Η απόφαση του Αρείου Πάγου να επιβάλλονται πλέον οι τόκοι των δανείων του νόμου Κατσέλη στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής δημιουργεί σημαντική ανατροπή στο δημοσιονομικό τοπίο. Η εξέλιξη αυτή απελευθερώνει σημαντική διευκόλυνση για περίπου 350.000 ευάλωτους δανειολήπτες, ενώ ταυτόχρονα μεταφέρει πρόσθετο βάρος στο δημόσιο χρέος και προκαλεί νέες παραμέτρους για τους επενδυτές. Το Ελληνικό Δημόσιο διαθέτει τα εργαλεία για να καλύψει το κόστος χωρίς ουσιώδεις επιπτώσεις, καθώς η απόφαση αξιολογείται ως ορθή και δικαιολογημένη.
Οικονομοτεχνική μελέτη της KPMG εκτιμά ότι οι κρατικές εγγυήσεις στα senior bond, δηλαδή τα ομόλογα με ρητή εγγύηση του Δημοσίου που τιτλοποιούνται μέσω του προγράμματος «Ηρακλής», μπορεί να υπερβούν το ένα δισ. ευρώ. Τα ομόλογα αυτά θεωρούνται το πιο ασφαλές κομμάτι των τιτλοποιήσεων, καθώς εξυπηρετούνται πρώτα και οποιαδήποτε καθυστέρηση στις εισπράξεις μεταφέρεται απευθείας στο Δημόσιο.
Το πρόγραμμα «Ηρακλής» σχεδιάστηκε για να δώσει τη δυνατότητα στις ελληνικές τράπεζες να μειώσουν τους μη εξυπηρετούμενους ισολογισμούς τους, προσφέροντας κρατικές εγγυήσεις που καθιστούν τα χρηματοοικονομικά εργαλεία ελκυστικά για επενδυτές. Η απόφαση του Αρείου Πάγου, μειώνοντας τους τόκους που μπορούν να εισπραχθούν, αυξάνει την πιθανότητα ενεργοποίησης των εγγυήσεων, δημιουργώντας επιπλέον κόστος για τα κρατικά ταμεία μόνο για τα ήδη τιτλοποιημένα δάνεια.
Το δημοσιονομικό ρίσκο διευρύνεται αν η εφαρμογή επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες δανείων, όπως μη πωληθέντα στεγαστικά ή δάνεια του νόμου 3869/2010 που σχεδιάζονται να τιτλοποιηθούν μέσω «Ηρακλή». Στην περίπτωση αυτή, οι απώλειες για το Δημόσιο θα αυξηθούν και θα επηρεάσουν το δημόσιο χρέος, το οποίο για το 2026 προβλέπεται στα 359,3 δισ. ευρώ ή στο 138,2% του ΑΕΠ. Η επιβάρυνση από τα senior δάνεια του νόμου Κατσέλη εκτιμάται ότι θα ανεβάσει το χρέος στα 360,3 δισ. ευρώ, έναντι 362,8 δισ. ευρώ ή 145,9% του ΑΕΠ το 2025.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει τη χρήση των «ρήτρων εξαιρετικών περιστάσεων» του προγράμματος «Ηρακλής», που δίνουν τη δυνατότητα να παραταθούν οι προθεσμίες πληρωμής προς τους επενδυτές και να μειωθεί η άμεση δημοσιονομική πίεση. Η εφαρμογή απαιτεί πολιτική απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη και θα καθοριστεί από το τελικό κείμενο της απόφασης του Αρείου Πάγου, που θα δημοσιοποιηθεί τις επόμενες εβδομάδες.
Τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδος και τα κεφάλαια από την πρόσφατη έκδοση 10ετούς ομολόγου υπερβαίνουν τα 44 δισ. ευρώ και λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας» για την κάλυψη πιθανών αναγκών. Παράλληλα, η απόφαση του Αρείου Πάγου αναμένεται να αλλάξει τη στρατηγική των τραπεζών και των funds, ανοίγοντας δρόμο για ευνοϊκή μεταχείριση και άλλων ευάλωτων δανειοληπτών, όπως αυτών που συμμετέχουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Το θέμα εξετάστηκε σε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, με τη συμμετοχή του υφυπουργού Θάνου Πετραλιά, της επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνης Αλαμπάση και του γενικού διευθυντή του ΟΔΔΗΧ Δημήτρη Τσάκωνα. Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, που παρακολούθησε στενά τις συζητήσεις, υπογραμμίζοντας τη σημασία της απόφασης για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την αξιοπιστία του ελληνικού αξιόχρεου. Η στάση του διοικητή δείχνει ότι αξιοποιεί το πρόγραμμα «Ηρακλής» για την αναζήτηση λύσεων σε μια κρίσιμη δημοσιονομική συγκυρία.
