Δύσκολο και ακριβό προμηνύεται το φετινό καλοκαίρι για τις αερομεταφορές σε Ευρώπη και Ασία, καθώς η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή και η διαταραχή στη ροή καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ πιέζουν ασφυκτικά τις αεροπορικές εταιρείες, αυξάνοντας το κόστος και ενισχύοντας τον κίνδυνο περιορισμών στα δρομολόγια.
Η αγορά είχε ήδη μπει σε περίοδο ανατιμήσεων, όμως η νέα ενεργειακή αναστάτωση επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το τοπίο. Οι αεροπορικές εταιρείες, ιδίως στην Ευρώπη, βρίσκονται αντιμέτωπες με ακριβότερα καύσιμα και με ανησυχίες για περιορισμένη διαθεσιμότητα, σε μια χρονική συγκυρία όπου η θερινή ζήτηση κορυφώνεται και ο προγραμματισμός των πτήσεων έχει ήδη κλειδώσει σε μεγάλο βαθμό.
Η πίεση στα καύσιμα αλλάζει τον χάρτη του καλοκαιριού
Σύμφωνα με μελέτη της Transport & Environment που επικαλείται το Reuters, η άνοδος στις τιμές των καυσίμων έχει ήδη αυξήσει το κόστος των πτήσεων μεγάλων αποστάσεων από την Ευρώπη κατά περισσότερο από 100 δολάρια ανά επιβάτη, ενώ και οι ενδοευρωπαϊκές πτήσεις εμφανίζουν σημαντική επιβάρυνση. Μεγάλες εταιρείες όπως οι Lufthansa, Ryanair και Air France-KLM έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι το επιπλέον κόστος είναι πιθανό να περάσει στα εισιτήρια.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην τιμή. Η ευρωπαϊκή αγορά αεροπορικού καυσίμου εμφανίζει αυξημένη ευαλωτότητα, καθώς σημαντικό μέρος των εισαγωγών της εξαρτάται από διαδρομές και τροφοδοσίες που επηρεάζονται άμεσα από τη γεωπολιτική ένταση. Η Ισπανία δήλωσε έτοιμη να συμμετάσχει σε ευρωπαϊκό μηχανισμό κοινής διαχείρισης καυσίμων, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει παρεμβάσεις για τη διαφοροποίηση των προμηθειών.
Η Ευρώπη πιο ευάλωτη από τις ΗΠΑ
Η πίεση είναι σαφώς εντονότερη στην Ευρώπη σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ΗΠΑ διαθέτουν πολύ ισχυρότερη ενεργειακή αυτάρκεια, ως κορυφαίος παραγωγός πετρελαίου και σημαντικός εξαγωγέας αεροπορικών καυσίμων. Αντίθετα, η Ευρώπη εξαρτάται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από εισαγωγές, με το Reuters να μεταδίδει ότι περίπου το 75% των εισαγωγών jet fuel της ΕΕ προέρχεται από τον Κόλπο.
Την ίδια ώρα, χώρες-κλειδιά της ασιατικής αγοράς, όπως η Νότια Κορέα, εξαρτώνται επίσης από πρώτες ύλες της Μέσης Ανατολής για την παραγωγή αεροπορικού καυσίμου, γεγονός που επιτείνει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό για περιορισμένους όγκους. Οι ροές από εναλλακτικές αγορές, όπως οι ΗΠΑ και η Νιγηρία, αυξάνονται, αλλά δεν αρκούν ακόμη για να απορροφήσουν την πίεση.
Οι εταιρείες περιορίζουν πτήσεις και ανεβάζουν ναύλους
Οι αεροπορικές επιχειρούν ήδη να προσαρμοστούν. Η United Airlines έχει περιορίσει μέρος του πτητικού της έργου για τους επόμενους μήνες, στοχεύοντας κυρίως λιγότερο κερδοφόρες πτήσεις, όπως ορισμένα μεσοβδόμαδα, σαββατιάτικα και νυχτερινά δρομολόγια. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Σκοτ Κίρμπι έχει δηλώσει ότι δεν έχει νόημα να συνεχίζονται πτήσεις που δεν καλύπτουν ούτε το κόστος καυσίμων.
Ανάλογες προειδοποιήσεις έχουν διατυπωθεί και στην Ευρώπη. Η Ryanair έχει μιλήσει ανοιχτά για κίνδυνο διαταραχών στην καλοκαιρινή περίοδο αν συνεχιστεί η κρίση, ενώ ευρωπαϊκές εταιρείες ζητούν έκτακτα μέτρα για να αποτραπεί σοβαρή έλλειψη καυσίμων. Το βασικό πρακτικό αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό: λιγότερες διαθέσιμες θέσεις στις ασθενέστερες γραμμές και ακριβότερα εισιτήρια σε όλο το δίκτυο.
Το κόστος καυσίμου απειλεί τις πιο αδύναμες εταιρείες
Τα καύσιμα αποτελούν το δεύτερο μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος των αεροπορικών εταιρειών μετά την εργασία και σε περιόδους αναταραχής μετατρέπονται στον πιο απρόβλεπτο παράγοντα. Η IATA έχει καταγράψει σχεδόν διπλασιασμό των διεθνών τιμών jet fuel από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ σε ορισμένες αγορές οι τιμές κινήθηκαν ακόμη υψηλότερα.
Η νέα αυτή συνθήκη δεν πιέζει όλες τις εταιρείες με τον ίδιο τρόπο. Οι ισχυρότεροι όμιλοι έχουν μεγαλύτερη ικανότητα απορρόφησης του κόστους ή μετακύλισής του στους επιβάτες. Οι πιο αδύναμες εταιρείες όμως κινδυνεύουν με σοβαρή αποσταθεροποίηση, καθώς η άνοδος στα καύσιμα μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω περικοπές στόλου, συρρίκνωση δικτύου και νέα οικονομικά αδιέξοδα.
Ακόμη και με αποκλιμάκωση, οι συνέπειες θα μείνουν
Ακόμη και αν υπάρξει σύντομα αποκλιμάκωση στην περιοχή, η αγορά δεν αναμένεται να επιστρέψει άμεσα στην κανονικότητα. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι η ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να καλύψει μέρος των αναγκών της για μερικούς μήνες μέσω αποθεμάτων και εσωτερικής παραγωγής, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται το πρόβλημα στην τιμή και στη διαθεσιμότητα.
Οι αεροπορικές έχουν ήδη αρχίσει να αναπροσαρμόζουν προγράμματα και εμπορική πολιτική, κάτι που σημαίνει ότι οι επιβάτες δύσκολα θα δουν ουσιαστική ανακούφιση μέσα στις πρώτες εβδομάδες του καλοκαιριού. Η φετινή θερινή περίοδος, ειδικά για την Ευρώπη, διαμορφώνεται έτσι ως μια σεζόν με ακριβότερες μετακινήσεις, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και αυξημένη πίεση σε εταιρείες και ταξιδιώτες.
