Αλβανία: Απώλεια φιλοξενίας συνόδου ΝΑΤΟ

Η φιλοδοξία του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα να φιλοξενήσει τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ το 2026 ναυάγησε, με την Τουρκία να αναλαμβάνει τελικά τον ρόλο του οικοδεσπότη. Η απόφαση ελήφθη κατά τη διάρκεια της συνάντησης των ηγετών της Συμμαχίας στην Άγκυρα, όπου η υπερβολικά θεατρική συμπεριφορά του Ράμα φέρεται να προκάλεσε δυσφορία και να μην εξασφάλισε την απαραίτητη συναίνεση.

Η πίεση του Ράμα και η αντίδραση των συμμάχων

Πριν από τις συνομιλίες, ο Αλβανός ηγέτης είχε ασκήσει έντονες πιέσεις για να εξασφαλίσει τη διοργάνωση, έχοντας εξασφαλίσει δάνεια ύψους 302 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ για την αγορά όπλων. Παράλληλα, είχε δεσμευτεί να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 2,15% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας οριακά το ελάχιστο όριο του 2% που θέτει το ΝΑΤΟ, και να συμμετάσχει στο πρόγραμμα PURL για την αποστολή αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία. Ωστόσο, η συμπεριφορά του στη σύνοδο, όπως αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο πηγές που γνωρίζουν τις ιδιωτικές συζητήσεις, προκάλεσε απορίες και δεν παρείχε την απαραίτητη διαβεβαίωση.

Το γραφείο του Ράμα εξέδωσε ανακοίνωση, υποστηρίζοντας ότι ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε δηλώσει ξεκάθαρα πως η επόμενη σύνοδος θα γινόταν στην Αλβανία και ότι η μη συμπερίληψη της χώρας στη διακήρυξη οφειλόταν αποκλειστικά στην έλλειψη συναίνεσης για τον ακριβή χρόνο διεξαγωγής. Η ανακοίνωση χαρακτήρισε "γελοίο" τον ισχυρισμό ότι οι συμμετέχοντες ενοχλήθηκαν από τον τρόπο συμπεριφοράς του Αλβανού ηγέτη.

Η θεατρικότητα και η αμφιλεγόμενη συμπεριφορά

Ο 62χρονος Ράμα, ο ψηλότερος εν ενεργεία ηγέτης στον κόσμο με ύψος άνω των δύο μέτρων, είναι γνωστός για την επιβλητική σωματική του παρουσία και την αίσθηση θεατρικότητας που επιδεικνύει. Στην Άγκυρα, τα χαρακτηριστικά λευκά αθλητικά του παπούτσια τράβηξαν την προσοχή του Ρούτε, ο οποίος τα έδειξε στον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της οικογενειακής φωτογραφίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει στο παρελθόν ενόχληση για ηγέτες που δεν τηρούν το πρωτόκολλο της τυπικής επαγγελματικής ενδυμασίας, όπως συνέβη με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Κατά τη διάρκεια της κλειστής συνεδρίασης, ο Ράμα προκάλεσε έκπληξη αποκαλώντας τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν "σουλτάνο", σε μια προφανή χιουμοριστική αναφορά στην εικόνα του ως ισχυρού άνδρα. Η κίνηση αυτή έκανε ορισμένους παρευρισκόμενους να αισθανθούν άβολα, παρά τη στενή σχέση που διατηρούν οι δύο ηγέτες εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Ο ρόλος του Τραμπ και η στρατηγική του Ρούτε

Ο Μαρκ Ρούτε είχε επικεντρωθεί στο να καθοδηγήσει τον Τραμπ χωρίς εντάσεις, παρουσιάζοντας ένα πακέτο αμυντικών συμβολαίων άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων και υπογραμμίζοντας την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Η παρουσία του Ερντογάν ως οικοδεσπότη, ο οποίος έχει τη δική του σχέση με τον Τραμπ, βοήθησε επίσης τον Ρούτε. Η ιδέα ότι η Αλβανία, μια χώρα που υστερεί στις αμυντικές δαπάνες, θα αναλάμβανε τη διοργάνωση θεωρήθηκε από ορισμένους αξιωματούχους ως επικίνδυνη επιλογή.

Το ανακοινωθέν της συνόδου κορυφής του 2025 ανέφερε ότι η Αλβανία θα φιλοξενούσε μια συνάντηση μετά την Τουρκία, χωρίς να διευκρινίζει πότε. Η ανακοίνωση που ακολούθησε τη συγκέντρωση της περασμένης εβδομάδας δεν έκανε καμία αναφορά στο πότε ή πού θα πραγματοποιηθεί η επόμενη σύνοδος.

Οικονομικά δεδομένα και το πλεονέκτημα των Τραμπ

Τα δάνεια που εξασφάλισε η Αλβανία περιλαμβάνουν 302 εκατομμύρια δολάρια από τις ΗΠΑ, απόφαση που εγκρίθηκε στις 19 Ιουνίου. Αυτό επέτρεψε στη χώρα να αυξήσει τον αμυντικό προϋπολογισμό στο 2,15% του ΑΕΠ, από 1,48% που ήταν πέρυσι, όταν ήταν ο χαμηλότερος σε δαπάνες σύμμαχος. Υπό την πίεση του Τραμπ, τα μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να αυξήσουν τις δαπάνες στο 3,5% έως το 2035.

Παρά την αποτυχία, ο Ράμα διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: δύο πολυτελή θέρετρα που αναπτύσσει η οικογένεια Τραμπ στις νότιες ακτές της Αλβανίας. Ο Ράμα έχει στηρίξει τα έργα του Τζάρεντ Κούσνερ, παρά τις περιβαλλοντικές διαμαρτυρίες και τις αντιδράσεις για διαφθορά. Κανένα από τα δύο θέρετρα, ωστόσο, δεν αναμένεται να είναι έτοιμο πριν από το 2029.