Ανατολική Μεσόγειος: Στρατηγικός ενεργειακός διάδρομος

Σε μια κρίσιμη συγκυρία γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε στρατηγικό ενεργειακό διάδρομο που συνδέει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Αφρική. Τη θέση αυτή ανέπτυξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά τη διάρκεια της 10ης Υπουργικής Συνόδου του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (East Med Gas Forum), η οποία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στην Ουάσινγκτον.

Η σύνοδος, η οποία συγκλήθηκε κατόπιν κοινής πρόσκλησης του κ. Παπασταύρου και του υπουργού Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών, Κρις Ράιτ, ολοκληρώθηκε με την υιοθέτηση ενός ομόφωνου κοινού ανακοινωθέντος. Σε αυτό, αναγνωρίζεται ρητά ότι η ανάπτυξη του φυσικού αερίου στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου πραγματοποιείται αποκλειστικά εντός του πλαισίου που ορίζει το Διεθνές Δίκαιο. Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, δεδομένων των τρεχουσών γεωπολιτικών εντάσεων, όπου η ενεργειακή ασφάλεια, η προστασία κρίσιμων υποδομών και η ανθεκτικότητα των ενεργειακών συστημάτων αποτελούν κεντρικούς άξονες της περιφερειακής συνεργασίας.

Συμμετοχή και συζητήσεις στη σύνοδο

Στις εργασίες της συνόδου συμμετείχαν, εκτός από τον Έλληνα και τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ο υπουργός Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου, Καρίμ Μπανταουί, και ο υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Ιορδανίας, Σαλέχ Αλί Αλ Καραμπσέχ. Επίσης, συμμετείχαν επικεφαλής αντιπροσωπειών από το Ισραήλ, την Ιταλία και την Παλαιστίνη, καθώς και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Οι συμμετέχοντες υπουργοί και επικεφαλής αντιπροσωπειών είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν διεξοδικά τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, δίνοντας έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια και συνεργασία, στις κρίσιμες υποδομές και στον στρατηγικό σχεδιασμό του Οργανισμού. Το EMGF αναδεικνύεται ως μια κρίσιμη πλατφόρμα διαλόγου και συνεργασίας, με στόχο τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή και την προώθηση ενός πλαισίου κοινής κατανόησης και ανάπτυξης, το οποίο βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, όπως τονίζεται στη διακήρυξη της Συνόδου.

Παράλληλα, εξετάστηκαν τρόποι με τους οποίους τα κράτη-μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν το Φόρουμ για την ανάπτυξη διασυνδεδεμένων και ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, με το φυσικό αέριο να αποτελεί θεμέλιο λίθο αυτής της προσπάθειας. Η περιοχή παρουσιάστηκε ως ένας στρατηγικός ενεργειακός διάδρομος που συνδέει τρεις ηπείρους.

Προετοιμασία και μελλοντικές στρατηγικές

Πριν από την έναρξη της Υπουργικής Συνόδου, προηγήθηκε γεύμα εργασίας, στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι μεγάλων ενεργειακών εταιρειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι συζητήσεις για την αναθεωρημένη μακροπρόθεσμη στρατηγική του Φόρουμ συνεχίζονται στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, με την υποστήριξη της Γραμματείας, με στόχο την επίτευξη κοινής αντίληψης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη μελλοντική στρατηγική κατεύθυνση του EMGF.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου, ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών του Ισραήλ, Έλι Κοέν, ορίστηκε πρόεδρος της Υπουργικής Συνόδου για την περίοδο από 1 Αυγούστου 2026 έως 30 Ιουνίου 2027. Αναπληρωτής πρόεδρος ορίστηκε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας της Ιταλίας, Ζιλμπέρτο Πιτσέτο Φρατίν. Παράλληλα, ο Γιόσι Νταγιάν από το Ισραήλ ανέλαβε την προεδρία του Εκτελεστικού Συμβουλίου για την αντίστοιχη περίοδο.

Οι υπουργοί και οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών εξέφρασαν την εκτίμησή τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη φιλοξενία της Υπουργικής Συνόδου και ευχαρίστησαν τον Ντόναλντ Τραμπ και τον υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, για τη συμβολή τους. Όπως υπογράμμισαν, η πρωτοβουλία αυτή καταδεικνύει την κοινή βούληση για την προώθηση μιας εποικοδομητικής συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων.

Ο κ. Παπασταύρου επεσήμανε πως «σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και συγκρούσεων, έχει ιδιαίτερη σημασία ότι οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας, Κύπρου, Ιορδανίας, Αιγύπτου, Αμερικής, μαζί με εκπροσώπους των κυβερνήσεων Ισραήλ, Παλαιστίνης, Ιταλίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας καθόμαστε στο ίδιο τραπέζι και συζητάμε τις ενεργειακές εξελίξεις για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προεδρία της Ελλάδας αναδεικνύει τον ηγετικό ρόλο που μας αναγνωρίζεται στον τομέα της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οικοδομούμε ένα πλαίσιο συνεργασίας με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, με αμοιβαία αποδεκτές αρχές και εμπορικούς κανόνες που ενισχύει τη σταθερότητα και αποθαρρύνει μονομερείς και αναθεωρητικές συμπεριφορές. Ο στόχος όλων μας είναι κοινός. Για την ενεργειακή ασφάλεια και την ευημερία των λαών μας πρέπει να προχωρήσουμε αποφασιστικά».