Η συζήτηση γύρω από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έχει εισέλθει σε μια φάση έντονων αντιδράσεων και διεκδικήσεων, με την πολιτεία να καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύ φάσμα ενστάσεων που προέρχονται τόσο από τους φορείς της αγοράς όσο και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους διαχειριστές ακινήτων. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει μια κοινή παραδοχή σχετικά με την ανάγκη ύπαρξης ξεκάθαρων κανόνων, ο τρόπος με τον οποίο το κράτος επιχειρεί να χαράξει τις «κόκκινες» γραμμές της τουριστικής ανάπτυξης προκαλεί τριγμούς και εγείρει σοβαρά ερωτήματα.
Ρεπορτάζ: Ρεγγίνα Σαβούρδου
Κοινός παρονομαστής των αντιδράσεων είναι η απουσία αξιόπιστων, σύγχρονων δεδομένων και μελετών φέρουσας ικανότητας, γεγονός που, όπως ισχυρίζονται οι επικριτές, καθιστά τις προτεινόμενες απαγορεύσεις μετέωρες και ενδεχομένως αναποτελεσματικές. Τόσο η αυτοδιοίκηση όσο και ο ιδιωτικός τομέας ζητούν «χειρουργική» ακρίβεια στον σχεδιασμό, διαφάνεια και ισονομία, προκειμένου η μετάβαση στη βιώσιμη ανάπτυξη να μην μετατραπεί σε τροχοπέδη για τις επενδύσεις και την τοπική οικονομία.
Κριτική από την Περιφέρεια Κρήτης
Ο Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού της Περιφέρειας Κρήτης, Κυριάκος Κώτσογλου, άσκησε δριμεία κριτική στο νέο χωροταξικό σχέδιο, εκφράζοντας την ανησυχία του για τον οριζόντιο τρόπο με τον οποίο η πολιτεία επιχειρεί να διορθώσει το τουριστικό τοπίο. Επισημαίνει ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αγνοούν τις γεωγραφικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες του νησιού, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλομορφία. Η βασική διαφωνία εστιάζεται στον διαχωρισμό των περιοχών με βάση τους παλαιούς Καποδιστριακούς δήμους, μια προσέγγιση που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική εικόνα. Φέρνοντας ως παράδειγμα τον Δήμο Πλατανιά, εξηγεί ότι είναι παράλογο να αντιμετωπίζεται με τα ίδια κριτήρια το κορεσμένο παραλιακό μέτωπο και οι παρθένες, ανέγγιχτες περιοχές που εκτείνονται έως την είσοδο του Φαραγγιού της Σαμαριάς.
«Η διαστρωμάτωση και ο περίφημος δείκτης κλινών ανά στρέμμα θα έπρεπε να υπολογίζεται ανά δημοτική κοινότητα και όχι ανά δήμο», σημειώνει ο κ. Κώτσογλου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη ακρίβεια στον χωροταξικό σχεδιασμό. Οι αυξημένες απαιτήσεις αρτιότητας στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές λειτουργούν αποτρεπτικά για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων, περιορίζοντας τη δυνατότητα δημιουργίας μικρών, οικογενειακών μονάδων που θα μπορούσαν να τονώσουν την τοπική οικονομία χωρίς να επιβαρύνουν το περιβάλλον.
Βραχυχρόνια Μίσθωση και Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα
Ένα άλλο κρίσιμο σημείο που αναδεικνύεται είναι η ανισορροπία μεταξύ ξενοδοχειακών μονάδων και βραχυχρόνιας μίσθωσης. Παρότι αναγνωρίζει τη χρησιμότητα του μοντέλου για τη Gen Z και τις σύγχρονες ταξιδιωτικές τάσεις, ο κ. Κώτσογλου προειδοποιεί για τον κίνδυνο κοινωνικών επιπτώσεων. «Πρέπει να προστατευτούν οι περιοχές που είναι πιεσμένες και να αφήνονται πιο ελεύθερες οι περιοχές που είναι λιγότερο ανεπτυγμένες. Αυτό δεν το καταφέρνει το χωροταξικό. Χρειάζονται κανόνες και πλαίσιο, γιατί ο τουρισμός είναι ένας επιθετικός κλάδος», σημειώνει εμφατικά. Περιφέρεια και τοπικοί φορείς είναι έτοιμοι να καταθέσουν τις προτάσεις τους, ευελπιστώντας σε μια ουσιαστική αναθεώρηση που θα επιτρέψει στην Κρήτη να αναπτυχθεί με όρους βιωσιμότητας και δικαιοσύνης.
Αντιδράσεις από τον Κλάδο της Βραχυχρόνιας Μίσθωσης
Από την πλευρά τους, οι εταιρείες διαχείρισης ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για τις διατάξεις που προβλέπουν τον διαχωρισμό της χώρας σε κατηγορίες ανάλογα με την τουριστική τους ανάπτυξη, προειδοποιώντας για κινδύνους που αφορούν στη διαφάνεια των διαδικασιών. Το βασικό σημείο τριβής εντοπίζεται στον τρόπο διαχείρισης των ιδιωτικών ακινήτων ήδη από το στάδιο της οικοδομικής άδειας. Οι εκπρόσωποι του κλάδου, κατά τη διάρκεια του Real Estate Forum, στο περιθώριο της 6ης Premium Real Estate Expo, τόνισαν το δικαίωμα του ιδιώτη να διαχειρίζεται την περιουσία του ως περιουσιακό στοιχείο. Παράλληλα, εκφράζεται η ανησυχία ότι η μεταφορά της «πίτας» των αποφάσεων αποκλειστικά στους Δήμους, χωρίς κεντρικό έλεγχο, μπορεί να οδηγήσει σε εξυπηρέτηση τοπικών συμφερόντων και φαινόμενα διαφθοράς.
Οι Βασικές Θέσεις του Συνδέσμου Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης Ακινήτων (STAMA)
Με γνώμονα την ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος, ο κλάδος (STAMA) θέτει συγκεκριμένες κόκκινες γραμμές και προτάσεις. Πρώτον, ζητείται συναρμοδιότητα και όχι η ανάθεση αποκλειστικής ευθύνης στους Δήμους: «Είναι απαραίτητο να υπάρξει συναρμοδιότητα, πρέπει να εμπλακούν άμεσα τα Υπουργεία Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Τουρισμού, ώστε να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα των αποφάσεων και να αποφευχθεί η ομηρία των επενδύσεων σε τοπικά συμφέροντα». Δεύτερον, αμφισβητείται η παρέμβαση στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας: «Το κράτος δεν μπορεί να επιβάλλει στον ιδιώτη πώς θα χρησιμοποιήσει τη βίλα που χτίζει, περιορίζοντας το δικαίωμά του στη βραχυχρόνια μίσθωση. Είναι ένα asset που πρέπει να αποδίδει. Τέτοιες διατάξεις θίγουν συνταγματικά δικαιώματα και θεωρούμε δεδομένο ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας θα κληθεί να αποφανθεί για τα όρια της κρατικής παρέμβασης».
Τρίτον, επισημαίνεται η απουσία αξιόπιστων δεδομένων και μελετών: «Οι αποφάσεις για την τουριστική ανάπτυξη και τον κορεσμό βασίζονται σε μελέτες "φέρουσας ικανότητας" που αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν. Παρατηρούμε έλλειψη αξιόπιστων data σε όλη την Ευρώπη. Πώς θα οριστούν περιορισμοί όταν τα στοιχεία δεν είναι αντικειμενικά ή όταν οι κλίνες των ξενοδοχείων χρησιμοποιούνται ως μοναδικός γνώμονας για τον καθορισμό της υπόλοιπης φιλοξενίας;» Τέταρτον, προτείνεται η ανάθεση σε ανεξάρτητους διεθνείς φορείς: «Προτείνουμε η αξιολόγηση των στοιχείων και των μελετών να μην γίνει από μια νέα δημόσια επιτροπή, αλλά από ανεξάρτητους, διεθνείς οργανισμούς ή μεγάλες ελεγκτικές εταιρείες. Θέλουμε γρήγορα, αποτελεσματικά και αδιάβλητα αποτελέσματα, με ταυτόχρονη διασύνδεση των στοιχείων της εφορίας, ώστε να υπάρχει διαφάνεια για κάθε κλάδο».
