Μεγάλη Παρασκευή. Η πιο βαριά μέρα του χριστιανικού κόσμου. Η μέρα που ο Θεός έγινε άνθρωπος για να πονέσει σαν άνθρωπος. Για να σταυρωθεί, να εξευτελιστεί, να ενταφιαστεί. Και έπειτα — μόνο έπειτα — να αναστηθεί. Αυτή η σειρά δεν είναι τυχαία. Είναι το βαθύτερο μήνυμα της χριστιανικής πίστης: δεν υπάρχει Ανάσταση χωρίς σταύρωση. Δεν υπάρχει λύτρωση χωρίς πόνο. Δεν υπάρχει αύριο χωρίς το βάρος του σήμερα.
Το μήνυμα που διαπερνά τους αιώνες
Η Ανάσταση του Κυρίου δεν είναι απλώς ένα θρησκευτικό γεγονός που γιορτάζεται με λαμπάδες και «Χριστός Ανέστη» στα μεσάνυχτα του Πάσχα. Είναι φιλοσοφία. Είναι πολιτική θεολογία. Είναι η υπόσχεση ότι κανένα βάσανο δεν είναι αιώνιο, ότι καμία πίεση — ψυχής ή σώματος — δεν είναι η τελική λέξη. Ότι μετά τη νύχτα έρχεται η αυγή, έστω κι αν αυτή καθυστερεί να φανεί.
Αυτό το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στους πιστούς. Απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο που έχει γονατίσει κάτω από το βάρος της ζωής. Σε κάθε οικογένεια που μέτρησε τα ψιλά για να φτάσει στο τέλος του μήνα. Σε κάθε νέο που έφυγε από τη χώρα του γιατί δεν του άφησαν λόγο να μείνει. Σε κάθε ηλικιωμένο που αντιμετώπισε τη σύγχρονη Ελλάδα με μια σύνταξη αξιοπρέπειας κάτω από κάθε αξιοπρέπεια.
Ένας λαός που περίμενε σωτήρες και βρήκε απογοητεύσεις
Ο ελληνικός λαός γνωρίζει καλά τι σημαίνει σταύρωση. Όχι μεταφορικά — κυριολεκτικά. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, από το 2010 και τα πρώτα Μνημόνια ώς τις μέρες μας, πέρασε κύματα και θαλασσοταραχές που κανείς στη Δυτική Ευρώπη δεν φαντάστηκε ότι μπορούν να συμβούν σε χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μείωση μισθών κατά 30% και 40%. Ανεργία που άγγιξε το 27,5% το 2013 — την υψηλότερη στην Ευρωζώνη. Μαζική φυγή εγκεφάλων: πάνω από 500.000 νέοι Έλληνες αποχώρησαν από τη χώρα την περίοδο 2010–2020. Αυτά δεν είναι στατιστικές. Είναι πρόσωπα. Είναι ιστορίες. Είναι πληγές που δεν έκλεισαν.
Και μέσα σε αυτή την κόλαση, ο λαός αναζήτησε σωτήρες. Τους βρήκε. Ή νόμιζε ότι τους βρήκε. Ήρθε η Αριστερά, με το αφήγημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, και μας έδωσε κεφαλαιακούς ελέγχους και κλειστές τράπεζες το καλοκαίρι του 2015. Ήρθε το Κέντρο, με το αφήγημα της μεταρρύθμισης, και μας έδωσε χρόνια σπατάλης και πελατειακές λογικές. Ήρθε η Δεξιά — παλιά και νέα — με το αφήγημα της σταθερότητας, και μας έδωσε σκάνδαλα, ακρίβεια και μια καθημερινότητα που τσακίζει τον μεσαίο άνθρωπο.
Κανείς δεν εξαιρείται. Μηδενός εξαιρουμένου, κατά το κοινώς λεγόμενον. Ούτε αυτοί που κυβέρνησαν χθες, ούτε αυτοί που κυβερνούν σήμερα, ούτε αυτοί που στέκονται στην αντιπολίτευση περιμένοντας τη σειρά τους. Όλοι ανεξαιρέτως έχουν τη μερίδα τους σε μια μακρόχρονη αδικία απέναντι σε έναν ολόκληρο λαό.
Η ώρα της κρίσης
Υπάρχει στο Ευαγγέλιο μια φράση που η δημοσιογραφία θα έπρεπε να έχει αναρτήσει σε κάθε σύνταξη: «ἀποδώσουσι λόγον περὶ αὐτοῦ τῇ ἡμέρᾳ κρίσεως» — θα δώσουν λόγο για αυτό την ημέρα της κρίσης. Αυτή η κρίση δεν είναι θρησκευτική έννοια για εδώ. Είναι δημοκρατική. Είναι ιστορική. Είναι η αναμέτρηση κάθε πολιτικού με τα αποτελέσματα των επιλογών του.
Η Ελλάδα δεν υποφέρει από την κακή τύχη. Υποφέρει από την κακή διακυβέρνηση που συσσωρεύτηκε επί δεκαετίες, από κυβερνήσεις που θεωρούσαν τον λαό εκλογικό σώμα και όχι κοινωνικό σύνολο που οφείλεις να υπηρετείς. Από κόμματα που χτίστηκαν γύρω από αρχηγούς και όχι γύρω από ιδέες. Από πολιτικό σύστημα που επιβράβευε την αφοσίωση και τιμωρούσε την αξιοκρατία.
Χριστός Ανέστη — και ο λαός;
Το Πάσχα ωστόσο φέρνει μαζί του κάτι που δεν μπορεί να το σβήσει καμία απογοήτευση: την ελπίδα. Όχι την αφελή, την ευσεβοπόθητη, εκείνη που περιμένει τον μεσσία από τα ψηφοδέλτια. Αλλά την ελπίδα που πηγάζει από τη γνώση ότι οι λαοί που έχουν μνήμη, που θυμούνται ποιος τους πρόδωσε και γιατί, έχουν τη δύναμη να ξεκινήσουν εκ νέου.
Ο ελληνικός λαός επέζησε Τουρκοκρατίας τεσσάρων αιώνων, κατοχής, εμφυλίου, δικτατορίας. Επέζησε και του Μνημονίου. Ό,τι δεν τον σκότωσε, τον έκανε — έστω αργά και με μεγάλο κόστος — πιο συνειδητό πολίτη. Αυτή είναι η δική μας Ανάσταση: όχι η λύτρωση που έρχεται από ψηλά, αλλά εκείνη που κερδίζεται με επίγνωση, αίτημα και αδιαπραγμάτευτη αξίωση λογοδοσίας.
Χριστός Ανέστη. Ας αναστηθεί και η Ελλάδα — μια φορά, επιτέλους, από τα σκουπίδια της πολιτικής της ιστορίας.
