ΑΑΔΕ: Τέλος οι φορολογικές δηλώσεις όπως τις ξέραμε – Αυτόματη υποβολή έως το 2029

Σε πλήρη αναμόρφωση του τρόπου υποβολής των φορολογικών δηλώσεων προχωρούν το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και η ΑΑΔΕ, με τελικό στόχο έως το 2029 οι δηλώσεις εισοδήματος να είναι πλήρως προσυμπληρωμένες, προεκκαθαρισμένες και, σε μεγάλο βαθμό, να υποβάλλονται αυτόματα χωρίς καμία ενέργεια από τον φορολογούμενο.

Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή επέκταση του σημερινού συστήματος σε όλες τις κατηγορίες εισοδήματος και σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό πολιτών. Από το 2027 αναμένεται να ενταχθούν σε μεγαλύτερη έκταση ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι, αγρότες και ιδιοκτήτες ακινήτων, ενώ μέχρι το 2029 ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ένα μοντέλο στο οποίο τα έντυπα Ε1, Ε2 και Ε3 θα είναι σχεδόν στο σύνολό τους έτοιμα από την ΑΑΔΕ.

Η αλλαγή παρουσιάζεται ως μέτρο απλοποίησης της φορολογικής διαδικασίας και περιορισμού της γραφειοκρατίας για πολίτες και λογιστές. Παράλληλα, όμως, ενισχύει σημαντικά τον έλεγχο της φορολογικής διοίκησης πάνω στα δεδομένα που καταγράφονται στις δηλώσεις και περιορίζει σταδιακά το περιθώριο παρέμβασης του ίδιου του φορολογουμένου.

Αυτό είναι και το πιο κρίσιμο σημείο του σχεδίου. Η μετάβαση δεν αφορά απλώς περισσότερα προσυμπληρωμένα κουτάκια. Ο σχεδιασμός οδηγεί σε δηλώσεις στις οποίες μεγάλος αριθμός κωδικών θα είναι «κλειδωμένος», με τα ποσά να προκύπτουν αυτόματα από τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ, το myDATA, τις δηλώσεις μισθώσεων, τις τράπεζες, τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης και άλλες διαθέσιμες πηγές.

Το σημερινό σύστημα αυτόματης υποβολής εφαρμόστηκε ήδη για τρίτη χρονιά σε συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων, κυρίως μισθωτούς και συνταξιούχους με απλή φορολογική εικόνα, καθώς και σε περιπτώσεις όπου τα μόνα πρόσθετα εισοδήματα προέρχονταν από τόκους καταθέσεων.

Από την επόμενη φάση, όμως, η περίμετρος διευρύνεται. Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να αντλεί σχεδόν το σύνολο των οικονομικών δεδομένων που απαιτούνται για τη φορολογική δήλωση, ώστε η διαδικασία να ολοκληρώνεται ακόμη και χωρίς ο φορολογούμενος να εισέλθει στην ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Αυτόματη υποβολή ακόμη και χωρίς «κλικ» του φορολογουμένου

Το σχέδιο προβλέπει ότι για όσους δεν εισέρχονται στην εφαρμογή της ΑΑΔΕ προκειμένου να οριστικοποιήσουν τη δήλωσή τους, η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να προχωρά στην αυτόματη υποβολή της ήδη προσυμπληρωμένης δήλωσης πριν από τη γενική προθεσμία.

Στη συνέχεια θα πραγματοποιείται αυτόματα η εκκαθάριση και θα εκδίδεται το εκκαθαριστικό, με τον φορολογούμενο να ενημερώνεται για το αποτέλεσμα και για το ποσό φόρου που ενδεχομένως οφείλει.

Με αυτόν τον τρόπο το υπουργείο και η ΑΑΔΕ επιδιώκουν να περιορίσουν δραστικά τις περιπτώσεις μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων. Όταν το σύστημα εφαρμοστεί στο σύνολο των φορολογουμένων, ο στόχος είναι έως το 2029 οι εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις να αποτελούν ουσιαστικά παρελθόν.

Η φορολογική διοίκηση θα έχει ήδη καταχωρίσει στις δηλώσεις τα εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, επιχειρηματικές και αγροτικές δραστηριότητες, ακίνητα και κινητές αξίες, καθώς και τα ποσά φόρων που έχουν παρακρατηθεί ή προκαταβληθεί.

Παράλληλα, θα ενσωματώνονται δαπάνες που αναγνωρίζονται για φορολογική έκπτωση, στοιχεία κατοικιών, εξαρτώμενων τέκνων, τεκμήρια, ηλεκτρονικές πληρωμές και πλήθος άλλων δεδομένων που σήμερα είτε προσυμπληρώνονται είτε εμφανίζονται μέσω πληροφοριακών πινάκων.

Στόχος είναι από το 2027 και μέσα στην επόμενη διετία να απομένουν συνεχώς λιγότερα πεδία προς συμπλήρωση από τον φορολογούμενο. Τα κενά θα περιορίζονται σταδιακά σε ειδικές κατηγορίες εισοδημάτων, δαπανών ή πληροφοριών που αφορούν μικρότερο αριθμό πολιτών.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αλλάζει ουσιαστικά τη φιλοσοφία της φορολογικής δήλωσης. Από διαδικασία κατά την οποία ο πολίτης δηλώνει τα οικονομικά του στοιχεία και η διοίκηση τα ελέγχει, μετατρέπεται σταδιακά σε διαδικασία κατά την οποία η ίδια η φορολογική διοίκηση καταρτίζει τη δήλωση και ο πολίτης καλείται κυρίως να την ελέγξει.

Το πλεονέκτημα είναι προφανές ως προς την ταχύτητα και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι η ακρίβεια των δεδομένων και οι πραγματικές δυνατότητες διόρθωσης σε περιπτώσεις λαθών ή ασυμφωνιών ανάμεσα στα ηλεκτρονικά αρχεία και στην πραγματική οικονομική κατάσταση του φορολογουμένου.

Ήδη σήμερα η ΑΑΔΕ προσυμπληρώνει κάθε χρόνο τα ποσά από μισθούς και συντάξεις μαζί με τους αντίστοιχους παρακρατηθέντες φόρους. Προσυμπληρώνονται ή είναι διαθέσιμα για άμεση μεταφορά και στοιχεία για τόκους, επιδόματα τέκνων, άλλα αφορολόγητα ή αυτοτελώς φορολογούμενα ποσά, κατοικίες και εξαρτώμενα μέλη.

Στο ίδιο ηλεκτρονικό πλέγμα βρίσκονται τα τεκμήρια διαβίωσης για αυτοκίνητα και σκάφη, τα δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων, οι αποπληρωμές δανείων και πιστωτικών καρτών, καθώς και οι δαπάνες που πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής.

Η μεγαλύτερη αλλαγή έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στις δηλώσεις των επαγγελματιών. Για το φορολογικό έτος 2025, τα ποσά ακαθάριστων εσόδων και εκπιπτόμενων δαπανών των ατομικών επιχειρήσεων, των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών είχαν προσυμπληρωθεί στο έντυπο Ε3 με βάση τα στοιχεία που είχαν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA.

Οι φορολογούμενοι μπορούσαν ακόμη να προχωρούν σε ορισμένες μεταβολές. Υπήρχε δυνατότητα αναμόρφωσης των εκπιπτόμενων δαπανών, δήλωσης πρόσθετων ακαθάριστων εσόδων που δεν είχαν εμφανιστεί μέσω myDATA ή καταχώρισης χαμηλότερων δαπανών από εκείνες που προέκυπταν ηλεκτρονικά.

Ακριβώς αυτό το περιθώριο αναμένεται να περιοριστεί τα επόμενα χρόνια.

«Κλειδώνουν» Ε1 και Ε3 για περισσότερους από 800.000 αυτοαπασχολούμενους

Στο νέο μοντέλο, τα στοιχεία του myDATA για περισσότερους από 800.000 αυτοαπασχολούμενους και ατομικές επιχειρήσεις προβλέπεται να είναι πλήρως ενημερωμένα με όλες τις κατηγορίες ακαθάριστων εσόδων και εκπιπτόμενων δαπανών.

Τα ποσά αυτά θα περνούν αυτόματα στα αντίστοιχα πεδία των Ε3 και Ε1. Οι συγκεκριμένοι κωδικοί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα καταστούν σταδιακά «κλειδωμένοι», περιορίζοντας τη δυνατότητα αλλαγής των προσυμπληρωμένων ποσών από τον ίδιο τον φορολογούμενο.

Πρόκειται για αλλαγή με ιδιαίτερη σημασία για ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις, καθώς μεταφέρει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στην ορθότητα των δεδομένων που διαβιβάζονται μέσα στη χρονιά στο myDATA.

Κάθε λανθασμένη ή ελλιπής διαβίβαση θα πρέπει πλέον να διορθώνεται εγκαίρως στη βάση από την οποία αντλεί πληροφορίες η ΑΑΔΕ, καθώς το περιθώριο μεταγενέστερης παρέμβασης κατά την υποβολή της δήλωσης θα περιορίζεται.

Με ανάλογο τρόπο σχεδιάζεται η πλήρης αυτοματοποίηση των δηλώσεων εισοδήματος από ακίνητα. Τα ποσά των ενοικίων θα μεταφέρονται αυτόματα από το Ε2 στο Ε1, με την ΑΑΔΕ να επιδιώκει πλήρη εικόνα τόσο για τις μακροχρόνιες όσο και για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Ήδη στις δηλώσεις του 2026 για τα εισοδήματα του 2025, τα ποσά ενοικίων είχαν προσυμπληρωθεί στο Ε2 με βάση τα στοιχεία προηγούμενων δηλώσεων, ενώ οι ιδιοκτήτες χρειάζονταν να παρέμβουν κυρίως όταν είχαν προκύψει νέες μισθώσεις, λήξεις συμβάσεων ή άλλες μεταβολές.

Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η ΑΑΔΕ άντλησε δεδομένα και από τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες τύπου Airbnb, με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις τα εισπραχθέντα ποσά να εμφανίζονται ήδη ενημερωμένα.

Σημαντικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική αναμένεται να έχει και το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Μέσω αυτού η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να διαθέτει ενιαία και επικαιροποιημένη εικόνα για τα ακίνητα, τις μισθώσεις, τους ιδιοκτήτες και τους ενοικιαστές.

Η λειτουργία του συστήματος θα επιτρέψει την αυτόματη ενημέρωση των Ε2 και Ε1, μειώνοντας ακόμη περισσότερο τις παρεμβάσεις των ιδιοκτητών στις δηλώσεις τους. Η πλήρης εφαρμογή του μοντέλου θα μπορούσε να ξεκινήσει για σημαντικό αριθμό περιπτώσεων ήδη από το 2027.

Το πρώτο μεγάλο δείγμα αυτόματης διαδικασίας δόθηκε φέτος, όταν 1.357.222 δηλώσεις που αφορούσαν 1.558.123 φορολογουμένους εντάχθηκαν σε καθεστώς προσυμπλήρωσης, προεκκαθάρισης και αυτόματης υποβολής.

Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορούσε κυρίως πολίτες με εισοδήματα μόνο από μισθούς, συντάξεις και τόκους καταθέσεων ή συνδυασμό των συγκεκριμένων πηγών.

Από το 2027 το μοντέλο αυτό επεκτείνεται σε πολύ μεγαλύτερο τμήμα της φορολογικής βάσης. Για πολλούς πολίτες η διαδικασία θα περιορίζεται στην επιβεβαίωση των στοιχείων και στην τελική υποβολή. Όσοι δεν πραγματοποιήσουν ούτε αυτή την ενέργεια θα βλέπουν τη δήλωσή τους να υποβάλλεται αυτομάτως από την ΑΑΔΕ.

Κάποιοι κωδικοί του Ε1 θα εξακολουθήσουν να παραμένουν ανοικτοί, κυρίως για ποσά εισοδημάτων ή εσόδων που χρησιμοποιούνται για κάλυψη τεκμηρίων και για ειδικές περιπτώσεις που δεν μπορούν να αποτυπωθούν πλήρως από τα ηλεκτρονικά συστήματα.

Η κατεύθυνση, ωστόσο, είναι σαφής. Ο φορολογούμενος θα έχει ολοένα μικρότερο ρόλο στη συμπλήρωση των δηλώσεων και η ΑΑΔΕ θα αναλαμβάνει ολοένα μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας, από τη συλλογή των δεδομένων έως την τελική υποβολή και εκκαθάριση.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως βήμα απλοποίησης και ψηφιακού εκσυγχρονισμού. Η άλλη όψη της αλλαγής είναι η δημιουργία ενός πολύ πιο αυστηρού ηλεκτρονικού πλαισίου, όπου σχεδόν κάθε οικονομική κίνηση του φορολογουμένου θα έχει προηγουμένως καταγραφεί σε κάποια βάση δεδομένων της φορολογικής διοίκησης.

Το κράτος αποκτά έτσι τη δυνατότητα να διασταυρώνει αυτόματα εισοδήματα, δαπάνες, μισθώσεις, τραπεζικές αποδόσεις, επαγγελματικές συναλλαγές και στοιχεία περιουσίας, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια απόκρυψης φορολογητέας ύλης.

Ταυτόχρονα, όμως, η μετατροπή ολοένα περισσότερων κωδικών σε κλειδωμένα πεδία καθιστά κρίσιμο το ζήτημα της ευθύνης όταν τα ηλεκτρονικά δεδομένα είναι λανθασμένα. Για τον πολίτη και τον λογιστή, η φορολογική δήλωση μπορεί να γίνει απλούστερη, όμως η ανάγκη ελέγχου των πληροφοριών που συγκεντρώνει η ΑΑΔΕ γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Μέχρι το 2029 το σημερινό μοντέλο της δήλωσης που συμπληρώνεται κάθε άνοιξη από εκατομμύρια φορολογουμένους αναμένεται να έχει αλλάξει ριζικά. Η ΑΑΔΕ θα συντάσσει, θα προεκκαθαρίζει και, όπου απαιτείται, θα υποβάλλει τη δήλωση αυτόματα, με τον πολίτη να περιορίζεται κυρίως στον έλεγχο των στοιχείων και στις ειδικές διορθώσεις που θα εξακολουθούν να επιτρέπονται.

Το αποτέλεσμα θα είναι ένα φορολογικό σύστημα με λιγότερες εκπρόθεσμες δηλώσεις και πολύ μεγαλύτερη αυτοματοποίηση, ταυτόχρονα όμως και με ισχυρότερο ηλεκτρονικό έλεγχο και μικρότερο περιθώριο παρέμβασης από τον φορολογούμενο. Από το 2027 αρχίζει η μεγάλη επέκταση και ο τελικός στόχος έχει ήδη προσδιοριστεί: έως το 2029 η φορολογική δήλωση να φτάνει στον πολίτη ουσιαστικά έτοιμη.