Αίτημα του Κόλπου για ευρύτερη συμφωνία με Ιράν

Στη Μανάμα του Μπαχρέιν, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης των υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), με τη συμμετοχή του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, διατυπώθηκε ένα σαφές και συγκεκριμένο αίτημα προς την Ουάσιγκτον. Τα κράτη-μέλη του GCC ζήτησαν να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας οριστικής συμφωνίας με το Ιράν όχι μόνο τα πυρηνικά ζητήματα, αλλά και το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, η ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και η συστηματική υποστήριξη που παρέχει η χώρα σε ένοπλες οργανώσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Το κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση υπογραμμίζει με έμφαση ότι η επίτευξη βιώσιμης περιφερειακής ειρήνης και σταθερότητας προϋποθέτει την πλήρη και ολιστική αντιμετώπιση των ιρανικών απειλών. Οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι κρατών-μελών (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κουβέιτ) έκαναν ειδική αναφορά στους βαλλιστικούς πυραύλους, τα drones και τη στήριξη ένοπλων οργανώσεων, τονίζοντας ότι αυτά τα ζητήματα παραμένουν εκτός του μνημονίου συνεννόησης που έχει ήδη υπογραφεί μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το μνημόνιο αυτό επικεντρώνεται κυρίως στον τερματισμό των εχθροπραξιών και στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αφήνοντας ανεπίλυτες τις βαθύτερες ανησυχίες των γειτονικών κρατών.

Οικονομικές σχέσεις υπό όρους και απαίτηση για αναστρεψιμότητα

Στο οικονομικό πεδίο, οι υπουργοί του GCC υιοθέτησαν μια ιδιαίτερα προσεκτική στάση. Υποστήριξαν ότι κάθε εμπορική ή επενδυτική δραστηριότητα με το Ιράν θα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένους και σαφείς όρους, ενώ παράλληλα θα πρέπει να παραμένει αναστρέψιμη. Η θέση αυτή αντανακλά τη βαθιά δυσπιστία των χωρών του Κόλπου απέναντι στην Τεχεράνη, την οποία καλούν να τηρήσει απαρέγκλιτα τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το υπάρχον μνημόνιο συνεννόησης. Παράλληλα, της ζητείται να εγκαταλείψει πρακτικές που, σύμφωνα με την εκτίμηση του Συμβουλίου, συμβάλλουν στην αποσταθεροποίηση της περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ελεύθερη και ανεμπόδιστη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με τα κράτη-μέλη να απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο επιβολής διοδίων, τελών ή άλλων περιορισμών στη διέλευση πλοίων από αυτή τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.

Διαβεβαιώσεις Ρούμπιο για ενσωμάτωση των ανησυχιών

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, Μάρκο Ρούμπιο, ολοκληρώνοντας την περιοδεία του στη Μέση Ανατολή, επιχείρησε να κατευνάσει τις ανησυχίες των συμμάχων. Διαβεβαίωσε ότι τα συμφέροντα και οι ανησυχίες των χωρών του Κόλπου θα αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας με το Ιράν. Ο Ρούμπιο αναγνώρισε δημοσίως ότι οι χώρες του Κόλπου διατηρούν πολύ σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλειά τους και εξέφρασαν την επιθυμία τους για συνεχή και λεπτομερή ενημέρωση σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στο καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, τονίζοντας με κατηγορηματικό τρόπο ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα αποτελεί αδιαπραγμάτευτη αρχή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καμία χώρα δεν έχει το δικαίωμα να επιβάλλει χρεώσεις για τη χρήση διεθνών θαλάσσιων διαύλων, σημείωσε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι ενδεχόμενα τέλη διέλευσης δεν πρόκειται να αποτελέσουν μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας.

Αυξημένη ευαλωτότητα μετά τη σύγκρουση

Οι έξι χώρες του GCC αποτελούν παραδοσιακούς και στρατηγικούς εταίρους των ΗΠΑ στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης με το Ιράν, προσέφεραν πολύτιμη υποστήριξη στην Ουάσιγκτον. Ωστόσο, η ενεργός εμπλοκή τους στο πλευρό των Αμερικανών είχε ως αποτέλεσμα να καταστούν οι ίδιες στόχος ιρανικών αεροπορικών επιθέσεων. Αυτή η εμπειρία έχει εντείνει δραματικά τις ανησυχίες τους για την περιφερειακή ασφάλεια και εξηγεί την επιμονή τους να διευρυνθεί το πεδίο των συνομιλιών. Δεν επιθυμούν μια συμφωνία που θα περιορίζεται αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά απαιτούν να συμπεριληφθούν και οι στρατιωτικές της δυνατότητες, καθώς και η εκτεταμένη επιρροή που ασκεί μέσω των συμμαχικών οργανώσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.