Ο πρόσφατος θάνατος της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου στη Θεσσαλονίκη από εγκεφαλικό επεισόδιο έφερε στο προσκήνιο μαθητικές συμπεριφορές οι οποίες, μιλώντας επιεικώς, δεν αρμόζουν σε μία σχολική τάξη.
Είναι γεγονός, όπως ξέρουμε πολύ καλά όσοι γονείς έχουμε ήδη παιδιά στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, ότι η συμπεριφορά πολλών μαθητών στερείται των στοιχείων εκείνων που θα έπρεπε να τη χαρακτηρίζουν, όπως φιλομάθεια, φιλοπονία, σεβασμό προς τους δασκάλους, και πειθαρχία. Αποτέλεσμα είναι τάξεις θορυβώδεις, με δυσάρεστη ατμόσφαιρα, στις οποίες το μάθημα δύσκολα γίνεται. Οι καθηγητές, όσο καλή πρόθεση και αν έχουν, δυσκολεύονται να αποδώσουν, το ίδιο και οι μαθητές που ενδιαφέρονται να μάθουν. Αυτό είναι κρίμα τόσο για τους μεν όσο και για τους δε, περισσότερο μάλιστα για τα παιδιά που προκαλούν τη φασαρία. Ίσως πει κανείς ότι δεν πρόκειται για καινούριο φαινόμενο, ωστόσο κατά γενική ομολογία τα πράγματα φαίνεται να έχουν χειροτερέψει πολύ σε σχέση με παλιότερα.
Σε ποιον γονέα αρέσει αυτή η προοπτική και η πλήρης απαξίωση των σχολικών χρόνων; Ως γονείς, είναι απαραίτητο να σκύψουμε με σοβαρότητα στην κατάσταση και να εξετάσουμε το ζήτημα από τη δική μας σκοπιά, για να ανακαλύψουμε πώς μπορούμε εμείς, ως γονείς, να συνεισφέρουμε ώστε να βελτιωθούν τα πράγματα. Γι’ αυτό η παρούσα επιστολή δεν αναφέρεται στο σχολικό σύστημα ούτε στα ζητήματα των εκπαιδευτικών, όσο σημαντικά κι αν είναι, αλλά επικεντρώνεται στη γονεϊκή συμβολή.
Ένα από τα πιο κρίσιμα προβλήματα που αναφέρουν οι εκπαιδευτικοί είναι η στάση ορισμένων γονέων όταν τα παιδιά τους τιμωρούνται στο σχολείο ή παίρνουν κακό βαθμό. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι γονείς δεν υποστηρίζουν τους εκπαιδευτικούς, αλλά αντιθέτως πηγαίνουν στο σχολείο και διαμαρτύρονται φτάνοντας και σε ακραία σημεία. Απειλές, υβριστικά λόγια, διασυρμός στο διαδίκτυο, ακόμη και απειλή με μαχαίρι έχουν αναφερθεί από εκπαιδευτικούς.
Αυτό σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Υπουργείου και τη σημερινή νομοθεσία καθιστά πολύ δύσκολο για τους δασκάλους να επιβάλλουν την τάξη. Δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε να είναι όλοι οι καθηγητές χαρισματικοί και να εμπνέουν τα παιδιά. Στο σύνολο, σίγουρα θα υπάρχουν και αυτοί που δεν είναι. Ως γονείς οφείλουμε να τους υποστηρίζουμε και να τους βοηθήσουμε — σίγουρα όχι να τους αντιστρατευόμαστε. Από τον ακραίο αυταρχισμό φαίνεται να έχουμε περάσει στην ακραία υποχωρητικότητα και αδυναμία. Και τα μεγαλύτερα θύματα αυτής της στάσης των γονέων είναι τα ίδια τα παιδιά. Η επιείκειά μας, η υποχωρητικότητα, η δημοκρατικότητά μας ακόμη, δημιουργούν άτομα που δεν γνωρίζουν τη θέση τους στην κοινωνία, και δεν ενδιαφέρονται να τη γνωρίσουν. Πού δεν μαθαίνουν να νοιάζονται για τους άλλους και να μπαίνουν στη θέση των άλλων. Τους διδάσκουμε για τα δικαιώματα των παιδιών, αλλά τι κάνουμε όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους; Η ελευθερία και τα προνόμια που χαρίζονται αντί να κερδίζονται καταλήγουν σε ελευθεριότητα και ασυδοσία. Βλέπουμε μερικά από αυτά τα παιδιά στα λεωφορεία και το μετρό. Τι ζωή μπορούν να περιμένουν να ζήσουν, τι σχέσεις μπορούν να φτιάξουν, τι μέλλον μπορούν να έχουν όταν δεν έχουν μάθει την ευπρέπεια, την ευγένεια, τον (αυτο)σεβασμό, την αυτοσυγκράτηση;
Η αγάπη μας για αυτά μπορεί να τους προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό, όταν δεν συνοδεύεται από σταθερότητα στις αρχές και αυστηρότητα όταν χρειάζεται. Θέλουμε να βλέπουμε τα παιδιά μας ευτυχισμένα, αλλά ίσως μερικές φορές μπερδεύουμε την παροδική ευχαρίστηση με την ευτυχία και υποχωρούμε σε επιθυμίες τους που είναι βλαβερές για εκείνα.
Ο ρόλος του γονέα έχει πολλές γλυκές, αλλά και πολλές άχαρες στιγμές. Για κανέναν δεν είναι εύκολο, αλλά όσοι γονείς κοπίασαν και θυσίασαν μεγαλώνοντας τα παιδιά τους, δοκιμάζουν την άφατη ευχαρίστηση να τα χαίρονται ως ολοκληρωμένους, επιτυχημένους, ευτυχισμένους ενήλικες, με κριτική σκέψη και ευαισθησίες, και να έχουν μια τρυφερή και φιλική σχέση μαζί τους. Είναι η ανταμοιβή μιας δύσκολης πορείας, η οποία δικαιώνει όλους τους κόπους τους.
Κάθε εποχή έχει τις απαιτήσεις της. Στη δική μας έχουμε να παλέψουμε με την πολύωρη απουσία μας από το σπίτι, με τις πολλές διασπαστικές δραστηριότητες που υπάρχουν για τα παιδιά, με την τεχνολογία που εισβάλλει στον εγκέφαλό τους και αλλοιώνει την αντίληψη και τη συμπεριφορά τους, ιδιαίτερα στις πιο μικρές ηλικίες. Όλοι οι γονείς θέλουμε το καλό των παιδιών μας, ωστόσο δεν είναι πάντα ξεκάθαρο ποιο είναι αυτό.
Ας μην φοβόμαστε την αυστηρότητα. Ας μην φοβόμαστε να στενοχωρήσουμε τα παιδιά μας. Έχουν ένα βαθύ αίσθημα δικαίου και γνωρίζουν πότε έφταιξαν και πρέπει να τιμωρηθούν. Κι αν μας κακιώνουν τώρα, θα μας ευγνωμονούν αργότερα — όταν θα έχουν μεγαλώσει και θα αναγνωρίζουν πώς καλλιεργήθηκαν οι αρετές τους.
