Άρθρο 16: Πολιτικός τζόγος ΝΔ και ΠΑΣΟΚ

Η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 και τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων άνοιξε νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, με επίκεντρο τη διατύπωση που θα περιληφθεί στο Σύνταγμα και τον χαρακτήρα των ιδρυμάτων που θα μπορούν να λειτουργήσουν στην Ελλάδα.

Η θέση του ΠΑΣΟΚ υπέρ της αναθεώρησης, υπό αυστηρούς όρους, προκάλεσε άμεση αντίδραση από την κυβερνητική πλευρά. Η ΝΔ επιχείρησε να εμφανίσει τη στάση της Χαριλάου Τρικούπη ως προσχώρηση στη δική της πολιτική γραμμή για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, ενώ το ΠΑΣΟΚ αντέδρασε έντονα, ξεκαθαρίζοντας ότι η συναίνεσή του αφορά αποκλειστικά τη λειτουργία μη κρατικών και μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.

Το «γαλάζιο» άνοιγμα και το ραντεβού στην επόμενη Βουλή

Στο τέλος της πολύωρης συνεδρίασης της διακομματικής επιτροπής για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, υποδέχθηκε τη στάση του ΠΑΣΟΚ ως «θετική έκπληξη». Με εμφανή πολιτική στόχευση, υποστήριξε ότι η αξιωματική αντιπολίτευση κινείται πλέον προς τη θέση της ΝΔ και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο αλλαγής στη διατύπωση, προκειμένου να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά στον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ιδρυμάτων.

Ο ίδιος ανέφερε ότι η Νέα Δημοκρατία δεν έχει αντίρρηση να ενταχθεί ο όρος «μη κερδοσκοπικό» στο αναθεωρητικό πλαίσιο, παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως βήμα προόδου. Παράλληλα, έστειλε πολιτικό μήνυμα προς το ΠΑΣΟΚ, εκτιμώντας ότι οι βουλευτές του θα συναντηθούν με την κυβερνητική παράταξη στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή, μετά τις εθνικές εκλογές.

Η κυβερνητική τακτική επιβεβαιώνει τον πολιτικό υπολογισμό γύρω από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Η ΝΔ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη μετατόπιση του ΠΑΣΟΚ υπέρ της αναθεώρησης, ενώ ταυτόχρονα κρατά ανοιχτό το πεδίο για διατύπωση που θα της επιτρέψει να εμφανιστεί ως δύναμη θεσμικής ευελιξίας.

Η απάντηση του ΠΑΣΟΚ και η αιχμή για τυχοδιωκτισμό

Ο Δημήτρης Μάντζος απάντησε σε υψηλούς τόνους, απορρίπτοντας την ερμηνεία Στυλιανίδη. Τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ διαφωνεί με τη σημερινή «γαλάζια» διατύπωση, καθώς από την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας έχει αφαιρεθεί ο όρος «μη κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο». Κατηγόρησε την κυβερνητική πλευρά για πολιτικό τυχοδιωκτισμό και υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν αφορά επικοινωνιακό παζάρι, αφορά ουσιαστική πολιτική διαφορά.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ επέμεινε ότι η θέση του κόμματος δεν ανοίγει δρόμο σε κερδοσκοπικές μπίζνες στην ανώτατη εκπαίδευση. Αντιθέτως, συνέδεσε τη συζήτηση με την ανάγκη επανεπένδυσης στο εκπαιδευτικό σύστημα και με τη θεσμική προστασία του δημόσιου πανεπιστημίου.

Στην ίδια γραμμή είχε κινηθεί νωρίτερα και η Νάντια Γιαννακοπούλου, η οποία σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ τάσσεται υπέρ της λειτουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Επεσήμανε ότι στην πρόταση της ΝΔ απουσιάζει η κρίσιμη φράση για τα «μη κερδοσκοπικά» ιδρύματα και συνέδεσε τη στάση του κόμματος με τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση αυτού του χαρακτήρα.

Στη συζήτηση παρενέβη και ο Δημήτρης Καιρίδης από τη Νέα Δημοκρατία, ζητώντας «λελογισμένες προσδοκίες» για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και υποστηρίζοντας ότι κανείς δεν πρέπει να αναμένει την άφιξη ιδρυμάτων όπως το Χάρβαρντ. Ταυτόχρονα, εξαπέλυσε αιχμές για συμφέροντα που, όπως είπε, έχουν ιδιοποιηθεί τη δημόσια εκπαίδευση προς ίδιον όφελος.

Η αντιπαράθεση γύρω από το άρθρο 16 δείχνει ότι η αναθεώρηση δεν αποτελεί απλή θεσμική διαδικασία. Μετατρέπεται σε πεδίο πολιτικού συσχετισμού, όπου η ΝΔ επιχειρεί να εμφανίσει το ΠΑΣΟΚ ως συνοδοιπόρο της, ενώ η Χαριλάου Τρικούπη προσπαθεί να χαράξει γραμμή διαχωρισμού ανάμεσα στη μη κρατική εκπαίδευση και στην πλήρη εμπορευματοποίηση των ΑΕΙ.