1500 φούρνοι κατέβασαν ρολά – η οικονομία στην «τεχνητή αναπνοή»

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της συντεχνίας αρτοποιών, η εικόνα είναι ζοφερή: 1500 φούρνοι σε όλη την επικράτεια έχουν βάλει λουκέτο. Το νούμερο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι ούτε στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου δεν καταγράφηκαν τέτοια ποσοστά συρρίκνωσης. Ο κλάδος, που αποτελεί την καρδιά της βιοτεχνίας – η οποία αντιπροσωπεύει το 98% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα και το 95% στην Ευρώπη – βιώνει μια πρωτοφανή κρίση που απειλεί με αφανισμό τον θεσμό του παραδοσιακού φούρνου της γειτονιάς.

Ο πρόεδρος χαρακτήρισε την ενέργεια ως «αχίλλειο πτέρνα» της βιοτεχνίας και επισήμανε ότι, παρά τις υποσχέσεις για βελτίωση μέσω της απελευθέρωσης της αγοράς, το αποτέλεσμα είναι ένα πραγματικό δράμα. Οι επιχειρήσεις κουβαλούν στις πλάτες τους κόκκινα δάνεια, έχουν χτυπηθεί αλύπητα από την ενεργειακή κρίση και βλέπουν μέρα με τη μέρα τα έξοδά τους να εκτινάσσονται.

Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι ο πρώτος και μεγαλύτερος βραχνάς. Ένας φούρνος που πριν λίγα χρόνια πλήρωνε 500 ευρώ τον μήνα, σήμερα βλέπει τον λογαριασμό να ξεπερνά τα 1.200 ευρώ. Σε αυτά προστίθενται οι ασφαλιστικές εισφορές, το ενοίκιο, οι υπόλοιποι λογαριασμοί. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι πρώτες ύλες έχουν πάρει κι αυτές την ανιούσα. Τα άλευρα όλων των ειδών – το κίτρινο, το μαύρο, το Ζέας, τα ειδικά για τσουρέκια και κέικ – έχουν γίνει πανάκριβα, ενώ η σοκολάτα για γλυκίσματα κοστίζει πλέον πολλαπλάσια. Το μεγαλύτερο μέρος του αλευριού εισάγεται από Ουκρανία, Ρωσία, Βαλκάνια και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με τα ελληνικά να καλύπτουν ένα μικρό ποσοστό της ζήτησης. Η εξάρτηση αυτή κάνει τον κλάδο ακόμη πιο ευάλωτο σε διεθνείς αναταράξεις.

Σαν να μην έφτανε το ενεργειακό και το κόστος πρώτων υλών, οι φούρνοι έρχονται αντιμέτωποι και με τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Τα σούπερ μάρκετ προσφέρουν ψωμί από κατεψυγμένη ζύμη σε τιμές που κυμαίνονται από 0,50 έως 0,80 ευρώ το καρβέλι, όταν ο φούρνος της γειτονιάς αναγκάζεται να το πουλήσει στα 1,20 – 1,30 ευρώ, σπανίως στο 1 ευρώ, απλώς και μόνο για να καλύψει τα λειτουργικά έξοδα. Το ψωμί των σούπερ μάρκετ – προϊόν εργοστασιακής παραγωγής και γεμάτο συντηρητικά για να αντέχει – δεν συγκρίνεται σε ποιότητα, αλλά ο μέσος καταναλωτής, πιεσμένος οικονομικά, κοιτάζει την τιμή.

Το αποτέλεσμα είναι ορατό: λουκέτα σε επιχειρήσεις που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής ζωής κάθε γειτονιάς. Το ψωμί είναι βασικό αγαθό, και όταν κλείνουν οι φούρνοι σημαίνει ότι η οικονομία νοσεί βαθιά. Μια οικονομία που ζει με «φούσκες» επιδομάτων, χωρίς πραγματική παραγωγή, εξαρτώμενη όλο και περισσότερο από εισαγωγές. Από πατάτες και λεμόνια μέχρι φανέλες, πετσέτες και ρούχα – όλα έρχονται απ’ έξω. Τα χωράφια πωλήθηκαν για να μπουν φωτοβολταϊκά, η αυτάρκεια χάθηκε και η χώρα αναπνέει με μηχανική υποστήριξη.

Η εικόνα είναι αρκούντως οδυνηρή: αν το ψωμί, το πιο στοιχειώδες προϊόν της καθημερινότητας, δεν μπορεί να παραχθεί και να διατεθεί αξιοπρεπώς από τον φούρνο της γειτονιάς, τότε η ελληνική οικονομία έχει πάψει να ζει κανονικά. Βρίσκεται σε τεχνητή αναπνοή, με μηχανήματα που αργά ή γρήγορα θα σταματήσουν να λειτουργούν, όταν κοπεί το ρεύμα των επιδομάτων και των προσωρινών ενέσεων ρευστότητας. Τότε, οι φούσκες θα σκάσουν με πάταγο – και η κοινωνία θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα που σήμερα αρνείται να δει.