Ανατολικοευρωπαίοι στο ΝΑΤΟ προσφέρουν κάλυψη κόστους για τα αμερικανικά στρατεύματα

Σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου, οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ αναλαμβάνουν διπλωματική πρωτοβουλία, προσφερόμενες να επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του κόστους παραμονής των αμερικανικών στρατευμάτων στα εδάφη τους. Στόχος αυτής της κίνησης, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Bloomberg, είναι να αποτρέψουν την κυβέρνηση Τραμπ από το να προχωρήσει σε περιορισμό της στρα военной παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή, μια προοπτική που προκαλεί έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η συγκεκριμένη πρόταση διαμορφώνεται ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης της Συμμαχίας με τον υφυπουργό Άμυνας των ΗΠΑ για θέματα Πολιτικής, Elbridge Colby, που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 27 Αυγούστου. Η κίνηση αυτή αντανακλά την επείγουσα ανάγκη των ανατολικοευρωπαίων συμμάχων να διατηρήσουν μια αξιόπιστη αποτρεπτική δύναμη απέναντι στη Ρωσία, ιδιαίτερα εν μέσω της εξάμηνης επανεξέτασης από το Πεντάγωνο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, μια διαδικασία που έχει προκαλέσει αναστάτωση και προβληματισμό.

Η επανεξέταση αυτή συνοδεύεται από ένα αμερικανικό ερωτηματολόγιο, με προθεσμία απάντησης στις 28 Αυγούστου, το οποίο περιήλθε στην κατοχή του Bloomberg και εξέπληξε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εστάλη εν μέσω καλοκαιριού. Το περιεχόμενο του ερωτηματολογίου περιλαμβάνει ερωτήσεις που αξιολογούν τη στήριξη των χωρών στις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ. Συγκεκριμένα, ζητείται από τις χώρες να διευκρινίσουν εάν έχουν εκφράσει "δημόσια υποστήριξη" προς την εξωτερική πολιτική του, να αναφέρουν τυχόν περιορισμούς στη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και να δηλώσουν εάν δαπανούν χρήματα σε αμερικανικούς αμυντικούς προμηθευτές, στοιχεία που παραπέμπουν σε μια πιο άμεση και απαιτητική στάση από την Ουάσινγκτον.

Ο αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων που σταθμεύουν στην Ευρώπη κυμαίνεται μεταξύ 80.000 και 100.000, με τον ακριβή αριθμό να εξαρτάται από τις εναλλαγές προσωπικού και τις στρατιωτικές ασκήσεις. Η Γερμανία φιλοξενεί το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δυνάμεων, με περισσότερο από το ένα τρίτο του συνόλου. Στην Ανατολική Ευρώπη, η παρουσία είναι συγκριτικά μικρότερη, με μερικές εκατοντάδες στρατιώτες στις χώρες της Βαλτικής και αρκετές χιλιάδες στην Πολωνία, γεγονός που καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη και εξαρτημένη από την αμερικανική στ военна υποστήριξη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ πρόκειται να εκφράσουν με σαφήνεια την έντονη επιθυμία τους να φιλοξενήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα αμερικανικά στρατεύματα. Αυτή η στάση εξηγεί γιατί είναι διατεθειμένες να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους, επιδεικνύοντας έμπρακτα τη δέσμευσή τους για τη διατήρηση μιας ισχυρής αμυντικής γραμμής. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης διαπραγμάτευσης και αναζήτησης ισορροπιών εντός της Συμμαχίας.

Παράλληλα, τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ βρίσκονται σε συνομιλίες για τον συντονισμό μιας κοινής απάντησης. Στόχος τους είναι να αποφύγουν να προκαλέσουν την οργή του Αμερικανού προέδρου, η οποία έχει εκδηλωθεί με έντονο τρόπο από τότε που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η διαχείριση αυτής της κατάστασης απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και στρατηγικό σχεδιασμό, καθώς οι ισορροπίες είναι λεπτές και τα διακυβεύματα υψηλά.

Πολλοί από τους συμμάχους θεωρούν το ερωτηματολόγιο, το οποίο αποδίδουν στον Elbridge Colby, ως μια προσπάθεια να τους πιέσει να ευθυγραμμιστούν ιδεολογικά με την Ουάσινγκτον, θέτοντας ως αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία. Αυτή η αντίληψη έχει προκαλέσει προβληματισμό, ωστόσο, μετά το αρχικό σοκ, έχει διαμορφωθεί συναίνεση μεταξύ των πρωτευουσών για μια εποικοδομητική απάντηση. Η κοινή αντίληψη είναι ότι όλοι οι σύμμαχοι εξακολουθούν να χρειάζονται και να επιθυμούν την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο τους για την ασφάλεια της περιοχής.

Ο Φινλανδός πρόεδρος, Αλεξάντερ Στουμπ, σχολιάζοντας το θέμα, δήλωσε: "Υπάρχουν ζητήματα στα οποία συμφωνούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ζητήματα στα οποία διαφωνούμε. Εν ευθέτω χρόνω, θα απαντήσουμε και σε αυτό το ερωτηματολόγιο". Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι δεν το βλέπει ως πίεση, αλλά ως τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση, επιχειρώντας να αποφορτίσει το κλίμα.

Η Oana Lungescu, διακεκριμένη συνεργάτιδα του βρετανικού αμυντικού think tank RUSI και πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, σημείωσε ότι οι ανταλλαγές που αφορούν την ανάπτυξη στρατευμάτων και τις πωλήσεις όπλων δεν είναι ασυνήθιστες, αλλά συνήθως είναι λιγότερο άμεσες και συγκρουσιακές. Η ίδια προειδοποίησε ότι "αυτή η κίνηση κινδυνεύει να ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των συμμάχων για την εύνοια της Ουάσινγκτον", υπογραμμίζοντας ότι, ενώ κάποια διαδικασία των ΗΠΑ σχετικά με την επανεξέταση θα μπορούσε να είναι χρήσιμη, τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν ότι η κυβέρνηση δεν βασίζεται τόσο στη διαδικασία όσο στην "αντιλαμβανόμενη πίστη, την ιδεολογική συγγένεια και τις διαθέσεις του προέδρου, αντί για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική, την αντίληψη της απειλής και την ανάγκη για ενότητα στο ΝΑΤΟ".

Το ερωτηματολόγιο έφτασε τον Αύγουστο, ενώ η εξάμηνη επανεξέταση της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ανακοινώσει σημαντικές περικοπές στα στρατιωτικά μέσα που θα έστελνε η Ουάσινγκτον σε περίπτωση επίθεσης, και οι σύμμαχοι προετοιμάζονται πλέον για μείωση του αριθμού των στρατευμάτων και του στρατιωτικού εξοπλισμού που βρίσκονται σήμερα στην Ευρώπη.

Μια παγκόσμια επανεξέταση της διάταξης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων, που είχε ανακοινωθεί στην αρχή της προεδρίας του, δεν υλοποιήθηκε ποτέ, και οι σύμμαχοι πίστευαν ότι είχε εγκαταλειφθεί. Ωστόσο, επανήλθε ως αποκλειστικά ευρωπαϊκό εγχείρημα, μετά την οργή του Τραμπ για αυτό που θεωρούσε έλλειψη υποστήριξης στον πόλεμό του κατά του Ιράν. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την προσωπική διάσταση που λαμβάνουν οι στρατηγικές αποφάσεις στην παρούσα φάση.

Ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν παραχωρήσει στις ΗΠΑ πρόσβαση σε αεροπορικές βάσεις για τη διεξαγωγή του πολέμου, με την Ισπανία να αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ασκήσει δημόσια κριτική στον πόλεμο, προκαλώντας την οργή του Αμερικανού προέδρου. Αυτή η κριτική στάση έχει δημιουργήσει ρήγματα και έχει εντείνει την πίεση για επανεξέταση των υφιστάμενων συμφωνιών.

Ορισμένοι σύμμαχοι θα δώσουν μια ευρύτερη και γενικότερη απάντηση, προκειμένου να αποφύγουν να απαντήσουν λεπτομερώς σε ορισμένες από τις πιο ασυνήθιστες ερωτήσεις, όπως εάν οι χώρες θα ήταν διατεθειμένες να στηρίξουν δημόσια κινήσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ή να καταδικάσουν τις "made in Europe" πολιτικές της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή εμπλοκής σε ζητήματα που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις διμερείς σχέσεις.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν εκφράσει ιδιωτικά αμφιβολίες για το πόσο σοβαρό είναι το ερωτηματολόγιο και θεωρούν ότι οι αποφάσεις μπορεί να έχουν ήδη ληφθεί, με δεδομένη την ανάγκη να υπάρξει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Η αξιολόγηση αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στην Ευρώπη, μια προοπτική που ενισχύει την αβεβαιότητα για το μέλλον της ασφάλειας στην περιοχή.

Ήδη οι ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει ότι θα αποσύρουν 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία και θα αναδιατάξουν άλλες δυνάμεις χωρίς να τις αντικαταστήσουν. Ο Τραμπ, ωστόσο, δεσμεύτηκε να στείλει επιπλέον στρατεύματα στην Πολωνία, επικαλούμενος την εκλογή του εθνικιστή Karol Nawrocki στην προεδρία. Οι ΗΠΑ μειώνουν επίσης τα στρατιωτικά μέσα που έχουν προοριστεί για την περίπτωση επίθεσης εναντίον συμμάχων του ΝΑΤΟ, με τις περικοπές να αφορούν στρατηγικά βομβαρδιστικά, τα οποία δεν διαθέτει η Ευρώπη, καθώς και drones και πολεμικά πλοία.