Μέχρι πρόσφατα, η έννοια της δημιουργικής λογιστικής συνδεόταν με την ωραιοποίηση των οικονομικών δεδομένων της οικονομίας. Υπό την πίεση των εξελίξεων που συνοδεύουν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, διαμορφώνεται πλέον μια νέα συνθήκη, αυτή της δημιουργικής πολιτικής, με βασικό άξονα την πρόταση για καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας. Στην πράξη, η προωθούμενη αλλαγή προβλέπει ότι ένας βουλευτής δεν θα μπορεί να αναλάβει υπουργικό αξίωμα.
Κεντρική επιδίωξη του Πρωθυπουργού είναι η αντιμετώπιση της διαφθοράς που αποδίδεται στο υφιστάμενο σύστημα. Ακόμη και στην περίπτωση που η διαφθορά παραμείνει, παρά τις διακηρυγμένες προθέσεις, η ίδια η πρόταση μεταβολής του πλαισίου συνιστά ταυτόχρονα έμμεση παραδοχή ότι το ισχύον καθεστώς ευνοεί την παραγωγή της.
Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει αφορά την αποτελεσματικότητα του νέου θεσμού ως προς τον περιορισμό της διαφθοράς. Με το προτεινόμενο μοντέλο, ο εκάστοτε πρωθυπουργός αναμένεται να συνεχίσει να βρίσκεται αντιμέτωπος με πιέσεις που προέρχονται από οικογενειακά δίκτυα, από βουλευτές με υψηλή εκλογική επιρροή ή από ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες. Παράλληλα, διατυπώνεται η εκτίμηση ότι ενισχύεται ο κίνδυνος συγκέντρωσης εξουσίας στο πρόσωπο του πρωθυπουργού.
Η διεθνής εμπειρία προσφέρει παραδείγματα που ενισχύουν την ανησυχία αυτή, όπως η περίπτωση της εκλογής του Donald Trump και η μετέπειτα πορεία του πολιτικού του σχηματισμού, όπου καταγράφεται μετασχηματισμός του κομματικού μηχανισμού. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι πολιτικά συστήματα μπορούν να οδηγηθούν σε μορφές συγκεντρωτικής διακυβέρνησης, με αναλογίες που εντοπίζονται και σε χώρες όπου κυριάρχησαν κομμουνιστικά καθεστώτα.
Ως πιθανότερη εξέλιξη περιγράφεται η διατήρηση των υφιστάμενων πρακτικών, με προσαρμογές που ενδέχεται να διευκολύνουν την αναπαραγωγή φαινομένων διαφθοράς. Στο πλαίσιο αυτό, τα κόμματα εκτιμάται ότι θα τοποθετούν σε υπουργικές θέσεις πρόσωπα χωρίς ισχυρή εκλογική βάση, γεγονός που τα καθιστά περισσότερο εξαρτώμενα από την κομματική στήριξη και ενδεχομένως πιο ευάλωτα σε πιέσεις που σχετίζονται με εξυπηρετήσεις, ιδίως όταν επιδιώκουν τη διατήρηση της θέσης τους ή μελλοντική πολιτική εξέλιξη.
Η εκλογική διαδικασία αναδεικνύεται ως βασικός μηχανισμός παραγωγής διαφθοράς και διαπλοκής, στο μέτρο που αποτελεί τον κύριο τρόπο ανάδειξης πολιτικών αξιωματούχων. Σύμφωνα με στοιχεία του United Nations, το παγκόσμιο μαύρο χρήμα ανέρχεται ετησίως σε περίπου ενάμιση τρισεκατομμύριο δολάρια, εκ των οποίων το ένα τρισεκατομμύριο κατευθύνεται σε αγορές επιρροής επί κυβερνητικών αξιωματούχων.
Ενδεικτική θεωρείται μελέτη πανεπιστημιακού από το Harvard University, η οποία καταγράφει επενδύσεις εταιρειών του χημικού και φαρμακευτικού κλάδου σε πολιτικούς των Ηνωμένων Πολιτειών, με αποδόσεις που φθάνουν τα 220 δολάρια για κάθε δολάριο που επενδύεται. Το μέσο κόστος για την εκλογή ενός βουλευτή υπολογίζεται στις 120 χιλιάδες δολάρια, οδηγώντας σε σημαντικά οικονομικά οφέλη για τους χρηματοδότες.
Στο επίπεδο της θεωρίας, υποστηρίζεται ότι η αρχή της πολιτικής ισότητας διασφαλίζεται μέσω της ισότιμης ψήφου κάθε πολίτη, παρά τις παρεμβάσεις όπως τα εκλογικά μπόνους που επηρεάζουν την κατανομή των εδρών. Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει ότι η δημοκρατία λειτουργεί ως μονοπαραγοντική εξίσωση.
Ωστόσο, η δημοκρατία ορίζεται ως πολυπαραγοντικό σύστημα, στο οποίο η έννοια της ισοκρατίας αποδίδει ίση ισχύ στους πολίτες, ώστε να διασφαλίζονται θεμελιώδεις αρχές όπως η ελευθερία, η ισότητα ευκαιριών, η ισότητα ενώπιον του νόμου και η ισότιμη πολιτική συμμετοχή για το σύνολο της κοινωνίας.
Η ταυτόχρονη ικανοποίηση των αρχών αυτών αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο. Η εφαρμογή της καθολικής ψήφου, ενώ καλύπτει την αρχή της πολιτικής ισότητας, επιδρά στα αποτελέσματα που διαμορφώνουν τις υπόλοιπες διαστάσεις της ισότητας. Υπό το πρίσμα αυτό, η εκλογική διαδικασία ως μέσο ανάδειξης πολιτικών αξιωματούχων αξιολογείται ως μη επαρκής.
