Υποκλοπές: Αμηχανία στην κυβέρνηση

Σε εμφανή πολιτική αμηχανία βρίσκεται η κυβέρνηση για την υπόθεση των υποκλοπών, καθώς η πίεση της αντιπολίτευσης για κλήση κρίσιμων προσώπων στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σκάνδαλο που το Μέγαρο Μαξίμου επιχείρησε επί μακρόν να θεωρήσει κλειστό.

Η νέα φάση της υπόθεσης συνδέεται με τα αιτήματα κομμάτων της αντιπολίτευσης να κληθούν ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών ο Ταλ Ντίλιαν, ιδρυτής της Intellexa και πρόσωπο-κλειδί στην υπόθεση του Predator, καθώς και ο Γρηγόρης Δημητριάδης, πρώην γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού.

Το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση, η ΝΙΚΗ και η Πλεύση Ελευθερίας έχουν κινηθεί ή έχουν δηλώσει πρόθεση να κινηθούν προς την κατεύθυνση της κλήσης των εμπλεκόμενων προσώπων, δημιουργώντας πολιτικό κλοιό γύρω από την κυβερνητική πλειοψηφία.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο μια τυπική κοινοβουλευτική διαδικασία. Αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής λογοδοσίας, καθώς η υπόθεση των παρακολουθήσεων πολιτικών προσώπων, δημοσιογράφων και άλλων στόχων παραμένει για μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης ανοιχτή πληγή για το κράτος δικαίου.

Η πίεση στην Επιτροπή Θεσμών

Η αντιπολίτευση αξιοποιεί το θεσμικό εργαλείο της μειοψηφίας για να επιβάλει την ακρόαση προσώπων που θεωρεί κρίσιμα για τη διαλεύκανση της υπόθεσης. Το αίτημα για κλήση Ντίλιαν και Δημητριάδη δεν είναι πολιτικά ουδέτερο. Ακουμπά ευθέως τη διαδρομή του Predator, τις σχέσεις του με το περιβάλλον εξουσίας και τις απαντήσεις που δεν έχουν δοθεί δημόσια.

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Αν επιτρέψει πλήρη ακρόαση, ανοίγει ξανά μια υπόθεση που έχει προκαλέσει σοβαρή πολιτική φθορά. Αν επιχειρήσει να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει τη διαδικασία, ενισχύει την εικόνα συγκάλυψης και θεσμικής άμυνας.

Πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί αναφέρουν ότι η συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών για το ζήτημα του Ταλ Ντίλιαν μπορεί να μετατεθεί μετά τις 20 Ιουνίου, ώστε η κυβερνητική πλειοψηφία να αποκτήσει χρόνο χειρισμών και να αποφασίσει πλειοψηφικά για το αν θα προχωρήσει η ακρόαση.

Η εικόνα αυτή εξηγεί την πολιτική αμηχανία. Η υπόθεση των υποκλοπών επιστρέφει σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επιδιώκει να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση σε άλλα πεδία, όμως η θεσμική εκκρεμότητα παραμένει ισχυρή.

Το σκάνδαλο που δεν έκλεισε

Η υπόθεση των υποκλοπών δεν έχει πάψει να βαραίνει το πολιτικό σκηνικό. Το γεγονός ότι η αντιπολίτευση ζητά εκ νέου ακροάσεις δείχνει ότι οι προηγούμενες θεσμικές διαδικασίες δεν κατάφεραν να πείσουν πως όλα έχουν διαλευκανθεί.

Το ΠΑΣΟΚ έχει ζητήσει την κλήση Ντίλιαν και Δημητριάδη, ενώ στελέχη του επιμένουν ότι η Δικαιοσύνη οφείλει να εξετάσει ξανά τον φάκελο της υπόθεσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καταθέσει αίτημα για κλήση περισσότερων προσώπων, μεταξύ των οποίων και ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ Παναγιώτης Κοντολέων. Αντίστοιχα, η Πλεύση Ελευθερίας έχει επανέλθει με αίτημα κατάθεσης Ντίλιαν και Δημητριάδη.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να αποφύγει την πολιτική αναζωπύρωση του σκανδάλου, όμως η αριθμητική της αντιπολίτευσης και η πίεση για θεσμική λογοδοσία περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών. Κάθε καθυστέρηση εμφανίζεται πλέον ως προσπάθεια ελέγχου των εξελίξεων.

Το πρόβλημα για το Μέγαρο Μαξίμου είναι ότι η υπόθεση των υποκλοπών δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, τη λειτουργία της ΕΥΠ, τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας και την πραγματική δυνατότητα της Βουλής να ασκεί έλεγχο σε ζητήματα εθνικής και δημοκρατικής σημασίας.

Όσο η κυβέρνηση αποφεύγει καθαρές απαντήσεις, τόσο το πολιτικό κόστος μεταφέρεται από το επίπεδο της επικοινωνίας στο επίπεδο της θεσμικής αξιοπιστίας. Η επίκληση της κανονικότητας δεν μπορεί να σταθεί όταν κρίσιμα πρόσωπα δεν έχουν δώσει πλήρεις εξηγήσεις ενώπιον της Βουλής.

Η αμηχανία της κυβέρνησης δεν είναι τυχαία. Η υπόθεση των υποκλοπών συνδέθηκε από την αρχή με το κέντρο της εξουσίας και με πρόσωπα που είχαν άμεση σχέση με το πρωθυπουργικό περιβάλλον. Γι’ αυτό και κάθε νέα κοινοβουλευτική πρωτοβουλία προκαλεί ένταση, υπολογισμούς και προσπάθεια περιορισμού της πολιτικής ζημιάς.

Το αν η Επιτροπή Θεσμών θα λειτουργήσει ως πραγματικό όργανο κοινοβουλευτικού ελέγχου ή ως μηχανισμός διαχείρισης πολιτικού κόστους θα κρίνει πολλά. Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση των υποκλοπών επιστρέφει με βαρύ θεσμικό φορτίο και η κυβέρνηση καλείται πλέον να απαντήσει εκεί όπου μέχρι σήμερα επέλεγε κυρίως καθυστερήσεις, σιωπή και διαδικαστικούς χειρισμούς.