Αδιέξοδο ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για την επίτευξη νέας συμφωνίας εκεχειρίας και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ έχουν περιέλθει σε κρίσιμο αδιέξοδο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg. Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει υποβάλει πρόταση για το άνοιγμα του στρατηγικού περάσματος εντός επτά ημερών, θέτοντας ως προϋπόθεση την πραγματοποίηση αδιευκρίνιστων μέχρι στιγμής υποχωρήσεων από την αμερικανική πλευρά. Η ιρανική ηγεσία έχει καταστήσει σαφές ότι για να υπάρξει οποιαδήποτε πρόοδος στη ναυσιπλοΐα, οι ΗΠΑ οφείλουν πρώτα να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις στον τομέα του πετρελαίου.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Κυριακή στο αμερικανικό δίκτυο NBC ότι «είμαστε έτοιμοι να ανοίξουμε τα Στενά εάν οι ΗΠΑ πράξουν ορισμένα πράγματα», προσθέτοντας ότι «οι όροι αυτοί δεν είναι καινούργιοι». Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε συνέντευξή του στο Axios ότι η Ουάσινγκτον ενδεχομένως να είχε δεχθεί τους ιρανικούς όρους πριν από έναν χρόνο, αλλά πλέον η Τεχεράνη «τραβάει το σχοινί στα άκρα». Παρά ταύτα, ο Αμερικανός πρόεδρος εκτιμά ότι οι διαπραγματεύσεις θα επαναληφθούν εντός της εβδομάδας.

Ο Αραγτσί συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με τους ειδικούς απεσταλμένους του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Τζάρεντ Κούσνερ και Στηβ Γουίτκοφ. Παραμένει ωστόσο ασαφές εάν οι νέες επαφές θα γίνουν απευθείας ή μέσω διαμεσολαβητών, όπως το Κατάρ και το Πακιστάν.

Άλμα στο πετρέλαιο και πιέσεις στον Τραμπ

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν νέα άνοδο τη Δευτέρα, καθώς εξασθενούν οι προσδοκίες για ταχεία επίλυση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, με το αργό τύπου Brent να ενισχύεται κατά άνω του 3%, αγγίζοντας τα 107,70 δολάρια το βαρέλι. Η φετινή εκτίναξη του ενεργειακού κόστους –με τις τιμές του ντίζελ στα πρατήρια των ΗΠΑ να καταγράφουν ιστορικό υψηλό– πλήττει την εικόνα του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, ενώ παράλληλα τροφοδοτεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό και εκτινάσσει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Όπως μετέδωσε το κρατικό δίκτυο IRIB, επικαλούμενο τον Αραγτσί, η Τεχεράνη αναμένει μια οριστική αμερικανική απάντηση στα αιτήματά της, σημειώνοντας ότι δεν έχει λάβει ακόμη κάποια πρόταση μέσω Κατάρ ή Πακιστάν. «Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει ορισμένες θετικές δηλώσεις, αλλά και πολλές αντιφατικές», σχολίασε ο Ιρανός ΥΠΕΞ, τονίζοντας ότι μόνο μια «διαπραγματευτική λύση» μπορεί να άρει το αδιέξοδο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι διαπραγματευτές των δύο πλευρών διερευνούσαν ένα σχέδιο βάσει του οποίου το Ιράν θα άνοιγε τα Στενά και οι ΗΠΑ θα έραναν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών – μια συμφωνία παραπλήσια με το μνημόνιο συνεννόησης του περασμένου Ιουνίου, το οποίο είχε οδηγήσει σε μια εύθραυστη εκεχειρία που κατέρρευσε σύντομα.

«Έκαναν μια πρόταση αλλά την απέρριψα», δήλωσε το Σάββατο ο Τραμπ αποχωρώντας από τον Λευκό Οίκο. «Θέλουν συμφωνία για να ανοίξουν αμέσως τα Στενά επειδή χάνουν παντού».

Από την πλευρά του, ο Αραγτσί υπογράμμισε ότι «δεν έχουμε κανέναν λόγο να επιστρέψουμε στη διπλωματία με αυτή τη διοίκηση», επικαλούμενος τις επανειλημμένες επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ. «Θα σταθούμε όρθιοι απέναντι σε κάθε επιθετικότητα, ακόμα κι αν αυτό οδηγήσει σε πόλεμο Αρμαγεδδώνα», προειδοποίησε.

Ιστορικό χαμηλό για το ριάλ και αμερικανικές πιέσεις

Η αβεβαιότητα αντικατοπτρίζεται και στην ιρανική οικονομία, με το ριάλ να υποχωρεί τη Δευτέρα στο ιστορικό χαμηλό των 2,4 εκατομμυρίων ανά δολάριο, σύμφωνα με την πλατφόρμα Bonbast.

Παράλληλα, η Wall Street Journal αναφέρει ότι οι διαπραγματευτές πιέζουν την Τεχεράνη να κάνει υποχωρήσεις στο πυρηνικό της πρόγραμμα προκειμένου να κατευναστεί ο Τραμπ, για τον οποίο το ζήτημα αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει την επανέναρξη των βομβαρδισμών κατά του Ιράν μετά τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Στον αντίποδα, ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, από το βήμα του ΟΗΕ, ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά όσο διατηρούνται οι κυρώσεις και ο αμερικανικός αποκλεισμός, ούτε πρόκειται να παραιτηθεί από το δικαίωμα ανάπτυξης πυρηνικής τεχνολογίας για οικονομικούς σκοπούς.

Ωστόσο, ο Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, υποστήριξε ότι η στρατηγική οικονομικής ασφυξίας αποδίδει, σημειώνοντας ότι η Κίνα –ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου– έχει περιορίσει δραστικά τη στήριξή της. «Πιθανότατα μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες θα παραδώσουν τα τελευταία φορτία πετρελαίου στην Κίνα και μετά δεν θα έχουν τίποτα. Αισθάνονται την πίεση και γι' αυτό θέλουν συμφωνία», δήλωσε στο Fox News.

Νέες επιθέσεις των Χούθι στο Ριάντ

Την ίδια ώρα, η περιφερειακή σύρραξη κλιμακώνεται. Η πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκε επίθεση το Σάββατο από αντάρτες Χούθι της Υεμένης, σε μια ακόμη ένδειξη κλιμάκωσης της δράσης των φιλοϊρανικών οργανώσεων κατά συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Οι δυνάμεις του αραβικού συνασπισμού ανακοίνωσαν ότι η αεράμυνα ανέκοψε δύο drones που κατευθύνονταν προς το Ριάντ, καθώς και έναν βαλλιστικό πύραυλο με στόχο τη μεθοριακή περιοχή Χαμίς Μουσάιτ. Πρόκειται για το δεύτερο σοβαρό περιστατικό μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς την περασμένη εβδομάδα ήχησαν σειρήνες πολιτικής προστασίας στο Ριάντ για πρώτη φορά μετά την κορύφωση των εχθροπραξιών την άνοιξη.

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, το Ριάντ ζήτησε επιπλέον στρατιωτική συνδρομή από τις ΗΠΑ, με τον Σαουδάραβα Υπουργό Εξωτερικών, πρίγκιπα Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν, να μεταβαίνει εκτάκτως στην Ουάσινγκτον για συνομιλίες με τον Αμερικανό ομόλογό του, Μάρκο Ρούμπιο.