Αστεγία στην Αθήνα: 7 στους 10 λόγω οικονομικών

Μια εκτεταμένη έρευνα για το φαινόμενο της αστεγίας στην ελληνική πρωτεύουσα ολοκληρώθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου. Στην προσπάθεια συμμετείχαν ενεργά 150 εθελοντές, προερχόμενοι από τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, διάφορες Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, καθώς και μεμονωμένοι πολίτες.

Το δείγμα της απογραφής ανήλθε συνολικά σε 681 άτομα. Από αυτά, τα 384 εντοπίστηκαν να διαβιούν άμεσα στον δρόμο, ενώ τα υπόλοιπα 297 καταγράφηκαν μέσω της συνδρομής κοινωνικών φορέων και υπηρεσιών. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία δεν συμπεριλαμβάνονται όσοι διαμένουν σε σταθερές κατοικίες ή σε δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.

Το προφίλ των αστέγων στην Αθήνα

Από την ανάλυση των δεδομένων προκύπτει ότι η πλειονότητα των αστέγων είναι άνδρες, σε ποσοστό 71%, ενώ οι γυναίκες αποτελούν το 29%. Η εθνική σύνθεση του πληθυσμού δείχνει ότι οι Έλληνες πολίτες κυριαρχούν, με ποσοστό 69,9%. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ηλικιακή κατανομή, καθώς η αστεγία πλήττει κυρίως τις μεσαίες και μεγαλύτερες ηλικίες. Συγκεκριμένα, το 62% των καταγεγραμμένων είναι άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών αποτελούν μόλις το 8% του συνόλου. Επιπλέον, σχεδόν δύο στους τρεις (65,8%) ζουν σε συνθήκες πλήρους μοναξιάς, χωρίς την υποστήριξη συντρόφου ή οικογενειακού περιβάλλοντος.

Το χρόνιο πρόβλημα και τα αίτια

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η αστεγία στην Αθήνα δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό χρόνιο. Περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που καταγράφηκαν βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Αναλυτικότερα, ένας στους τρεις (31,6%) παραμένει σε αυτή την κατάσταση για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% βιώνει την αστεγία για διάστημα από δύο έως πέντε έτη.

Ως βασικότερη αιτία απώλειας στέγης αναδεικνύονται οι οικονομικοί λόγοι, τους οποίους επικαλείται το 72,2% των συμμετεχόντων. Ακολουθούν ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων (37,9%) και οικογενειακά προβλήματα (30,2%). Τα ποσοστά αυτά καταδεικνύουν ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με ένα πλέγμα πολλαπλών και αλληλένδετων κοινωνικών δυσκολιών.

Δράσεις και παρεμβάσεις του Δήμου

Η διεπιστημονική ομάδα του Street Work του ΚΥΑΔΑ παρέχει υπηρεσίες σε όσους διαβιούν στον δρόμο, εξυπηρετώντας αυτή τη στιγμή περίπου 1.400 ενεργά άτομα. Λιγότερα από τα μισά ανήκουν στην κατηγορία των λεγόμενων «rough sleepers», δηλαδή ατόμων που κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλα μέρη. Οι υπόλοιποι διαμένουν σε σπίτια που δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες ή φιλοξενούνται από συγγενείς και φίλους.

Στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων, που λειτουργεί σε σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών στην πλατεία Βάθη, στεγάζονται ένα Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, ένα Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερα από 150 άτομα, παρέχοντάς τους πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες όπως μπάνιο και γεύμα, καθώς και ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Στις στεγαστικές δομές του Πολυδύναμου φιλοξενούνται καθημερινά 200 άτομα για μια μεταβατική περίοδο 6+6 μηνών, κατά την οποία ακολουθούν ένα ατομικό σχέδιο δράσης για την αυτόνομη διαβίωση.

Παράλληλα, ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», το οποίο χρηματοδοτείται από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στον νέο κύκλο του προγράμματος, έχει εγκριθεί χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά, ωφελώντας συνολικά 58 άτομα (46 ενήλικες και 12 ανήλικα). Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν ήδη νοικιάσει σπίτι και βρίσκονται σε διαδικασία εύρεσης εργασίας.

Πολιτικές και ευρωπαϊκή συνεργασία

Η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, υπογράμμισε ότι η αστεγία αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Αθήνας. Τόνισε ότι η καταγραφή παρέχει σημαντικά δεδομένα, καθιστώντας άμεσα αναγκαίο τον σχεδιασμό πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ευάλωτων συμπολιτών. Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, ανέφερε ότι η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών και στοχευμένων παρεμβάσεων.

Το έργο αυτό εντάσσεται σε ένα πανευρωπαϊκό σχέδιο καταμέτρησης και έρευνας των χαρακτηριστικών της αστεγίας, με τη συμμετοχή 35 πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων. Το σχέδιο συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν και στην Ελλάδα διενεργήθηκε κατά το διάστημα 20-27 Οκτωβρίου 2025. Απώτερος στόχος είναι η εφαρμογή μιας κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας καταγραφής, η δημιουργία αξιόπιστων μηχανισμών παρακολούθησης και ο σχεδιασμός στοχευμένων πολιτικών σε τοπικό επίπεδο.