορ που αυξομειώνεται για κάθε πολίτη με βάση κάθε πράξη της καθημερινής ζωής θεωρείται από ειδικούς απλουστευμένη και συχνά παραπλανητική.
Αυτό δεν σημαίνει ότι απουσιάζουν πιέσεις ή αυθαίρετες τοπικές πρακτικές. Κατά την περίοδο της πανδημίας Covid-19, ορισμένες τοπικές αρχές στην Κίνα επιχείρησαν να συνδέσουν την επιστροφή μαθητών ή την πρόσβαση σε δημόσιους χώρους με τον εμβολιασμό. Οι πρακτικές αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις και το υπουργείο Παιδείας είχε παρέμβει, τονίζοντας ότι ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 για τους μαθητές έπρεπε να παραμείνει εθελοντικός.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η Κίνα διαθέτει ένα αυστηρό, υποχρεωτικό και κρατικά επιτηρούμενο πλαίσιο για τα εμβόλια του εθνικού προγράμματος, με ουσιαστική σύνδεση της παιδικής ανοσοποίησης με τη σχολική διαδικασία. Οι ισχυρισμοί, όμως, περί «52 εμβολίων έως τα 6» και αυτόματης ποινής «100 μονάδων κοινωνικής πίστωσης» δεν επιβεβαιώνονται από τα επίσημα στοιχεία και τις διαθέσιμες αξιόπιστες πηγές.
