Η διαχρονική αδράνεια της κυβέρνησης στο Ασφαλιστικό δεν παράγει απλώς στρεβλώσεις· οδηγεί ευθέως σε κοινωνικές αδικίες, οικονομική αιμορραγία και, τελικά, σε έμμεσες δημεύσεις περιουσιών. Εδώ και χρόνια απουσιάζει ένας ενιαίος, σαφής και λειτουργικός κανόνας για κρίσιμα ζητήματα: από τις περικοπές στις συντάξεις χηρείας σε συνδυασμό με την εργασία, μέχρι το ποιοι και με ποιες προϋποθέσεις λαμβάνουν εθνική σύνταξη, τις παροχές σε χρήμα και είδος του ΕΦΚΑ, την αναπλήρωση εισοδήματος των ανέργων, αλλά και τη διαχείριση και αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των Ταμείων και της ΔΥΠΑ.
Όλα εξαγγέλλονται, προαναγγέλλονται και «προγραμματίζονται», χωρίς όμως να επιλύονται. Το αποτέλεσμα είναι ένα διοικητικό και θεσμικό τέλμα: δικαιούχοι αδικούνται, συνταξιούχοι τιμωρούνται, ασφαλισμένοι εμφανίζονται αιφνιδίως χρεωμένοι, ενώ μια ιδιότυπη, πλην «νόμιμη», ανομία κυριαρχεί στις σχέσεις πολιτών και κρατικών υπηρεσιών. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι χάνονται πόροι και η δημόσια περιουσία απαξιώνεται συστηματικά.
Ασυνέπειες, τιμωρητικές ρυθμίσεις και άνιση μεταχείριση
Οι συντάξεις χηρείας δεν περικόπτονται ενιαία κατά 50% μετά την τριετία σε περίπτωση συνταξιοδότησης εξ ιδίου δικαιώματος ή απασχόλησης, με αποτέλεσμα χιλιάδες δικαιούχοι να βρίσκονται αντιμέτωποι με οφειλές προς τον ΕΦΚΑ. Παρότι όλοι οι συνταξιούχοι μπορούν να εργάζονται με παρακράτηση 10% στην αμοιβή τους, αυτό το δικαίωμα δεν ισχύει για τις χήρες και τους χήρους, οι οποίοι, όταν εργάζονται για να συντηρήσουν ορφανά τέκνα, τιμωρούνται με απώλεια του μισού της σύνταξης.
Παράλληλα, αγρότισσες που συνταξιοδοτήθηκαν έως τις 12 Μαΐου 2016 στερούνται σύνταξης χηρείας μετά το 67ο έτος, ενώ αγρότες που αποχώρησαν την περίοδο 2019–2021 λαμβάνουν αποδοχές χαμηλότερες ακόμη και από τη σύνταξη ανασφάλιστου ηλικιωμένου, παρά το γεγονός ότι κατέβαλαν εισφορές επί τρεις δεκαετίες στον ΟΓΑ και μετέπειτα στον ΕΦΚΑ. Την ίδια στιγμή, η εθνική σύνταξη χορηγείται με διαφορετικά κριτήρια σε ομογενείς, που απαιτείται να αποδείξουν 30 έτη παρουσίας στη χώρα, και με άλλα στους γηγενείς, ενώ οι αγρότες εξακολουθούν να μη λαμβάνουν το πλήρες ποσό των 446 ευρώ.
Οι ανισότητες επεκτείνονται και στις παροχές του ΕΦΚΑ, οι οποίες διαφοροποιούνται ουσιωδώς ανάλογα με το ταμείο προέλευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα έξοδα κηδείας, που ξεκινούν από τα 850 ευρώ για τους πρώην ασφαλισμένους του ΙΚΑ και φτάνουν σε υπερδιπλάσια ποσά σε άλλες περιπτώσεις. Αντίστοιχα, οι άνεργοι συνεχίζουν να λαμβάνουν επίδομα ίσο με το 55% του βασικού μισθού, χωρίς η ενίσχυση της ΔΥΠΑ να παρακολουθεί το πραγματικά απολεσθέν εισόδημα, ιδίως κατά την πρώτη περίοδο της ανεργίας.
Δημόσια περιουσία σε αδράνεια και οξυμένη στεγαστική κρίση
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται και η πλήρης εγκατάλειψη της δημόσιας περιουσίας. Τον Φεβρουάριο του 2025 η υπουργός Εργασίας προχώρησε στη διάλυση της διοίκησης της εταιρείας αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του ΕΦΚΑ, επικαλούμενη χαμηλή παραγωγικότητα και υψηλές απολαβές. Έκτοτε, ένα δεδομένο παραμένει αδιαμφισβήτητο: η περιουσία του Ασφαλιστικού λεηλατείται μέσω της αδράνειας.
Την ίδια στιγμή, δεν υπάρχει καμία ουσιαστική πολιτική για τη στέγαση εργαζομένων, συνταξιούχων και ευάλωτων ομάδων. Η παραγωγή κατοικιών έχει μειωθεί δραστικά λόγω της οικονομικής κρίσης και της εκτίναξης του κόστους κατασκευής, ενώ περίπου 40.000 κατοικίες έχουν αποσυρθεί από την αγορά εξαιτίας της «χρυσής visa». Η στεγαστική κρίση πλήττει πλέον με ιδιαίτερη ένταση τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Κι όμως, τα ακίνητα και τα οικόπεδα του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας παραμένουν ανεκμετάλλευτα, ενώ τα αποθεματικά του διατηρούνται αδρανή στην Τράπεζα της Ελλάδος, συμβάλλοντας απλώς στη συγκρότηση του δημοσιονομικού «μαξιλαριού».
