Ριζικές μεταβολές στον τρόπο δόμησης, ανακαίνισης και θέρμανσης των κτιρίων εισάγει η νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση, την οποία η Ελλάδα οφείλει να ενσωματώσει στην εθνική νομοθεσία έως τις 29 Μαΐου, ενώ, σύμφωνα με το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece), η ορθή εφαρμογή της EPBD συνιστά ουσιαστική προϋπόθεση για τον μετασχηματισμό της αγοράς και της οικονομίας.
Η καθυστέρηση συνεπάγεται απώλεια επενδυτικών κεφαλαίων, επιβράδυνση υλοποίησης έργων και αύξηση του κόστους συμμόρφωσης για την αγορά, καθώς μεταβάλλεται το πλαίσιο προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων, με δεδομένο ότι περισσότερο από το 55% των κατοικιών στη χώρα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980 χωρίς θερμομόνωση, γεγονός που μεταφράζεται σε υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες, μειωμένα επίπεδα διαβίωσης και αυξημένη έκθεση σε ακραίες καιρικές συνθήκες για εκατομμύρια πολίτες.
Την ίδια περίοδο το Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων, το οποίο όφειλε να έχει υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον Μάρτιο του 2026, παραμένει σε εκκρεμότητα, εξέλιξη που ενισχύει τον κίνδυνο καθυστερήσεων στη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων όπως το «Εξοικονομώ», με τη νέα οδηγία να θέτει συγκεκριμένα ορόσημα και δεσμεύσεις για την ανατροπή της υφιστάμενης εικόνας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης στις κατοικίες κατά 16% έως το 2030, με άμεσο αντίκτυπο στη μείωση των λογαριασμών για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα προβλέπεται ότι έως το 2033 το 26% των πλέον ενεργοβόρων κτιρίων θα έχει αναβαθμιστεί ενεργειακά, εξέλιξη που συνδέεται με την ενίσχυση προγραμμάτων επιδότησης για παρεμβάσεις όπως η θερμομόνωση, η αντικατάσταση κουφωμάτων και η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, ενώ από το 2028 για τα δημόσια και από το 2030 για το σύνολο των νέων κτιρίων καθιερώνεται η υποχρέωση σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης.
Σε υπόμνημα προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας καταθέτει δέσμη προτάσεων που περιλαμβάνει τον καθορισμό και τη δημοσιοποίηση έως τις 15 Μαΐου επικαιροποιημένου χρονοδιαγράμματος για την ενσωμάτωση της οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία, καθώς και τη θέσπιση σαφών και κλιμακωτών ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης με συγκεκριμένα σημεία ενεργοποίησης, όπως η πώληση, η μίσθωση και η αλλαγή χρήσης ακινήτων, με στόχο τη διασφάλιση της εφαρμογής και τη σταθερότητα της αγοράς.
Οι προτάσεις συνοδεύονται από παρεμβάσεις στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, προκειμένου η μετάβαση να εξελιχθεί με κοινωνική ισορροπία, ενώ το SBC Greece προωθεί τη διαμόρφωση εθνικού πλαισίου άνθρακα που θα προβλέπει υποχρεωτική αποτύπωση του ανθρακικού αποτυπώματος μέσω ανάλυσης κύκλου ζωής για τα νέα κτίρια και επισημαίνει την ανάγκη διασύνδεσης της εφαρμογής της EPBD με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο, τον ΚΕΝΑΚ, το Παρατηρητήριο Αειφόρου Δόμησης του ΤΕΕ και τον νέο Κανονισμό Δομικών Προϊόντων που εισάγει το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων, με την αναθεωρημένη οδηγία να έχει τεθεί σε ισχύ από τον Μάιο του 2024 και να δεσμεύει τα κράτη-μέλη για ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο έως τις 29 Μαΐου 2026.
