Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που επικαλούνται δυτικοί και Ιρανοί αξιωματούχοι, η Σαουδική Αραβία προχώρησε σε μια σειρά μη δημοσιοποιημένων στρατιωτικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν, ως αντίποινα για επιθέσεις που δέχθηκε το βασίλειο κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση όπου το Ριάντ αναλαμβάνει άμεση στρατιωτική δράση σε ιρανικό έδαφος, σηματοδοτώντας μια σημαντική κλιμάκωση της στάσης του απέναντι στον περιφερειακό του αντίπαλο.
Τα πλήγματα, τα οποία εκτελέστηκαν από την Πολεμική Αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας, υπολογίζεται ότι πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Μαρτίου. Δυτική πηγή ανέφερε ότι επρόκειτο για "ανταποδοτικά πλήγματα ως απάντηση όταν η Σαουδική Αραβία δέχθηκε επίθεση", χωρίς ωστόσο να δοθούν περαιτέρω λεπτομέρειες για τους συγκεκριμένους στόχους, τους οποίους το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την ευπάθεια του βασιλείου, το οποίο παραδοσιακά βασιζόταν στην αμερικανική στρατιωτική "ομπρέλα" προστασίας, αλλά τώρα βλέπει την ασφάλειά του να απειλείται άμεσα.
Επέκταση της σύγκρουσης και αλλαγή στάσης
Οι σαουδαραβικές επιθέσεις έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη τεταμένο τοπίο, όπου ο πόλεμος που ξεκίνησε με τις αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου έχει επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Το Ιράν έχει πλήξει και τις έξι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου με πυραύλους και drones, στοχεύοντας τόσο στρατιωτικές βάσεις όσο και πολιτικές υποδομές, ενώ το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φέρονται επίσης να έχουν πραγματοποιήσει δικά τους πλήγματα, γεγονός που καταδεικνύει μια σύγκρουση της οποίας η πραγματική έκταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυφή, με τα κράτη του Κόλπου να ανταποδίδουν πλέον τα πυρά.
Ωστόσο, οι προσεγγίσεις των δύο χωρών διαφέρουν. Τα ΗΑΕ έχουν υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση, επιδιώκοντας να επιβάλουν κόστος στο Ιράν, ενώ η Σαουδική Αραβία, παρά τα αντίποινα, προσπαθεί να αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωση. Το Ριάντ διατηρεί τακτική επικοινωνία με την Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένης της επαφής μέσω του Ιρανού πρέσβη, και ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε τη "σταθερή θέση της Σαουδικής Αραβίας υπέρ της αποκλιμάκωσης, της αυτοσυγκράτησης και της μείωσης των εντάσεων".
Η διπλωματική οδός και η συμφωνία αποκλιμάκωσης
Σύμφωνα με Ιρανούς και δυτικούς αξιωματούχους, η Σαουδική Αραβία ενημέρωσε το Ιράν για τα πλήγματα, γεγονός που πυροδότησε έντονη διπλωματική κινητικότητα. Οι σαουδαραβικές απειλές για περαιτέρω αντίποινα οδήγησαν τελικά σε μια άτυπη κατανόηση μεταξύ των δύο χωρών για αποκλιμάκωση. Ο Άλι Βαέζ, διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group, σχολίασε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε "πραγματιστική αναγνώριση και από τις δύο πλευρές ότι η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση συνεπάγεται απαράδεκτο κόστος", υπογραμμίζοντας ένα κοινό συμφέρον για τον περιορισμό της σύγκρουσης πριν αυτή εξελιχθεί σε ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο.
Η άτυπη αυτή αποκλιμάκωση τέθηκε σε ισχύ την εβδομάδα πριν από τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις 7 Απριλίου. Ιρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι στόχος ήταν "η παύση των εχθροπραξιών, η προστασία των αμοιβαίων συμφερόντων και η αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης των εντάσεων". Αυτή η εξέλιξη έρχεται μετά από χρόνια αντιπαλότητας, όπου οι δύο χώρες στήριζαν αντίπαλες πλευρές σε συγκρούσεις σε όλη την περιοχή, και μετά την προσέγγιση που μεσολάβησε η Κίνα το 2023.
Στρατηγική υπολογισμού και περιορισμός των πληγμάτων
Σε άρθρο γνώμης στην εφημερίδα Arab News, ο πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Τούρκι αλ-Φαϊσάλ, περιέγραψε τη στρατηγική του βασιλείου, αναφέροντας ότι η ηγεσία επέλεξε να αντέξει τις δυσκολίες για να προστατεύσει τις ζωές και τις περιουσίες των πολιτών, αποφεύγοντας έναν "φούρνο καταστροφής". Οι σαουδαραβικές επιθέσεις ακολούθησαν εβδομάδες αυξανόμενης έντασης, με τον υπουργό Εξωτερικών να δηλώνει στις 19 Μαρτίου ότι το βασίλειο διατηρεί το δικαίωμα να αναλάβει στρατιωτική δράση, και τρεις ημέρες αργότερα να κηρύσσει τον στρατιωτικό ακόλουθο του Ιράν persona non grata.
Η διπλωματία και η απειλή περαιτέρω αντιποίνων απέδωσαν καρπούς, καθώς ο αριθμός των επιθέσεων με drones και πυραύλους στη Σαουδική Αραβία μειώθηκε δραστικά. Από περισσότερες από 105 επιθέσεις την εβδομάδα 25-31 Μαρτίου, ο αριθμός έπεσε σε λίγο πάνω από 25 μεταξύ 1-6 Απριλίου. Επιπλέον, δυτικές πηγές εκτιμούν ότι οι πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν προς το βασίλειο τις ημέρες πριν από την εκεχειρία προέρχονταν από το Ιράκ και όχι απευθείας από το Ιράν, γεγονός που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη περιόρισε τα άμεσα πλήγματα, ενώ οι σύμμαχοί της συνέχισαν να επιχειρούν. Η επικοινωνία μεταξύ Ριάντ και Τεχεράνης συνεχίστηκε ακόμη και όταν εμφανίστηκαν νέες εντάσεις, με το Πακιστάν να αναπτύσσει μαχητικά αεροσκάφη για να καθησυχάσει το βασίλειο και να ζητήσει αυτοσυγκράτηση.
