Frontex: Στέρεψαν τα κονδύλια για την επανένταξη μεταναστών – Πάγωσαν οι νέες αιτήσεις

Σε αναστολή της υποδοχής νέων αιτήσεων για το πρόγραμμα υποστήριξης μεταναστών που επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους προχώρησε η Frontex, καθώς τα διαθέσιμα κονδύλια δεν επαρκούν πλέον για να καλύψουν τον αυξημένο αριθμό υποθέσεων.

Η απόφαση τέθηκε σε ισχύ στις 2 Οκτωβρίου 2026 και αναδεικνύει το χρηματοδοτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην προσπάθειά της να ενισχύσει τις επιστροφές μεταναστών χωρίς δικαίωμα παραμονής.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το POLITICO, η αύξηση της συμμετοχής στο πρόγραμμα ξεπέρασε τις αρχικές προβλέψεις, με αποτέλεσμα η ευρωπαϊκή υπηρεσία συνοριοφυλακής να μην μπορεί να αναλάβει νέες υποθέσεις με τους υφιστάμενους πόρους.

Εκτός προϋπολογισμού οι νέες αιτήσεις

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2022 και απευθύνεται σε ανθρώπους που δεν έχουν εξασφαλίσει δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ και επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους.

Η υποστήριξη περιλαμβάνει οικονομική ενίσχυση, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, επαγγελματική κατάρτιση και συμβουλευτική, με στόχο την ομαλότερη επανένταξη μετά την επιστροφή.

Ωστόσο, η ζήτηση αυξήθηκε σημαντικά. Σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή της Frontex, Χανς Λάιτενς, ο αριθμός των υποθέσεων είχε ξεπεράσει κατά 63% τον προβλεπόμενο στόχο της υπηρεσίας.

Παράλληλα, η Frontex διαχειριζόταν κατά μέσο όρο 2.368 νέες υποθέσεις κάθε μήνα, ενώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ο όγκος των υποθέσεων που ανέλαβε ήταν περίπου 75% υψηλότερος σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Αναζητούνται πρόσθετοι πόροι

Η Frontex έχει απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας πρόσθετη χρηματοδότηση για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες.

Τα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά τόσο για τον προϋπολογισμό του 2027 όσο και για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο που θα τεθεί σε ισχύ από το 2028.

Μέχρι σήμερα, μέρος των έκτακτων αναγκών καλυπτόταν με μεταφορά διαθέσιμων ποσών από άλλες κατηγορίες δαπανών. Η πρακτική αυτή, ωστόσο, δεν φαίνεται πλέον επαρκής για να αντιμετωπίσει την αύξηση των αιτήσεων.

Ο εκπρόσωπος της Frontex, Κρις Μπορόφσκι, υπογράμμισε ότι η συζήτηση για μια πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη πρόβλεψη των οικονομικών πόρων που απαιτούνται για την εφαρμογή της.

Ποιους αφορά η αναστολή

Η απόφαση αφορά αποκλειστικά τις νέες αιτήσεις για το συγκεκριμένο πρόγραμμα επανένταξης. Όπως διευκρίνισε η Frontex, όσοι έχουν ήδη ενταχθεί σε αυτό θα συνεχίσουν να λαμβάνουν την προβλεπόμενη υποστήριξη.

Παράλληλα, η υπηρεσία θα εξακολουθήσει να παρέχει στα κράτη-μέλη άλλες μορφές επιχειρησιακής και τεχνικής συνδρομής για την υλοποίηση των επιστροφών.

Η εξέλιξη δημιουργεί, ωστόσο, νέα δεδομένα για τους ανθρώπους που επιθυμούν να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους και προσδοκούσαν να λάβουν οικονομική ή άλλη βοήθεια για την επανένταξή τους.

Το κόστος των επιστροφών

Η χρηματοδοτική δυσκολία επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το κόστος και την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών.

Ο Λούκας Γκερκέ, διευθυντής του παγκόσμιου γραφείου του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης στις Βρυξέλλες, έχει επισημάνει ότι η υποστήριξη μετά την επιστροφή αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη βιωσιμότητα της διαδικασίας.

Όπως έχει αναφέρει, οι αναγκαστικές επιστροφές συνεπάγονται υψηλό κόστος και ενδέχεται να συνδέονται με κινδύνους παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αντίθετα, η κατάλληλη βοήθεια επανένταξης μπορεί να ενθαρρύνει την οικειοθελή επιστροφή και να περιορίσει την πιθανότητα νέας προσπάθειας εισόδου στην ΕΕ.

Η διακοπή των νέων αιτήσεων αναδεικνύει, επομένως, μια βασική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές αρχές: η αύξηση των επιστροφών απαιτεί όχι μόνο επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά και σταθερή χρηματοδότηση για την υποστήριξη των ανθρώπων μετά την επιστροφή τους.

Σχέδια για ενισχυμένη Frontex

Η αναστολή του προγράμματος καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διευρύνει τον ρόλο της Frontex στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και στις διαδικασίες επιστροφής μεταναστών.

Στα σχέδια που εξετάζονται περιλαμβάνονται η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της υπηρεσίας, η ταχύτερη ανάπτυξη δυνάμεων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και η μεγαλύτερη συμμετοχή της στα προγράμματα επιστροφής και επανένταξης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει υποστηρίξει την εξέλιξη της Frontex σε μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή επιχειρησιακή δύναμη, με τα κατάλληλα εργαλεία και την απαραίτητη ευελιξία για την υποστήριξη των κρατών-μελών.

Η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων, ωστόσο, δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες σε προσωπικό και χρηματοδότηση. Το οικονομικό αδιέξοδο στο πρόγραμμα επανένταξης καταδεικνύει την απόσταση που μπορεί να προκύψει ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς και στους διαθέσιμους πόρους για την υλοποίησή τους.