Ζανιάς: Το δημογραφικό απειλεί την ανάπτυξη της Ελλάδας

Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας έχει αποκτήσει πλέον τα χαρακτηριστικά ενός κρίσιμου αναπτυξιακού ζητήματος, με άμεσες και πολυεπίπεδες επιπτώσεις στην οικονομία, στην αγορά εργασίας, στο ασφαλιστικό και υγειονομικό σύστημα, αλλά και στην περιφερειακή συνοχή της χώρας. Αυτό επισήμανε, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Eurobank, Γιώργος Π. Ζανιάς, μιλώντας στην ειδική ημερίδα με τίτλο «Υπογεννητικότητα & Οικογένεια: Συνθέτοντας Λύσεις για το Δημογραφικό Πρόβλημα», η οποία διοργανώνεται με πρωτοβουλία του Ομίλου Media2day και τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Αττικής.

Ο κ. Ζανιάς υπογράμμισε ότι το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ το ερώτημα του πόσοι θα είμαστε στην Ελλάδα σε είκοσι, τριάντα ή πενήντα χρόνια. Όπως εξήγησε, το δημογραφικό αφορά τον ίδιο τον χαρακτήρα και τη λειτουργία της χώρας: πώς θα λειτουργεί η οικονομία της, οι επιχειρήσεις της, τα σχολεία και οι υπηρεσίες υγείας της, πώς θα ζουν οι πόλεις αλλά και οι μικρότερες κοινότητές της, και, τελικά, τι κοινωνία θα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Eurobank υπενθύμισε ότι η τράπεζα αποφάσισε ήδη από το 2021 να αναδείξει το δημογραφικό σε μία από τις βασικές κοινωνικές προτεραιότητές της, θεωρώντας ότι πρόκειται για έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο που πρέπει να αναγνωριστεί έγκαιρα, πριν μετατραπεί σε κρίση. Στο πλαίσιο αυτό ξεκίνησε η Πρωτοβουλία «Μπροστά για την Οικογένεια». Πέντε χρόνια αργότερα, όπως τόνισε, τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η επιλογή εκείνη δεν ήταν υπερβολική.

Από 92.000 γεννήσεις το 2015 σε 65.594 το 2025

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Ζανιάς στα στοιχεία για τις γεννήσεις, χαρακτηρίζοντας τους αριθμούς αμείλικτους. Το 2015 γεννήθηκαν στην Ελλάδα σχεδόν 92.000 παιδιά, ενώ το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μόλις 65.594. Πρόκειται για μείωση σχεδόν 29% μέσα σε μία δεκαετία, ενώ μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά ακόμη 4,2%.

Πρόσθεσε ότι φέτος λιγότερα από 70.000 παιδιά πέρασαν το κατώφλι της Α΄ Δημοτικού στα δημόσια σχολεία, υπογραμμίζοντας πως το δημογραφικό δεν αποτελεί μια θεωρητική πρόβλεψη για το 2050 ή το 2100, αλλά είναι ήδη εδώ.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη μείωση των γεννήσεων. Σύμφωνα με τον κ. Ζανιά, η Ελλάδα είναι ήδη μία από τις γηραιότερες κοινωνίες της Ευρώπης και η σχέση ανάμεσα στις γενιές μεταβάλλεται με μεγάλη ταχύτητα. Σήμερα, για κάθε 100 ανθρώπους ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή ανθρώπους που συμβατικά ανήκουν στην παραγωγική ηλικία, αντιστοιχούν περίπου 42 άνθρωποι άνω των 65. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι σε λιγότερο από τρεις δεκαετίες αυτοί οι 42 στους 100 θα είναι περισσότεροι από 70 στους 100.

Λιγότεροι εργαζόμενοι τις επόμενες δεκαετίες

Παράλληλα, όπως σημείωσε ο πρόεδρος της Eurobank, συρρικνώνεται η παραγωγική βάση της ελληνικής οικονομίας. Οι διαθέσιμες δημογραφικές προβολές δείχνουν ότι ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα θα μειωθεί κατά περισσότερο από 30% έως το 2064. Αυτό δεν είναι μόνο δημογραφικό μέγεθος, αλλά οικονομικό μέγεθος, υπογράμμισε ο κ. Ζανιάς.

Όπως εξήγησε, αυτό σημαίνει λιγότερους ανθρώπους στην παραγωγή, μεγαλύτερη δυσκολία για τις επιχειρήσεις να καλύψουν τις ανάγκες τους και μεγαλύτερη πίεση στα ασφαλιστικά και υγειονομικά συστήματα. Παράλληλα, δημιουργεί διαφορετικές ανάγκες για κατοικία, περίθαλψη και φροντίδα. Το δημογραφικό αφορά τελικά την αναπτυξιακή προοπτική της ίδιας της χώρας, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο πρόεδρος της Eurobank στάθηκε και στις σύνθετες αιτίες που βρίσκονται πίσω από το πρόβλημα, θέτοντας, μεταξύ άλλων, τα ζητήματα της οικονομικής ανασφάλειας, του κόστους κατοικίας, των απαιτήσεων της εργασίας και της καθημερινότητας, αλλά και των αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη ζωή, την οικογένεια και το μέλλον.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην περιφερειακή διάσταση του φαινομένου. Σε πολλές περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα στις ακριτικές, στις νησιωτικές και στις μικρότερες κοινότητες, η μείωση του πληθυσμού καθορίζει το αν θα υπάρχει αύριο σχολείο, γιατρός, μια ολόκληρη τοπική οικονομία, τόνισε.

Καταλήγοντας, ο κ. Ζανιάς επισήμανε ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ένα μέτρο, ούτε από έναν φορέα, και ασφαλώς όχι από μία τράπεζα. Απαιτεί διάρκεια, δημόσιες πολιτικές, αλλά και τη συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.

Το δημογραφικό είναι ένας μακροπρόθεσμος κίνδυνος που έχει ήδη αρχίσει να παράγει συνέπειες σήμερα, σημείωσε, προσθέτοντας ότι τους μεγάλους μακροπρόθεσμους κινδύνους δεν τους αντιμετωπίζεις όταν οι προβλέψεις έχουν πλέον επιβεβαιωθεί, αλλά όσο έχεις ακόμη τη δυνατότητα να επηρεάσεις την εξέλιξή τους.