Απρόσμενη εικόνα ανθεκτικότητας για τις πολικές αρκούδες της Νορβηγίας

Οι πολικές αρκούδες στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ της Νορβηγίας εμφανίζονται πιο παχιές και σε καλύτερη φυσική κατάσταση από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, παρότι η θαλάσσια παγοκάλυψη στην περιοχή μειώνεται σταθερά λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Η θαλάσσια πάγος αποτελεί βασική πλατφόρμα κυνηγιού για τις πολικές αρκούδες, καθώς εκεί εντοπίζουν φώκιες, πηγή τροφής πλούσιας σε λίπος. Τα αποθέματα λίπους τους προσφέρουν ενέργεια και θερμομόνωση και επιτρέπουν στις θηλυκές να παράγουν θρεπτικό γάλα για τα μικρά τους.

Ερευνητές κατέγραψαν βάρος, διαστάσεις και γενική κατάσταση σώματος σε 770 ενήλικες αρκούδες στο Σβάλμπαρντ την περίοδο 1992–2019. Τα δεδομένα έδειξαν σαφή αύξηση του σωματικού λίπους στον πληθυσμό.

Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι οι αρκούδες έχουν προσαρμοστεί στην απώλεια πάγου στρεφόμενες περισσότερο σε χερσαία θηράματα, όπως οι τάρανδοι και οι θαλάσσιοι ίπποι.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Scientific Reports, προκάλεσαν έκπληξη λόγω της έντονης επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στην περιοχή. Την ίδια περίοδο, η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αύξησε τις ημέρες χωρίς πάγο στο Σβάλμπαρντ κατά σχεδόν 100, με ρυθμό περίπου τεσσάρων ημερών ετησίως.

«Όσο πιο παχιά είναι μια αρκούδα, τόσο καλύτερη είναι η κατάστασή της», ανέφερε ο επικεφαλής της έρευνας, δρ Γιον Άαρς από το Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο. «Με τόσο μεγάλη απώλεια πάγου, ανέμενα επιδείνωση της φυσικής τους κατάστασης».

Οι θαλάσσιοι ίπποι προστατεύονται επίσημα στη Νορβηγία από τη δεκαετία του 1950, μετά την έντονη υπερεκμετάλλευσή τους. Η προστασία αυτή οδήγησε σε αύξηση του πληθυσμού τους και φαίνεται ότι παρείχε στις πολικές αρκούδες μια επιπλέον πηγή τροφής πλούσιας σε λίπος.

Σύμφωνα με τον Άαρς, η αυξημένη παρουσία θαλάσσιων ίππων διευκολύνει το κυνήγι, ενώ είναι πιθανό οι αρκούδες να κυνηγούν και φώκιες πιο αποδοτικά. Όταν οι φώκιες περιορίζονται σε μικρότερες εκτάσεις πάγου, συγκεντρώνονται σε λιγότερα σημεία, γεγονός που διευκολύνει την πρόσβαση των θηρευτών.

Άλλες πρόσφατες μελέτες για τις αρκούδες του Σβάλμπαρντ δείχνουν ότι η αύξηση των ημερών χωρίς πάγο συνδέεται με μειωμένη επιβίωση των μικρών.

Παρά τη θετική εικόνα που καταγράφεται σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η κατάσταση αυτή δύσκολα θα διατηρηθεί. Η περαιτέρω μείωση του πάγου θα αναγκάσει τις αρκούδες να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις για να φτάσουν σε περιοχές κυνηγιού, καταναλώνοντας περισσότερη ενέργεια και εξαντλώντας τα αποθέματα λίπους.

Η οργάνωση Polar Bears International υπενθυμίζει ότι οι πολικές αρκούδες του Σβάλμπαρντ συγκαταλέγονταν στις πιο εντατικά κυνηγημένες παγκοσμίως έως την καθιέρωση διεθνών προστατευτικών μέτρων τη δεκαετία του 1970. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα νέα ευρήματα σχετίζονται με την ανάκαμψη του πληθυσμού μετά από εκείνη την περίοδο, σε συνδυασμό με την αύξηση των θαλάσσιων ίππων και των ταράνδων τα τελευταία χρόνια.

Σε άλλες περιοχές της Αρκτικής, η μείωση του πάγου φέρνει τις αρκούδες πιο κοντά σε ανθρώπινους οικισμούς, καθώς αναζητούν τροφή. Ο δρ Τζον Γουάιτμαν, επικεφαλής επιστημονικός ερευνητής της οργάνωσης, χαρακτήρισε τα ευρήματα «θετικά σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο».

Επισήμανε, ωστόσο, ότι η φυσική κατάσταση αποτελεί μόνο μία παράμετρο. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι περισσότερες ημέρες χωρίς πάγο μειώνουν την επιβίωση των μικρών, καθώς και των νεαρών και ηλικιωμένων θηλυκών.

Στην υπόλοιπη Αρκτική, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι διαφορετικές. Υπάρχουν 20 γνωστοί υποπληθυσμοί πολικών αρκούδων. Στον Δυτικό Κόλπο Χάντσον του Καναδά, όπου ζουν οι νοτιότερες και πιο μελετημένες αρκούδες, η μείωση του πληθυσμού συνδέεται άμεσα με την άνοδο της θερμοκρασίας.

Ο Γουάιτμαν σημείωσε ότι η μακροπρόθεσμη εικόνα παραμένει σαφής, καθώς οι πολικές αρκούδες εξαρτώνται από τον πάγο για την επιβίωσή τους. Εφόσον η απώλεια πάγου συνεχιστεί, οι πληθυσμοί τους αναμένεται να μειωθούν και σε βάθος χρόνου να εξαφανιστούν.