Αρχιερείς και μισθολόγιο: Η παρέμβαση Νεκταρίου

Με παρέμβαση που ανοίγει ευρύτερη συζήτηση για τη σχέση Εκκλησίας και Πολιτείας, ο Μητροπολίτης Κερκύρας κ. Νεκτάριος θέτει στο τραπέζι την πλήρη αποδέσμευση των Αρχιερέων από το κρατικό μισθολόγιο. Η τοποθέτησή του μεταφέρει το ζήτημα πέρα από τη συζήτηση για τις αποδοχές και το συνδέει ευθέως με την πνευματική ελευθερία της Εκκλησίας και την κοινωνική της αποστολή.

Σε άρθρο του, ο κ. Νεκτάριος υπογραμμίζει ότι η διακονία του επισκόπου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με όρους μισθολογικής διεκδίκησης. Ξεκαθαρίζει ότι η παρέμβασή του δεν γίνεται για να δικαιολογήσει το ύψος των αποδοχών, επισημαίνοντας πως ο επίσκοπος υπάρχει στην Εκκλησία για να υπηρετεί και όχι για να προτάσσει προσωπικές οικονομικές απαιτήσεις.

Η πιο ουσιαστική του αναφορά αφορά την πνευματική ανεξαρτησία της Εκκλησίας. Όπως τονίζει, η πνευματική ελευθερία της Εκκλησίας έχει μεγαλύτερη αξία από κάθε οικονομική διευθέτηση. Με αυτή τη διατύπωση, ο Μητροπολίτης Κερκύρας θέτει το ζήτημα σε βαθύτερη βάση: κατά πόσο η μισθολογική εξάρτηση από το κράτος επηρεάζει την ελευθερία του εκκλησιαστικού λόγου και της ποιμαντικής παρουσίας.

Η πρόταση για παραίτηση από το κρατικό μισθολόγιο

Ο κ. Νεκτάριος αποκαλύπτει ότι μέσα στη Σύνοδο είχε διατυπώσει προσωπικά τη σκέψη οι Αρχιερείς να εξετάσουν σοβαρά την πλήρη παραίτησή τους από το μισθολόγιο του κράτους. Διευκρινίζει ότι η πρόταση αυτή δεν κατατίθεται ως κίνηση εντυπωσιασμού, ούτε ως εύκολη δημόσια δήλωση, καθώς αγγίζει ένα ζήτημα με ιστορικό, θεσμικό και πνευματικό βάθος.

Υπενθυμίζει ότι έως το 1986 οι Αρχιερείς λάμβαναν την αποζημίωσή τους από τον τότε ΟΔΕΠ, αναδεικνύοντας ότι η σημερινή σχέση με το κρατικό μισθολόγιο δεν αποτελεί τη μοναδική δυνατή μορφή οικονομικής κάλυψης. Στο πλαίσιο αυτό προτείνει η σχετική αποζημίωση να κατευθυνθεί προς ενίσχυση των ιερέων, ιδίως εκείνων που υπηρετούν σε μικρές, φτωχές και απομακρυσμένες ενορίες.

Ο Μητροπολίτης Κερκύρας σημειώνει ότι τους Αρχιερείς μπορεί να τους φροντίσει η ίδια η Εκκλησία και τα πνευματικά τους παιδιά, όταν γνωρίζουν ότι ο επίσκοπός τους ζει άμισθος. Η διατύπωση αυτή δίνει έντονο συμβολικό χαρακτήρα στην πρότασή του, καθώς συνδέει την προσωπική στάση των επισκόπων με την αξιοπιστία του εκκλησιαστικού λόγου προς την κοινωνία.

Παράλληλα, ο κ. Νεκτάριος περιγράφει τη δύσκολη οικονομική πραγματικότητα των ενοριών. Αναφέρεται στη φορολογία, στο αυξημένο κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, στη συντήρηση των ναών και στις καθημερινές ανάγκες που βαραίνουν τις ενοριακές κοινότητες. Η εικόνα που παρουσιάζει είναι αυτή μιας Εκκλησίας που καλείται να διατηρήσει ζωντανές τις δομές της σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στους ίδιους τους πιστούς, επισημαίνοντας ότι πολλοί άνθρωποι σκέφτονται ακόμη και τα πενήντα λεπτά για το κερί τους. Η στάση αυτή, όπως σημειώνει, δεν πηγάζει από αδιαφορία, αλλά από τη δυσκολία της εποχής και την οικονομική πίεση που βιώνουν τα νοικοκυριά.

Σε αυτό το πλαίσιο, προειδοποιεί ότι οι δημόσιες συζητήσεις για τις αποδοχές των Αρχιερέων μπορεί να μετατοπίζουν την κοινωνική αγωνία από τα πραγματικά αίτια των δυσκολιών προς συγκεκριμένες ομάδες. Ο ίδιος επιχειρεί να επαναφέρει το ζήτημα στην ουσία του: ποια Εκκλησία χρειάζεται η κοινωνία και με ποια ελευθερία μπορεί να σταθεί κοντά στον άνθρωπο που δοκιμάζεται.

Το κοινωνικό έργο που μένει έξω από τα φώτα

Ο Μητροπολίτης Κερκύρας αναφέρεται και στο κοινωνικό έργο της Μητρόπολής του, επισημαίνοντας ότι πολλές δράσεις της Εκκλησίας πραγματοποιούνται μακριά από κάμερες, ανακοινώσεις και δημόσιες επιβραβεύσεις. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα φέρνει τη μελέτη για την κατασκευή 80 φοιτητικών studios και 20 δίχωρων διαμερισμάτων για εκπαιδευτικούς και δημοσίους υπαλλήλους, έργο κόστους 615.000 ευρώ, το οποίο βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή του.

Παράλληλα, αναφέρεται στο Ίδρυμα Χρονίως Πασχόντων «Η ΠΛΑΤΥΤΕΡΑ», το οποίο λειτουργεί εδώ και 25 χρόνια, φιλοξενώντας 65 έως 70 τροφίμους. Όπως σημειώνει, η δομή αυτή χρειάζεται σημαντικές δαπάνες ανακαίνισης, γεγονός που δείχνει το μέγεθος των ευθυνών που αναλαμβάνει η Εκκλησία στον χώρο της κοινωνικής φροντίδας.

Ο κ. Νεκτάριος τονίζει ότι η Εκκλησία στηρίζει ανθρώπους αθόρυβα, χωρίς προβολή και χωρίς χειροκροτήματα. Με αυτή τη θέση απαντά έμμεσα στην κριτική που εστιάζει αποκλειστικά στα οικονομικά μεγέθη, υποστηρίζοντας ότι η πραγματική εικόνα της εκκλησιαστικής παρουσίας στην κοινωνία δεν αποτυπώνεται μόνο μέσα από αριθμούς μισθοδοσίας.

Αναφερόμενος στην κριτική για τα ποσά, επισημαίνει ότι πριν ακόμη ψηφιστεί η σχετική ρύθμιση προβλήθηκε δημόσια ένα μεγάλο ποσό σχεδόν ως πρόκληση. Όπως σημειώνει, όταν ένας αριθμός αποκόπτεται από το πραγματικό πλαίσιο, η κοινωνία δεν ενημερώνεται ουσιαστικά, αλλά οδηγείται σε οργή και εύκολα συμπεράσματα.

Για τον λόγο αυτό παραθέτει και το νομοθετικό πλαίσιο, επιδιώκοντας να υπάρξει σαφήνεια και να μη διαμορφώνεται η δημόσια συζήτηση μέσα από αποσπασματικές εντυπώσεις. Η παρέμβασή του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην τεχνική υπεράσπιση μιας ρύθμισης. Αντιθέτως, οδηγεί τη συζήτηση σε ένα βαθύτερο ερώτημα για την οικονομική αυτάρκεια, την ελευθερία και την ευθύνη της Εκκλησίας.

Κλείνοντας, ο Μητροπολίτης Κερκύρας επιμένει ότι το ζήτημα των αποδοχών θα περάσει. Εκείνο που θα μείνει, όπως αναφέρει, είναι αν η Εκκλησία στάθηκε με αλήθεια, ταπείνωση και ευθύνη απέναντι στην κοινωνία. Η απάντηση, κατά τον ίδιο, οφείλει να δοθεί με έργα μετανοίας, διαφάνεια, ελεημοσύνη και παρουσία δίπλα στον άνθρωπο που πονά.

Η πρόταση του κ. Νεκταρίου να εξεταστεί η πλήρης παραίτηση των Αρχιερέων από το κρατικό μισθολόγιο ανοίγει ένα δύσκολο, αλλά ουσιαστικό κεφάλαιο. Θέτει την Ιεραρχία μπροστά σε μια συζήτηση που αφορά την αξιοπιστία της Εκκλησίας, τη θεσμική της σχέση με το κράτος και την πνευματική της ελευθερία σε μια εποχή βαθιάς κοινωνικής πίεσης.