Αντοχές της ελληνικής οικονομίας το γ' τρίμηνο 2026

Η ελληνική οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα, αντισταθμίζοντας τις πιέσεις που προέρχονται από τις γεωπολιτικές αναταράξεις και την ενεργειακή κρίση. Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση της Eurobank Research στο δελτίο «7 Ημέρες Οικονομία», τα στοιχεία από τους δείκτες πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα αποτυπώνουν μια ενθαρρυντική εικόνα για την πορεία του ΑΕΠ. Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι οι δομικές αδυναμίες της οικονομίας, ιδίως από την πλευρά της προσφοράς, παραμένουν ενεργές, δημιουργώντας ένα σύνθετο σκηνικό για το επόμενο διάστημα.

Γεωπολιτικές Εντάσεις και Ενεργειακές Πιέσεις

Το τέλος του γ’ τριμήνου του 2026 σηματοδοτήθηκε από τη σημαντική επιδείνωση των συνθηκών στα μέτωπα της Ρωσίας-Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής. Αυτή η εξέλιξη είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την όξυνση της αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές και τη σημαντική άνοδο των τιμών της ενέργειας. Ενδεικτικά, τον Σεπτέμβριο, η μέση τιμή του πετρελαίου τύπου Brent διαμορφώθηκε στα 102,0 δολάρια ανά βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 15,8% σε μηνιαία βάση και εντυπωσιακή άνοδο 51,0% σε ετήσια βάση. Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με την ισχυρή τουριστική ζήτηση στην Ελλάδα, άσκησαν ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 5,1% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη, επιβαρύνοντας εκ νέου το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Παρά το γεγονός ότι στο σύνολο του γ’ τριμήνου ο ετήσιος πληθωρισμός παρουσίασε επιβράδυνση σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο (από 4,4% σε 3,8%), οι προοπτικές για το δ’ τρίμηνο παραμένουν αβέβαιες. Οι τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες, τα μειωμένα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη σε σχέση με πέρυσι και η εποχική αύξηση της ζήτησης για θέρμανση δημιουργούν πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

Ανάπτυξη και Ανθεκτικότητα

Ένα κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί τους αναλυτές είναι κατά πόσο η τρέχουσα ενεργειακή διαταραχή θα επηρεάσει την αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας. Κατά το β’ τρίμηνο του 2026, παρά το πρώτο κύμα ανατιμήσεων που προκλήθηκε από τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, η ελληνική οικονομία επέδειξε αντοχές, ενώ και η επίδοση της Ευρωζώνης ήταν καλύτερη των προσδοκιών, γεγονός ευνοϊκό για τις ελληνικές εξαγωγές. Ο ετήσιος πραγματικός ρυθμός μεγέθυνσης διαμορφώθηκε στο 1,9%, έναντι 1,2% στην Ευρωζώνη, στηριζόμενος στις επενδύσεις παγίων, την κατανάλωση, τις τουριστικές εισπράξεις και τις εξαγωγές αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαιοειδών.

Οι δείκτες οικονομικής συγκυρίας για το γ’ τρίμηνο υποδηλώνουν ότι η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας διατηρήθηκε την περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου. Οι ρυθμοί αύξησης της απασχόλησης, των ταξιδιωτικών εισπράξεων και του όγκου πωλήσεων στο λιανικό εμπόριο ενισχύουν αυτό το σενάριο. Σημειώνεται ότι οι εθνικοί λογαριασμοί του γ’ τριμήνου αναμένονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) στις 7 Δεκεμβρίου.

Δείκτης Οικονομικού Κλίματος και Εμπιστοσύνη

Ο δείκτης οικονομικού κλίματος του ΙΟΒΕ παρέμεινε σε ικανοποιητικά επίπεδα, στις 107,2 μονάδες, αρκετά πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο των 100 μονάδων και οριακά υψηλότερα από τον μέσο όρο των τελευταίων 14 τριμήνων. Για 17ο συνεχόμενο τρίμηνο, ο δείκτης υπεραπέδωσε έναντι της Ευρωζώνης (97,8 μονάδες). Στους επιμέρους δείκτες, ξεχωρίζει η βελτίωση στο λιανικό εμπόριο, η ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης από χαμηλή βάση και η ανοδική τάση στις κατασκευές. Στη βιομηχανία, το ισοζύγιο θετικών-αρνητικών απαντήσεων παρέμεινε θετικό, αν και μειωμένο, ενώ στις υπηρεσίες διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά των δεικτών των επιχειρήσεων, υποδηλώνοντας ότι οι προσδοκίες των νοικοκυριών είναι λιγότερο αισιόδοξες. Αυτή η απόκλιση μπορεί να αποδοθεί εν μέρει στις επιπτώσεις του πληθωρισμού στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, ιδίως για μισθωτούς και συνταξιούχους, αλλά και στην επίδραση της πολυετούς κρίσης χρέους στις προσδοκίες των νοικοκυριών.

Μεταποίηση και Επενδύσεις

Ο δείκτης PMI μεταποίησης της S&P Global διαμορφώθηκε στις 54,2 μονάδες το γ’ τρίμηνο 2026, από 53,2 μονάδες το προηγούμενο τρίμηνο, υποδηλώνοντας βελτίωση των λειτουργικών συνθηκών για 15ο συνεχόμενο τρίμηνο. Τον Σεπτέμβριο, οι εταιρείες ανέφεραν αύξηση της ζήτησης από την Ευρώπη και την Ασία, που οδήγησε σε ενίσχυση νέων παραγγελιών, παραγωγής και απασχόλησης, παρά την αύξηση του κόστους εισροών λόγω των τιμών καυσίμων. Οι προσδοκίες για το επόμενο έτος παραμένουν γενικά αισιόδοξες.

Το Προσχέδιο Κρατικού Προϋπολογισμού 2027 προβλέπει επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 2,3% το 2027, από 2,0% το 2026, με κύριο μοχλό τις επενδύσεις και δευτερευόντως την ιδιωτική κατανάλωση. Η πρόβλεψη υπερβαίνει κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες την εκτίμηση του ΔΝΤ (1,8% για το 2027). Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αναμένεται να αυξηθεί κατά 7,9%, συνεισφέροντας περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα στην αύξηση του ΑΕΠ, με τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ να ενισχύεται στο 18,6%. Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου καθίσταται απαιτητική λόγω της ολοκλήρωσης του ΤΑΑ το 2026, απαιτώντας σημαντική κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5%, υποστηριζόμενη από την αύξηση των μισθών, την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και τις φορολογικές ελαφρύνσεις. Αντίθετα, η συμβολή του εξωτερικού τομέα αναμένεται αρνητική, καθώς οι εισαγωγές θα αυξηθούν ταχύτερα από τις εξαγωγές (4,0% έναντι 3,1%).

Δημοσιονομικές Προοπτικές

Στο δημοσιονομικό πεδίο, το Προσχέδιο προβλέπει διατήρηση σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων, παρά τις νέες παρεμβάσεις. Το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται στο 3,3% του ΑΕΠ το 2027, έναντι 3,6% το 2026, ενώ το συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα εκτιμάται σε 0,3% του ΑΕΠ. Οι βασικές μόνιμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις έχουν καθαρό κόστος περίπου €7,3 δισ. το 2027, έναντι €4,1 δισ. το 2026, με έμφαση σε φορολογικές ελαφρύνσεις και στήριξη της επιχειρηματικότητας. Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να υποχωρήσει στο 128,8% το 2027 από 136,7% το 2026.

Συνολικά, το μακροοικονομικό σενάριο βασίζεται στη διατήρηση ισχυρής εγχώριας ζήτησης, με βασική πρόκληση τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής μετά το ΤΑΑ. Οι κίνδυνοι παραμένουν κυρίως καθοδικοί, λόγω της κλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων, των υψηλών τιμών ενέργειας, της πιθανής επιδείνωσης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ασθενούς εξωτερικής ζήτησης.