Αρχή: Ξέπλυμα μαύρου χρήματος μέσω ΔΕΗ και λογαριασμών κοινής ωφέλειας

Η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, υπό την ηγεσία του πρώην αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπου Βουρλιώτη, αποκάλυψε μια σύνθετη και εξελισσόμενη μέθοδο ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, η οποία εκμεταλλεύεται καταχρηστικά εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (utilities), όπως η ΔΕΗ. Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την Αρχή, εκτελείται από φυσικά πρόσωπα που δηλώνουν κάτοικοι Ελλάδας και στοχεύει στη νομιμοποίηση παράνομων κεφαλαίων μέσω της εμφάνισής τους ως επιστροφών χρημάτων από νόμιμες συναλλαγές.

Η μεθοδολογία του ξεπλύματος

Η Αρχή, έπειτα από ενδελεχή ανάλυση δεδομένων, εντόπισε ότι οι εταιρείες κοινής ωφέλειας χρησιμοποιούνται εν αγνοία τους ως «ενδιάμεσες οντότητες» για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Τα παράνομα κεφάλαια καταλήγουν σε τραπεζικούς λογαριασμούς φυσικών προσώπων, εμφανιζόμενα ως επιστροφές χρημάτων (refunds) στο πλαίσιο εκτέλεσης νόμιμων και συνηθισμένων συναλλαγών κοινωφελών οργανισμών. Ειδικότερα, τα φυσικά πρόσωπα, τα οποία αδυνατούν να νομιμοποιήσουν «μαύρο χρήμα» μέσω του τραπεζικού συστήματος λόγω των φίλτρων ελέγχου προέλευσης μεγάλων καταθέσεων, προβαίνουν σε καταθέσεις ασυνήθιστα μεγάλων ποσών σε εταιρείες όπως η ΔΕΗ, επικαλούμενα την εξόφληση δήθεν λογαριασμών τους.

Στη συνέχεια, αφού πραγματοποιήσουν πληρωμές πολύ μεγαλύτερες από τα αναγραφόμενα ποσά, ζητούν από τις εταιρείες κοινής ωφέλειας, οι οποίες τελούν εν πλήρη αγνοία, να τους επιστρέψουν τη διαφορά ως αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά, με την αιτιολογία ότι τα επιπλέον χρήματα κατατέθηκαν εκ λάθους. Οι εταιρείες επιστρέφουν τη χρηματική διαφορά, η οποία είναι συχνά σημαντική, σε τραπεζικούς λογαριασμούς ιδιωτών, ακόμη και στο εξωτερικό, χωρίς περαιτέρω έλεγχο προέλευσης, καθώς τα ποσά προέρχονται από νόμιμες οντότητες κοινής ωφέλειας. Με αυτόν τον τρόπο, τα παράνομα κεφάλαια αποκτούν νομιμοφάνεια και ενσωματώνονται στην νόμιμη οικονομία.

Σύμφωνα με την Αρχή, τα κεφάλαια που πιστώθηκαν δεν μπορούν να δικαιολογηθούν βάσει της φορολογικής ή οικονομικής εικόνας των εμπλεκόμενων προσώπων και ως εκ τούτου θεωρούνται υπόπτου και παρανόμου προελεύσεως. Η μεθοδολογία αυτή παρουσιάζει αυξανόμενη συχνότητα και, κατά την Αρχή, απαιτεί συστηματική μελέτη και ανάλυση από τους αρμόδιους φορείς, με στόχο τη βελτίωση των μηχανισμών ανίχνευσης και τη λήψη των αναγκαίων μέτρων αποτροπής.

Βήματα νομιμοποίησης

Η νομιμοποίηση του μαύρου χρήματος, σύμφωνα με την Αρχή, ακολουθεί την εξής σειρά:

1. Φυσικά πρόσωπα, που εμφανίζονται να κατοικούν στην Ελλάδα, συνάπτουν συμβάσεις με εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, βάσει δικαιωμάτων επί ακινήτων (μίσθωση ή ιδιοκτησία). Σε πολλές περιπτώσεις, τα ίδια πρόσωπα συνάπτουν ταυτόχρονα συμβάσεις με πολλές εταιρείες για την παροχή υπηρεσιών σε διαφορετικά ακίνητα.
2. Οι συμβαλλόμενοι πελάτες (δράστες ξεπλύματος) πραγματοποιούν πληρωμές αδικαιολόγητου ύψους προς τις εταιρείες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από επανάληψη και αναντιστοιχία με τις υπάρχουσες οφειλές ή την προηγηθείσα κατανάλωση. Τα ποσά μεταφέρονται μέσω καρτών και χρηματοοικονομικών μέσων που, σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων, τηρούνται σε ιδρύματα εκτός της ελληνικής επικράτειας.
3. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται μεγάλα πιστωτικά υπόλοιπα στους λογαριασμούς των πελατών που τηρούνται στις εταιρείες-παρόχους.
4. Τα πιστωτικά υπόλοιπα, κατόπιν αιτήματος του συμβαλλόμενου προσώπου, μεταφέρονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς με σκοπό την ενσωμάτωσή τους στη νόμιμη οικονομία.

Οι λογαριασμοί αυτοί τηρούνται κυρίως σε ιδρύματα που εδρεύουν στην ελληνική επικράτεια, ενώ στην πλειονότητά τους είναι διαφορετικοί από εκείνους που πίστωσαν αρχικά τα κεφάλαια στους λογαριασμούς πελατών των εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ίδιοι αποδέκτες λογαριασμοί έλαβαν επιστροφές από πολλούς διαφορετικούς παρόχους, γεγονός που υποδηλώνει ένα οργανωμένο δίκτυο ξεπλύματος χρήματος.