Σε καθεστώς άμεσης και αυτόματης επιβολής προστίμων περνά η ΑΑΔΕ για όσους φορολογούμενους υποβάλλουν εκπρόθεσμα δηλώσεις ΦΠΑ, φόρου εισοδήματος και παρακρατούμενων φόρων. Με το νέο σύστημα, τα πρόστιμα δεν θα βεβαιώνονται με καθυστέρηση, όπως συμβαίνει σήμερα σε αρκετές περιπτώσεις, αλλά θα εκδίδονται αυτόματα τη στιγμή που ολοκληρώνεται η ηλεκτρονική υποβολή της εκπρόθεσμης δήλωσης.
Η νέα διαδικασία προβλέπει ότι ο φορολογούμενος θα λαμβάνει ηλεκτρονικά την πράξη επιβολής προστίμου αμέσως μετά την οριστικοποίηση της δήλωσης. Έτσι, μαζί με τον τυχόν πρόσθετο φόρο που θα προκύπτει από την εκκαθάριση, θα βεβαιώνεται ταυτόχρονα και το αυτοτελές πρόστιμο για την καθυστερημένη υποβολή.
Αυτόματη βεβαίωση προστίμων μέχρι το τέλος Ιουνίου
Το μέτρο αναμένεται να ενεργοποιηθεί έως το τέλος Ιουνίου, σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ, το οποίο προβλέπει την αυτοματοποίηση της έκδοσης πράξεων επιβολής προστίμου κατά την υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ, παρακρατούμενων φόρων, δηλώσεων νομικών προσώπων και φορολογικών δηλώσεων Ε1.
Τα αυτόματα πρόστιμα θα εφαρμόζονται σε εκπρόθεσμες δηλώσεις φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ, ανακεφαλαιωτικούς πίνακες, δηλώσεις μετάταξης, δηλώσεις απόδοσης παρακρατούμενων φόρων και λοιπές φορολογικές υποχρεώσεις που υπάγονται στο νέο πλαίσιο.
Στην πράξη, μόλις ο υπόχρεος πατήσει την ένδειξη «Υποβολή» για μια εκπρόθεσμη δήλωση, το πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ θα υπολογίζει και θα βεβαιώνει άμεσα το πρόστιμο που αντιστοιχεί στην παράβαση. Η φορολογική διοίκηση επιταχύνει έτσι τη διαδικασία καταλογισμού, περιορίζοντας τα χρονικά περιθώρια ανάμεσα στην παράβαση και στη βεβαίωση της κύρωσης.
Τι αλλάζει με τα νέα πρόστιμα
Με τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές αναμορφώνεται το πλαίσιο των προστίμων για εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται ελαφρύνσεις, ενώ οι παραβάσεις κατηγοριοποιούνται με πιο σαφή τρόπο, ανάλογα με το είδος της δήλωσης και το αν προκύπτει φόρος προς καταβολή.
Για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ που είναι πιστωτικές ή μηδενικές, το πρόστιμο διαμορφώνεται πλέον στα 100 ευρώ, ανεξάρτητα από το αν ο υπόχρεος τηρεί απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία.
Παράλληλα, δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, εφόσον η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα. Η ρύθμιση αυτή περιορίζει τις κυρώσεις σε περιπτώσεις διορθώσεων, όταν ο φορολογούμενος είχε ήδη ανταποκριθεί εγκαίρως στην αρχική του υποχρέωση.
Απαλλαγή από πρόστιμο προβλέπεται και για εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων, όταν το ποσό του φόρου δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Το ίδιο ισχύει και για δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, όπως φόρος μισθωτών υπηρεσιών, φόρος επιχειρηματικής δραστηριότητας, φόρος μερισμάτων ή εργολάβων, υπό την προϋπόθεση ότι η οφειλή δεν ξεπερνά το ίδιο όριο. Εξαίρεση προβλέπεται για δηλώσεις που σχετίζονται με τυχερά παίγνια.
Πότε δεν επιβάλλεται πρόστιμο και πότε φτάνει τα 500 ευρώ
Χωρίς πρόστιμο θα μπορούν να υποβάλλονται εκπρόθεσμες δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών και ειδικών φορολογιών, όπως το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής, ο φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίων και τα τέλη συνδρομητών κινητής ή σταθερής τηλεφωνίας, εφόσον ο φόρος που προκύπτει δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Από τη συγκεκριμένη απαλλαγή εξαιρούνται οι δηλώσεις ΦΠΑ και ΦΜΑ.
Επίσης, δεν θα επιβάλλονται κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων ή για δηλώσεις εισοδήματος γονέων που αφορούν εισοδήματα ανήλικων τέκνων.
Αντίθετα, για τη μη υποβολή ή την εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριακών φορολογικών δηλώσεων, από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή ή οι οποίες δεν συνδέονται με αίτημα της φορολογικής διοίκησης για παροχή στοιχείων, προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ ανά παράβαση.
Στα 100 ευρώ παραμένει και το πρόστιμο για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή δήλωσης στοιχείων ακινήτων Ε9. Αν υποβληθούν δηλώσεις για περισσότερα έτη με τις ίδιες μεταβολές, θα επιβάλλεται μόνο ένα πρόστιμο, περιορίζοντας έτσι την πολλαπλή επιβάρυνση για την ίδια ουσιαστικά παράλειψη.
Για βαρύτερες παραβάσεις, όταν από τη δήλωση προκύπτει φόρος προς καταβολή, το ύψος του προστίμου εξαρτάται από το λογιστικό σύστημα του υπόχρεου. Για επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά βιβλία το πρόστιμο ανέρχεται σε 250 ευρώ ανά παράβαση, ενώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία διαμορφώνεται στα 500 ευρώ.
Το ίδιο καθεστώς εφαρμόζεται και σε περιπτώσεις μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων παρακράτησης φόρου ή δηλώσεων ΦΠΑ από τις οποίες προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή. Η νέα αυτοματοποιημένη διαδικασία καθιστά πλέον άμεση τη φορολογική συνέπεια της καθυστέρησης, επιβάλλοντας στους υπόχρεους μεγαλύτερη προσοχή στις προθεσμίες και στις δηλωτικές τους υποχρεώσεις.
