ΑΕΙ: Νέο σχέδιο για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής – Τι προτείνουν οι πρυτάνεις

Σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των δημόσιων πανεπιστημίων και στο σύστημα εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση προτείνουν οι πρυτανικές αρχές, θέτοντας στο επίκεντρο την ουσιαστική ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των ΑΕΙ, τη μείωση της κρατικής γραφειοκρατίας και τη δυνατότητα των ιδρυμάτων να αποφασίζουν για κρίσιμα ζητήματα της λειτουργίας τους.

Οι προτάσεις συζητήθηκαν κατά την πρώτη Προσύνοδο Πρυτάνεων, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την 113η Σύνοδο Πρυτάνεων, που θα πραγματοποιηθεί τον Φεβρουάριο του 2027, με την προεδρία να ασκείται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Οι πρυτάνεις υποστηρίζουν ότι η συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοδιοίκηση των δημόσιων πανεπιστημίων εξακολουθεί να περιορίζεται στην πράξη από ένα εκτεταμένο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο επηρεάζει τη διοίκηση, τις προσλήψεις, την οικονομική διαχείριση και την ακαδημαϊκή ανάπτυξη.

Τα πανεπιστήμια ζητούν να αποφασίζουν για εισακτέους, Τμήματα και διοίκηση

Στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, οι πρυτανικές αρχές έθεσαν το ζήτημα της πλήρους θεσμικής, οικονομικής και ακαδημαϊκής αυτονομίας των δημόσιων ΑΕΙ, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή νομοθεσία περιορίζει σημαντικές αρμοδιότητες των ιδρυμάτων.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διαφορετική αντιμετώπιση των δημόσιων πανεπιστημίων σε σχέση με τα μη κρατικά ιδρύματα, τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), για τα οποία, όπως υποστηρίζουν οι πρυτάνεις, δεν εφαρμόζονται αντίστοιχοι περιορισμοί.

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται ο αριθμός των εισακτέων να καθορίζεται από τα ίδια τα πανεπιστήμια, με βάση τις εκπαιδευτικές δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε Σχολής ή Τμήματος.

Παράλληλα, ζητείται η δυνατότητα ίδρυσης νέων πανεπιστημιακών Τμημάτων με αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων των ΑΕΙ, καθώς και η θεσμοθέτηση Πρυτανικού Συμβουλίου μέσω των εσωτερικών κανονισμών λειτουργίας.

Οι προτάσεις περιλαμβάνουν ακόμη αλλαγές στις διαδικασίες εκλογής μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ), με στόχο την αντιμετώπιση δυσλειτουργιών του σημερινού συστήματος.

Στο οικονομικό πεδίο, οι πρυτάνεις εισηγούνται την εξαίρεση από το Δημόσιο Λογιστικό συγκεκριμένων ερευνητικών προγραμμάτων των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ), όταν αυτά δεν χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στη μεγαλύτερη ευελιξία της ερευνητικής δραστηριότητας και στη μείωση των διοικητικών περιορισμών που αντιμετωπίζουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα.

Αλλαγές στις Πανελλαδικές, δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής και ίσοι κανόνες για τα μη κρατικά ΑΕΙ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εισηγήσεις για την πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση, καθώς οι πρυτάνεις ζητούν να αποκτήσουν τα πανεπιστήμια μεγαλύτερο λόγο στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων εισαγωγής.

Συγκεκριμένα, προτείνουν τον καθορισμό της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) από κάθε Σχολή ή Τμήμα, με μεγαλύτερο επιτρεπόμενο εύρος προσαρμογής της, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των επιμέρους ακαδημαϊκών μονάδων.

Παράλληλα, εισηγούνται τη δημιουργία διαδικασίας δεύτερης ευκαιρίας εισαγωγής, η οποία θα επιτρέπει την κάλυψη θέσεων που παραμένουν κενές μετά την ολοκλήρωση της αρχικής διαδικασίας επιλογής φοιτητών.

Μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο κατανομής των εισακτέων, ιδιαίτερα σε περιφερειακά Τμήματα που αντιμετωπίζουν προβλήματα υποστελέχωσης ή περιορισμένης ζήτησης.

Οι πρυτανικές αρχές ζητούν επίσης αντίστοιχους κανόνες εισαγωγής για τα δημόσια και τα μη κρατικά πανεπιστήμια, με εφαρμογή της ίδιας Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, ώστε να διασφαλίζονται κοινά ακαδημαϊκά κριτήρια.

Στη συνεδρίαση εκφράστηκε ακόμη έντονη αντίθεση στην ποινικοποίηση ακαδημαϊκών διαδικασιών που σχετίζονται με την πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).

Η πρώτη Προσύνοδος αποτελεί μέρος ενός κύκλου τριών προπαρασκευαστικών συναντήσεων που οργανώνει το ΕΚΠΑ, με στόχο τη διαμόρφωση κοινών προτάσεων των δημόσιων πανεπιστημίων.

Η δεύτερη Προσύνοδος προγραμματίζεται για τον Νοέμβριο του 2026 και θα επικεντρωθεί στα προβλήματα της νομοθεσίας, στη γραφειοκρατία, στην ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού των ΑΕΙ και στη θεσμοθέτηση της Συνόδου Πρυτάνεων ως συμβουλευτικού οργάνου του υπουργείου Παιδείας.

Οι προτάσεις που θα προκύψουν από τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις θα συζητηθούν συνολικά στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων τον Φεβρουάριο του 2027.

Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε με υβριδική συμμετοχή πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων. Τους εκπροσώπους των ΑΕΙ υποδέχθηκαν ο πρύτανης του ΕΚΠΑ και προεδρεύων της Συνόδου, καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, και ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτης Αγγελόπουλος.

Στη διαδικασία συμμετείχε, ύστερα από πρόσκληση, και ο πρόεδρος του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Μιχαήλ Σφακιανάκης.

Οι παρεμβάσεις των πρυτάνεων ανοίγουν νέο κύκλο συζήτησης για τις αρμοδιότητες των δημόσιων πανεπιστημίων, την πρόσβαση των υποψηφίων στην Ανώτατη Εκπαίδευση και τους κανόνες λειτουργίας των μη κρατικών ιδρυμάτων. Προς το παρόν πρόκειται για προτάσεις των πανεπιστημιακών αρχών, οι οποίες θα πρέπει να αξιολογηθούν θεσμικά προτού μετατραπούν σε νομοθετικές αλλαγές.