Αναθεώρηση Συντάγματος με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη

Με τέσσερα άρθρα του Συντάγματος, που εντάσσονται στον πυρήνα των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ανοίγει τις εργασίες της η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η συζήτηση εκκινεί από την πρόταση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, η οποία επιχειρεί να παρέμβει σε κρίσιμες διατάξεις που αφορούν την προσωπική ελευθερία, την πληροφόρηση, την ελευθερία του Τύπου και το πεδίο των σύγχρονων μέσων ενημέρωσης.

Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται την αναθεώρηση του άρθρου 5 του Συντάγματος, που αφορά την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την προσωπική ελευθερία, ή του άρθρου 5Α για το δικαίωμα στην πληροφόρηση. Εναλλακτικά, προτείνεται η προσθήκη νέου άρθρου, ως άρθρο 5β, με αντικείμενο τη συνταγματική αποτύπωση των αρχών που πρέπει να διέπουν την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στο συνταγματικό κείμενο

Σύμφωνα με την πρόταση της κυβερνητικής πλειοψηφίας, το υφιστάμενο συνταγματικό πλαίσιο χρειάζεται προσαρμογή στις ανάγκες της εποχής, ιδίως απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές μεταβολές και στις προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη. Στο προτεινόμενο νέο πλαίσιο προβλέπεται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, ώστε να περιορίζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.

Η διατύπωση αυτή ανοίγει, ωστόσο, ένα ευρύτερο πολιτικό και θεσμικό πεδίο αντιπαράθεσης. Η συνταγματική κατοχύρωση αρχών για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να περιοριστεί σε γενικές διακηρύξεις. Αγγίζει ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, δημοκρατικού ελέγχου των αλγορίθμων, κρατικής εποπτείας, εργασιακών δικαιωμάτων και αποτροπής νέων μορφών αποκλεισμού ή χειραγώγησης.

Τύπος, ενημέρωση και κοινωνικά δικαιώματα

Παράλληλα, η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρηση των άρθρων 14 και 15, που αφορούν την ελευθερία του Τύπου, τον κινηματογράφο, τη φωνογραφία, τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση. Η πρόταση στοχεύει στη διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και στην αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που, κατά την κυβερνητική προσέγγιση, δεν ταιριάζουν στο συνταγματικό κείμενο.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται και πρόβλεψη για την προστασία του δημοσιογράφου έναντι του εργοδότη του, στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ανεξαρτησία της ενημέρωσης, η συγκέντρωση ισχύος στα μέσα ενημέρωσης και οι πιέσεις στον δημοσιογραφικό κόσμο αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Η σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να ανοίξει και άλλα μέτωπα, καθώς τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναμένεται να θέσουν ζητήματα κοινωνικών δικαιωμάτων, απαγόρευσης διακρίσεων βάσει σεξουαλικού προσδιορισμού, πρόσβασης στην υγεία και ουσιαστικής ανεξαρτησίας του Τύπου. Η συζήτηση για την αναθεώρηση δεν αφορά μόνο τεχνικές βελτιώσεις του Συντάγματος. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιλαμβάνεται τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις εγγυήσεις των πολιτών στη νέα τεχνολογική και κοινωνική πραγματικότητα.