Θετικά εμφανίζονται τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τον ρόλο των προβιοτικών, των πρεβιοτικών και των συμβιοτικών στην πρόληψη και τη διαχείριση ορισμένων δερματικών παθήσεων, με κύριο πεδίο εφαρμογής την ατοπική δερματίτιδα. Πρόσφατη ανασκόπηση περισσότερων από 200 μελετών σε ανθρώπους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrition Reviews, κατέγραψε σαφείς ενδείξεις για την πρόληψη της νόσου, καθώς και στοιχεία για τη δράση τους στην ακμή, την ψωρίαση και άλλες δερματοπάθειες.
Η συγκεκριμένη ανασκόπηση, σε συνδυασμό με παλαιότερη που επικεντρώθηκε αποκλειστικά στα προβιοτικά και δημοσιεύθηκε στο Nutrients, ανέδειξε και πιθανό αντιγηραντικό όφελος από τη χρήση τους. Τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, καθώς η σχετική έρευνα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο.
Το δέρμα μεταβάλλεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής, από τη γέννηση έως την τρίτη ηλικία, γεγονός που επηρεάζει τόσο την υγεία όσο και την εμφάνισή του. Σε κάθε ηλικιακή φάση παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία σε διαφορετικές παθήσεις, ενώ οι παράγοντες που σχετίζονται με την εκδήλωσή τους, όπως η κληρονομικότητα, η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και η διατροφή, παραμένουν σταθεροί.
Σε ό,τι αφορά τη διατροφή, ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων επηρεάζει το δέρμα είναι το εντερικό μικροβίωμα. Η ενίσχυσή του επιτυγχάνεται και με τη συμβολή των προβιοτικών και των πρεβιοτικών. Σύμφωνα με τον Δερματολόγο – Αφροδισιολόγο δρ Χρήστο Στάμου, η έρευνα δείχνει ότι οι συγκεκριμένες ουσίες μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση δερματικών παθήσεων μέσω διαφορετικών μηχανισμών, όπως η μείωση του οξειδωτικού στρες, ο περιορισμός των φλεγμονωδών αποκρίσεων και η υποστήριξη της ανοσολογικής λειτουργίας.
Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί, κυρίως ωφέλιμα βακτήρια ή μύκητες, παρόμοιοι με εκείνους που υπάρχουν φυσιολογικά στο έντερο. Η λήψη τους από το στόμα συνδέεται με τη διατήρηση της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος και τη βελτίωση της απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών. Τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ και το ξινολάχανο, αποτελούν βασικές διατροφικές πηγές, ενώ διατίθενται και ως συμπληρώματα διατροφής.
Τα πρεβιοτικά αποτελούν ομάδα θρεπτικών συστατικών που λειτουργούν ως τροφή για τα προβιοτικά και τους μικροοργανισμούς του εντέρου. Κατά τη διάσπασή τους απελευθερώνονται ουσίες που εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και επηρεάζουν θετικά όχι μόνο το γαστρεντερικό σύστημα, αλλά και άλλα όργανα. Εντοπίζονται κυρίως σε φυτικές τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως τα πράσα, τα σπαράγγια, οι αγκινάρες, το σκόρδο, τα κρεμμύδια, οι μπανάνες, η βρώμη και το κριθάρι.
Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη συμβολή αυτών των φυσικών παραγόντων στη βελτίωση της υγείας του δέρματος, την επιβράδυνση της γήρανσης και τη διαχείριση δερματικών παθήσεων έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Οι ερευνητές διερευνούν τη δυνατότητα χρήσης προβιοτικών και πρεβιοτικών σε παθήσεις όπως η ψωρίαση, το έκζεμα και η ακμή, καθώς και σε εκδηλώσεις της φωτογήρανσης και της χρονολογικής γήρανσης, όπως οι ρυτίδες, οι διαταραχές μελάγχρωσης και η ξηρότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, επιστήμονες από το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποίησαν πρόσφατα ανασκόπηση 516 μελετών σε ζώα και ανθρώπους. Το μεγαλύτερο μέρος των συμμετεχόντων ήταν βρέφη και ενήλικες κάτω των 60 ετών. Από τις μελέτες αυτές, περισσότερες από 200 αφορούσαν προβιοτικά, 34 πρεβιοτικά και 41 συμβιοτικά, δηλαδή συνδυασμό των δύο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικό όγκο στοιχείων για το όφελος στην ατοπική δερματίτιδα. Στο 72% των μελετών που εξέτασαν τη διαχείριση ή τη βαρύτητα της νόσου και του εκζέματος καταγράφηκε θετική επίδραση, ενώ αντίστοιχα ποσοστά 54% αναφέρθηκαν στις μελέτες που αφορούσαν την πρόληψη.
Στοιχεία καταγράφηκαν επίσης για την ακμή, την ψωρίαση, τη γήρανση του δέρματος και την απόκριση στην υπεριώδη ακτινοβολία, τομέας που συγκεντρώνει αυξανόμενο ερευνητικό ενδιαφέρον. Περιορισμένα ήταν τα δεδομένα για άλλες παθήσεις, όπως ο καρκίνος του δέρματος και η ροδόχρους ακμή.
Η παλαιότερη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Nutrients κατέδειξε ότι τα προβιοτικά σχετίζονται με ενίσχυση του δερματικού φραγμού, αναστολή της διάσπασης του κολλαγόνου και της παραγωγής μελανίνης, καθώς και με ενυδατικές, αντιρυτιδικές, αντιφωτογηραντικές και αντιγηραντικές ιδιότητες. Επιπλέον, αναφέρθηκε χρήση τους στην ατοπική δερματίτιδα, στη μείωση των βακτηρίων που συνδέονται με την ακμή και στη βελτίωση συμπτωμάτων σε ορισμένα άτομα με ψωρίαση, καθώς και στη διαχείριση της πιτυρίδας και της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας.
Όπως επισημαίνει ο δρ Στάμου, διαφορετικά προβιοτικά συνδέονται με διαφορετικές δερματικές παθήσεις και βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές δοκιμές για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών τους. Η έρευνα συνεχίζεται και όσοι ενδιαφέρονται να λάβουν προβιοτικά, πρεβιοτικά ή συμβιοτικά καλούνται να συζητούν το θέμα με τον θεράποντα ιατρό τους, λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα δεδομένα.
