Ανησυχίες στο Ισραήλ για πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας

Μια νέα συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σαουδικής Αραβίας, η οποία επιτρέπει στο Ριάντ να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων χρησιμοποιώντας αμερικανική τεχνολογία και να προβεί σε εμπλουτισμό ουρανίου, έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες στο Ισραήλ. Οι φόβοι επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο έναρξης μιας νέας κούρσας εξοπλισμών στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη σταθερότητα και την ασφάλεια.

Η εν λόγω συμφωνία, η οποία χρειάζεται ακόμη την έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου, ανακοινώθηκε επίσημα χθες. Σύμφωνα με τους όρους της, οι Σαουδάραβες θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν ένα πυρηνικό πρόγραμμα που επισήμως προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς, όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η ρήτρα που αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου είναι αυτή που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις και ανησυχίες.

Μέχρι στιγμής, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών της χώρας, δεν έχουν προβεί σε καμία επίσημη δήλωση σχετικά με τη συμφωνία. Παρόλα αυτά, επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι αυτή θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ, δημιουργώντας ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον στην περιοχή.

Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος προετοιμάζεται για τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του. "Η πυρηνική συμφωνία που διαμορφώνεται με τη Σαουδική Αραβία, παρακάμπτοντας το Ισραήλ, είναι μια σοβαρή στρατηγική αποτυχία που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά μας", δήλωσε χαρακτηριστικά. "Ο πυρηνικός εμπλουτισμός σε σαουδαραβικό έδαφος θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια περιφερειακή πυρηνική μάχη και μια επικίνδυνη απώλεια ελέγχου", πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους που εγκυμονεί η εξέλιξη αυτή.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρώην υπουργός Άμυνας, Αβίγκντορ Λίμπερμαν, ο οποίος προειδοποίησε ότι "το πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα στη Σαουδική Αραβία θα καταλήξει σε πυρηνικά όπλα και θα οδηγήσει σε μια τρελή εξοπλιστική κούρσα σε όλη τη Μέση Ανατολή". Ο Λίμπερμαν τόνισε ότι το Ισραήλ, το οποίο θεωρείται ευρέως ως η μοναδική πυρηνική δύναμη στην περιοχή, οφείλει να αντιταχθεί σθεναρά στη συμφωνία και να ασκήσει πίεση στο αμερικανικό Κογκρέσο προκειμένου να την μπλοκάρει.

Η ιδέα μιας συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία για τη χρήση πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς βρίσκεται υπό εξέταση εδώ και πολλά χρόνια. Συζητήσεις είχαν γίνει τόσο κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ όσο και επί προεδρίας του Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν είχε επιτευχθεί κάποια οριστική συμφωνία, κυρίως λόγω των έντονων προειδοποιήσεων από οργανώσεις που δραστηριοποιούνται κατά της διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Οι οργανώσεις αυτές υποστηρίζουν ότι η συμφωνία μπορεί να προσφέρει στη Σαουδική Αραβία μια σαφή οδό για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, παραβιάζοντας στην ουσία το καθεστώς μη διάδοσης.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι και αναλυτές εξέφραζαν την ελπίδα ότι οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας, όπως ακριβώς προέβλεπε το σχέδιο Μπάιντεν. Η προοπτική αυτή, ωστόσο, φαίνεται πλέον να απομακρύνεται, εντείνοντας την ανησυχία στο Ισραήλ.

"Δεν υπάρχει αξιωματούχος ασφαλείας που θα πει ότι η εισαγωγή πυρηνικών ικανοτήτων για ειρηνικούς σκοπούς στη Σαουδική Αραβία, χωρίς η κίνηση αυτή να εντάσσεται στην οικοδόμηση μιας μετριοπαθούς περιφερειακής συμμαχίας, είναι ένα βήμα που είναι καλό για την ασφάλεια του Ισραήλ", δήλωσε ο Μπένι Γκαντς, πρώην υπουργός Άμυνας, επισημαίνοντας την ανάγκη για μια ολιστική και συντονισμένη στρατηγική προσέγγιση στην περιοχή.