Από τη Βουλή στον ΟΑΣΕ: Παρεμβάσεις Πομάκων για σχολεία, ταυτότητα και ελευθερία

Πρόσβαση σε ελληνόγλωσσα δημόσια σχολεία, ελεύθερη επιλογή εκμάθησης της τουρκικής και προστασία της πομακικής γλώσσας ζητούν με δημόσιες παρεμβάσεις Πομάκοι της Θράκης. Οι διεκδικήσεις για την εκπαίδευση στα ορεινά χωριά της Ξάνθης μεταφέρθηκαν στη Βουλή, ενώ στον ΟΑΣΕ τέθηκαν ζητήματα ταυτότητας, θρησκευτικής ελευθερίας και καταγγελλόμενων πιέσεων.

Ο Ιρφάν Μεχμέτ Αλή καλεί την ελληνική Πολιτεία να εξασφαλίσει ουσιαστικές εκπαιδευτικές εναλλακτικές για τις οικογένειες των Πομακοχωρίων. Η θέση του είναι ότι όσοι επιθυμούν διδασκαλία της τουρκικής πρέπει να μπορούν να την επιλέγουν, όπως και όσοι θέλουν δημόσιο σχολείο χωρίς αυτήν.

Παράλληλα, ο Μπενιαμίν Κόντε, εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Νομού Ξάνθης, παρενέβη στη Διάσκεψη για την Ανθρώπινη Διάσταση του ΟΑΣΕ στη Βαρσοβία. Αμφισβήτησε την εκπροσώπησή του από τον Μουσταφά Τράμπα και διατύπωσε καταγγελίες για εκφοβισμό και κοινωνικό αποκλεισμό.

Ο δημοσιογράφος του RodopiPress Νίκος Αρβανίτης, μιλώντας στο Newsbomb, εντοπίζει ως κοινό στοιχείο την προστασία της ιδιαίτερης ταυτότητας των Πομάκων και την ελευθερία των αποφάσεών τους. Διευκρινίζει ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη τις εκπαιδευτικές και πολιτικές επιλογές κάθε μέλους της κοινότητας.

Εκπαιδευτική επιλογή και προστασία της πομακικής γλώσσας

Ο Ιρφάν Μεχμέτ Αλή, Πομάκος από την Ξάνθη και πρώην υποψήφιος βουλευτής των Ανεξάρτητων Ελλήνων, περιγράφει ως αυτονόητο το δικαίωμα των παιδιών των ορεινών οικισμών να έχουν περισσότερες εκπαιδευτικές δυνατότητες. Στη δημόσια τοποθέτησή του εκφράζει κόπωση για την επαναλαμβανόμενη ανάγκη υπεράσπισης αυτού του αιτήματος.

Διαχωρίζει τη θρησκευτική πίστη από τη μητρική γλώσσα και την εθνική ταυτότητα. Δηλώνει ότι η μητρική γλώσσα των Πομάκων είναι η πομακική και παρουσιάζει τη δική του ταυτότητα ως Έλληνα Πομάκου και μουσουλμάνου στο θρήσκευμα.

Κατά την επιχειρηματολογία του, η μουσουλμανική πίστη δεν συνεπάγεται τουρκική μητρική γλώσσα ούτε επιβάλλει σύνδεση με την τουρκική εθνική ταυτότητα. Ζητά αυτή η διάκριση να γίνεται σεβαστή και στην εκπαιδευτική οργάνωση.

Πολλά παιδιά, όπως αναφέρει, φτάνουν στο δημοτικό έχοντας κυρίως πομακόφωνη γλωσσική εμπειρία από το σπίτι. Γι’ αυτό ζητά δυνατότητα φοίτησης σε ελληνόγλωσσα δημόσια σχολεία, μαζί με μέριμνα ώστε να διατηρηθεί η πομακική.

Το αίτημά του αφορά τόσο την εκμάθηση της ελληνικής όσο και την προστασία της γλώσσας που μεταδίδεται μέσα στις οικογένειες. Επισημαίνει ότι η εκπαιδευτική πορεία των παιδιών χρειάζεται δημόσια υποστήριξη και δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις αντοχές των γονέων.

Οι μεγάλες αποστάσεις και οι ιδιαίτερες συνθήκες των ορεινών περιοχών επιβαρύνουν αυτή την προσπάθεια. Ο Αλή περιγράφει το βάρος που αναλαμβάνει μια οικογένεια όταν προσπαθεί μόνη της να εξασφαλίσει στα παιδιά επαρκή εκμάθηση της ελληνικής.

Τονίζει ότι δεν επιδιώκει περιορισμό των επιλογών άλλων οικογενειών. Ζητά ισότιμη δυνατότητα διαφορετικής εκπαιδευτικής διαδρομής, σεβασμό και στήριξη της πομακικής γλώσσας.

Στη δική του προσέγγιση, τα παιδιά μπορούν να μαθαίνουν ελληνικά και πομακικά, καθώς και τουρκικά εφόσον το επιθυμούν. Η πολυγλωσσία παρουσιάζεται ως δυνατότητα που στηρίζεται στην ελεύθερη επιλογή και στη διατήρηση της ταυτότητας.

Η παρέμβαση μεταφέρθηκε στον κοινοβουλευτικό έλεγχο από τον ανεξάρτητο βουλευτή Β΄ Θεσσαλονίκης Νικόλαο Παπαδόπουλο. Η ερώτησή του προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού φέρει αριθμό πρωτοκόλλου 8339/15-09-2026.

Στη δημοσιογραφική παρουσίαση της ερώτησης από το RodopiPress αναφέρεται ότι ο βουλευτής διακρίνει τη μουσουλμανική θρησκευτική ιδιότητα από την τουρκική εθνική ταυτότητα. Επισημαίνει επίσης ότι η τουρκική δεν είναι η μητρική γλώσσα των Πομάκων.

Η ίδια παρουσίαση περιγράφει τη δυσκολία παιδιών που εισέρχονται στο δημοτικό με μητρική γλώσσα την πομακική και καλούνται να παρακολουθήσουν σημαντικό μέρος του μειονοτικού προγράμματος στα τουρκικά. Η ερώτηση αντιμετωπίζει την τουρκική ως ξένη γλώσσα για αυτά τα παιδιά.

Ζητείται δυνατότητα εγγραφής σε ελληνόγλωσσες δημόσιες μονάδες για τους μαθητές της ορεινής ζώνης και πρωτοβουλίες ανάδειξης της πομακικής γλωσσικής κληρονομιάς. Η υπουργός καλείται να προσδιορίσει τις ενέργειες για περισσότερα δημόσια σχολεία στη Θράκη και για τη θεσμική προστασία της πομακικής παράδοσης.

Στην παρουσίαση της ερώτησης περιλαμβάνονται ακόμη καταγγελίες για πιέσεις εκτουρκισμού και προπαγάνδα του τουρκικού προξενείου Κομοτηνής. Το πρωτότυπο κοινοβουλευτικό κείμενο δεν περιλαμβάνεται στο διαθέσιμο υλικό, επομένως οι αναφορές αποδίδονται στη δημοσιογραφική παρουσίασή του.

Οι καταγγελίες στον ΟΑΣΕ και οι υποχρεώσεις της Πολιτείας

Στη Βαρσοβία, ο Μπενιαμίν Κόντε έθεσε το ζήτημα της ελεύθερης έκφρασης και της ιδιαίτερης ταυτότητας των Πομάκων. Το ρεπορτάζ του Νίκου Αρβανίτη στο RodopiPress, δημοσιευμένο στις 8 Οκτωβρίου 2026, περιγράφει παρέμβασή του στην ολομέλεια της διάσκεψης του ΟΑΣΕ.

Ο εκπρόσωπος του συλλόγου κατήγγειλε πιέσεις για την αποδοχή ενιαίας τουρκικής εθνικής ταυτότητας από Πομάκους και Ρομά. Απευθυνόμενος στον παρευρισκόμενο Μουσταφά Τράμπα, δήλωσε: «Δεν είναι ο Μουφτής μας».

Κατά το ρεπορτάζ, αμφισβήτησε τη θεσμική νομιμοποίηση του Τράμπα από την ελληνική Πολιτεία. Διατύπωσε επίσης καταγγελίες για παρατυπίες σε ανεπίσημες διαδικασίες ανάδειξης θρησκευτικών εκπροσώπων, στις οποίες υποστήριξε ότι συμμετείχαν ακόμη και ανήλικοι.

Οι αναφορές αυτές αποτελούν ισχυρισμούς του εκπροσώπου και απαιτούν διερεύνηση. Η δημόσια διατύπωσή τους δεν υποκαθιστά την εξακρίβωση των περιστατικών από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ο Κόντε επικαλέστηκε και εμπειρία της οικογένειάς του. Κατήγγειλε ότι ο παππούς του, ο οποίος έχει αποβιώσει, αποκλείστηκε από το τέμενος επειδή μίλησε δημόσια για τις πομακικές του ρίζες.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε θρησκευτικά μαθήματα που χαρακτήρισε παράνομα και υποστήριξε ότι σε αυτά καλλιεργούνται φόβος και εξτρεμισμός. Στο επίκεντρο έθεσε την ελευθερία της νέας γενιάς να ασκεί τα θρησκευτικά της καθήκοντα χωρίς απαίτηση αποδοχής συγκεκριμένης εθνικής ταυτότητας.

Ζήτησε προστασία των πομακικών παραδόσεων και δυνατότητα διδασκαλίας της ελληνικής και της μητρικής πομακικής γλώσσας. Η τοποθέτησή του συνδέει την εκπαιδευτική πρόσβαση με τον σεβασμό της πολιτισμικής διαφορετικότητας.

Ο Νίκος Αρβανίτης εντάσσει τις παρεμβάσεις πομακικών συλλόγων στη FUEN και στον ΟΑΣΕ σε μια κοινή διεκδίκηση για ταυτότητα, εκπαιδευτική ελευθερία και πολιτισμική συνέχεια. Υπογραμμίζει, όμως, ότι η συλλογική έκφραση ενός αιτήματος δεν συνεπάγεται ομοφωνία της κοινότητας.

Η κοινή θρησκεία δεν καταργεί τις διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές καταβολές, τονίζει, συνδέοντας την αρμονική συνύπαρξη στη Θράκη με τον αμοιβαίο σεβασμό και τον προσωπικό αυτοπροσδιορισμό.

Η επιλογή ελληνόγλωσσου δημόσιου σχολείου, κατά τον ίδιο, σχετίζεται με ισότιμη πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση, στην εργασία και στην κοινωνική συμμετοχή. Η επιδίωξη αυτή μπορεί να συνυπάρχει με την προστασία της πομακικής κληρονομιάς.

Η εκμάθηση της τουρκικής αντιμετωπίζεται ως δικαίωμα επιλογής. Ο Αρβανίτης επισημαίνει ότι δεν πρέπει να μετατρέπεται σε προϋπόθεση θρησκευτικής ή κοινοτικής αποδοχής.

Ερμηνεύει την παρέμβαση του Κόντε ως αμφισβήτηση της αξίωσης ενός προσώπου να εκπροσωπεί ενιαία την κοινότητα. Χαρακτηρίζει σοβαρές τις καταγγελίες για εκφοβισμό και αποκλεισμό από το τέμενος και ζητά εξέτασή τους.

Παράλληλα, επιμένει ότι οποιαδήποτε σύνδεση συγκεκριμένων πρακτικών με προξενική καθοδήγηση χρειάζεται ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία. Η γλωσσική επιλογή ενός ανθρώπου δεν αρκεί για να τεκμηριώσει συμμετοχή σε μηχανισμό πιέσεων.

Για την ελληνική Πολιτεία, τα αιτήματα είναι συγκεκριμένα: προσβάσιμα και επαρκώς στελεχωμένα δημόσια σχολεία, ασφαλής μεταφορά από τους ορεινούς οικισμούς και προστασία από απειλές και κοινωνικό αποκλεισμό.

Η ισότιμη συμμετοχή των Πομάκων στην κοινωνική ζωή, η θρησκευτική ελευθερία και η διατήρηση της ταυτότητάς τους απαιτούν ουσιαστικές εγγυήσεις. Οι εκπαιδευτικές επιλογές και ο αυτοπροσδιορισμός τους πρέπει να ασκούνται χωρίς φόβο, πιέσεις ή υποχρέωση δικαιολόγησης απέναντι σε τρίτους.