Ασπίδα πυροπροστασίας στον Άθω με περιπολίες, δεξαμενές και drones

Σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα βρίσκονται καθ’ όλη τη διάρκεια της θερινής περιόδου οι δυνάμεις πυροπροστασίας στο Άγιον Όρος, καθώς η ιδιαίτερη μορφολογία της Αθωνικής Χερσονήσου, η πυκνή βλάστηση και η δυσκολία πρόσβασης σε πολλά σημεία ενισχύουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς και δυσχεραίνουν σημαντικά την κατάσβεση.

Η προετοιμασία για τη φετινή αντιπυρική περίοδο ξεκίνησε από την άνοιξη, με έμφαση στη βελτίωση της προσβασιμότητας, στον έλεγχο των υποδομών και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Πυροσβεστικής, στρατού, μοναστηριών και εθελοντών.

Ύστερα από αίτημα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καρυών Αγίου Όρους, κλιμάκιο του στρατού πραγματοποίησε ελέγχους στο δασικό οδικό δίκτυο, το οποίο κάθε χειμώνα υφίσταται σοβαρές φθορές εξαιτίας των ισχυρών βροχοπτώσεων.

Στα σημεία όπου διαπιστώθηκαν προβλήματα πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις με ισοπεδωτή γαιών και φορτηγά, προκειμένου να αποκατασταθεί η βατότητα και να εξασφαλιστεί η ταχύτερη πρόσβαση των πυροσβεστικών οχημάτων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Παράλληλα, ελέγχθηκαν τα σημεία υδροληψίας και οι υδατοδεξαμενές, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα κατά τη διάρκεια μιας επιχείρησης κατάσβεσης.

Ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καρυών, αντιπύραρχος Βασίλειος Ψαλτίδης, χαρακτηρίζει τη φετινή περίοδο ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται με την αυξημένη βλάστηση που προκάλεσαν οι έντονες χειμερινές βροχοπτώσεις.

Όπως επισημαίνει, η δασική και χορτολιβαδική βλάστηση αναπτύχθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό, δημιουργώντας αυξημένο εύφλεκτο φορτίο σε ολόκληρη τη χερσόνησο.

Περιπολίες, καθαρισμοί και εκπαίδευση των μοναχών

Κάθε μονή έχει αναλάβει την ευθύνη της επιτήρησης και της φροντίδας της περιοχής που της αντιστοιχεί. Οι μοναχοί πραγματοποιούν περιπολίες και καθαρισμούς, σε συνεννόηση με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, προκειμένου να μειωθεί η συγκέντρωση ξερής βλάστησης και να περιοριστεί η πιθανότητα ταχείας εξάπλωσης μιας φωτιάς.

Μέτρα πυρασφάλειας εφαρμόζονται και στο εσωτερικό των μονών. Ελέγχονται συστηματικά τα μόνιμα συστήματα πυρόσβεσης, οι δεξαμενές νερού, το υδροδοτικό δίκτυο, τα ερμάρια με τον πυροσβεστικό εξοπλισμό και τα συστήματα πυρανίχνευσης που διαθέτουν ανιχνευτές στους εσωτερικούς χώρους και στα δωμάτια.

Ορισμένες μονές έχουν προμηθευτεί δικά τους υδροφόρα οχήματα, μικρού ή μεγαλύτερου μεγέθους, τα οποία συντηρούνται τακτικά ώστε να μπορούν να συνδράμουν άμεσα στο έργο της κατάσβεσης μέχρι την άφιξη ενισχύσεων.

Καθοριστικό ρόλο έχει και η εκπαίδευση των μοναχών. Η Πυροσβεστική οργανώνει μαθήματα και ασκήσεις, με στόχο να γνωρίζουν πώς πρέπει να αντιδράσουν στα πρώτα λεπτά ενός περιστατικού, πώς να επικοινωνήσουν με τις αρμόδιες υπηρεσίες και πώς να χρησιμοποιήσουν με ασφάλεια τον διαθέσιμο εξοπλισμό.

Κατά τη φετινή περίοδο πραγματοποιήθηκαν δύο οργανωμένες ασκήσεις στο Άγιον Όρος, μία στην Ιερά Μονή Ιβήρων και μία στη Μονή Βατοπεδίου.

Στη Μονή Βατοπεδίου λειτουργεί από πέρυσι, με σχετικό ΦΕΚ, εθελοντικό πυροσβεστικό κλιμάκιο. Η ομάδα αποτελείται από 23 πιστοποιημένους εθελοντές μοναχούς, ενώ στις επιχειρήσεις μπορούν να συνδράμουν και εργαζόμενοι της μονής που έχουν λάβει σχετική εκπαίδευση.

Οι εκπαιδεύσεις επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο και μπορούν να πραγματοποιούνται συχνότερα, ανάλογα με τα αιτήματα των μονών. Υπάρχουν, σύμφωνα με τον διοικητή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καρυών, περιπτώσεις μοναχών που ζητούν εκπαίδευση ακόμη και σε μηνιαία βάση.

Το πρώτο στάδιο της προετοιμασίας αφορά τη σωστή και άμεση επικοινωνία με την Πυροσβεστική. Ακολουθεί η εκπαίδευση για την αρχική αντιμετώπιση της φωτιάς, την προστασία των ανθρώπων και των κτιρίων και την αντίδραση σε διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια.

Κεραυνοί, δύσβατο έδαφος και επιτήρηση με drones

Η μοναστική πολιτεία παρουσιάζει σύνθετες γεωγραφικές και λειτουργικές ιδιαιτερότητες. Στην Αθωνική Χερσόνησο βρίσκονται είκοσι μονές και μεγάλος αριθμός ιερών κελιών, τα οποία είναι διάσπαρτα σε απομακρυσμένα και συχνά δυσπρόσιτα σημεία.

Το ανάγλυφο χαρακτηρίζεται από μεγάλες υψομετρικές διαφορές ανάμεσα στο βόρειο και το νότιο τμήμα, γεγονός που δυσκολεύει την κίνηση των επίγειων δυνάμεων και απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό ανά περιοχή.

Στο υπέδαφος του βόρειου τμήματος υπάρχουν μεταλλεύματα, τα οποία, σύμφωνα με την Πυροσβεστική, συνδέονται με συχνότερη πτώση κεραυνών. Αρκετές πυρκαγιές στην περιοχή έχουν προκληθεί στο παρελθόν από κεραυνικά πλήγματα.

Πρόσθετο κίνδυνο δημιουργεί η παρουσία μεγάλου αριθμού επισκεπτών. Ο πλήρης έλεγχος των μετακινήσεών τους είναι δύσκολος, ενώ παραμένει πάντοτε το ενδεχόμενο εκδήλωσης πυρκαγιάς από αναμμένο τσιγάρο ή άλλη απρόσεκτη ενέργεια.

Για τον περιορισμό του κινδύνου, η Πυροσβεστική Υπηρεσία Καρυών ήρθε σε συνεννόηση με τον ιδιοκτήτη των αγιορείτικων ακτοπλοϊκών γραμμών, ώστε οι επισκέπτες να ενημερώνονται σε κάθε δρομολόγιο.

Μέσω ηχογραφημένου μηνύματος υπενθυμίζεται ότι από την 1η Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου, δηλαδή σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, απαγορεύεται αυστηρά το άναμμα φωτιάς στη χερσόνησο του Άθω.

Η ενημέρωση μεταδίδεται σε πέντε γλώσσες — ελληνικά, αγγλικά, ρωσικά, ρουμανικά και σερβικά — ώστε να φτάνει σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των επισκεπτών.

Σημαντική ενίσχυση στην πρόληψη και στην έγκαιρη ανίχνευση προσφέρει πλέον και η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η Μονή Βατοπεδίου έχει εξασφαλίσει 24ωρη επιτήρηση της περιοχής με ιδιωτικό drone, ενώ στη Σκήτη του Αγίου Δημητρίου, που υπάγεται στη μονή, δημιουργήθηκε βάση ετοιμότητας για drones.

Παράλληλα, στην περιοχή ευθύνης της Μονής Χιλανδαρίου προγραμματίζεται η τοποθέτηση κάμερας με τρεις ανιχνευτές καπνού, ώστε να εντοπίζονται άμεσα ενδεχόμενες εστίες.

Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αναμένεται να μειώσει αισθητά τον χρόνο αντίδρασης. Η γρήγορη ειδοποίηση επιτρέπει στις πυροσβεστικές δυνάμεις να κινηθούν πριν η φωτιά αποκτήσει μεγάλες διαστάσεις, γεγονός κρίσιμο σε μια περιοχή με πυκνή βλάστηση και δύσκολη πρόσβαση.

Μέχρι στιγμής, η αντιπυρική περίοδος στην Αθωνική Χερσόνησο εξελίσσεται χωρίς σοβαρά προβλήματα. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει αντιμετωπίσει ορισμένα περιστατικά, διατηρώντας διαρκώς αυξημένη ετοιμότητα.

Το έργο της υπηρεσίας δεν περιορίζεται στις δασικές πυρκαγιές. Οι πυροσβέστες παρεμβαίνουν συχνά και σε επιχειρήσεις διάσωσης, κυρίως σε ορειβατικά περιστατικά.

Αρκετοί επισκέπτες επιχειρούν να ανέβουν στην κορυφή του όρους Άθως, σε υψόμετρο 2.033 μέτρων, με αποτέλεσμα να απαιτούνται κατά καιρούς επιχειρήσεις εντοπισμού, υποστήριξης ή μεταφοράς ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Η πυροπροστασία στο Άγιον Όρος στηρίζεται σε ένα σύνθετο δίκτυο συνεργασίας, το οποίο περιλαμβάνει την Πυροσβεστική, τις μονές, τους μοναχούς, τον στρατό, τους εργαζομένους και τα σύγχρονα μέσα επιτήρησης. Σε μια περιοχή ανεκτίμητης θρησκευτικής, ιστορικής και περιβαλλοντικής αξίας, η πρόληψη και η άμεση επέμβαση αποτελούν τη βασική ασπίδα απέναντι στον κίνδυνο της φωτιάς.