Αυξάνεται ο κίνδυνος από τα πυρηνικά όπλα

Μια ανησυχητική τάση στην παγκόσμια ασφάλεια καταγράφεται στη νέα έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI). Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα προχωρούν σε μια επικίνδυνη πρακτική: αποσύρουν τα οπλικά συστήματα από τις αποθήκες τους και τα εγκαθιστούν σε φορείς εκτόξευσης, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο για τη διεθνή σταθερότητα.

Η έκθεση του ινστιτούτου, που δημοσιοποιήθηκε σήμερα, αποκαλύπτει ότι τον Ιανουάριο του 2026 οι πυρηνικές δυνάμεις διέθεταν συνολικά τουλάχιστον 12.187 πυρηνικές κεφαλές. Από αυτές, οι 9.745 βρίσκονταν σε επιχειρησιακά αποθέματα, έτοιμες για πιθανή χρήση. Παρότι ο συνολικός αριθμός των κεφαλών παρουσιάζει μια μικρή μείωση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, γεγονός που οφείλεται στην ταχύτερη καταστροφή παλαιών κεφαλών μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η ουσία της κατάστασης είναι εξαιρετικά ανησυχητική.

Ο διευθυντής του SIPRI, Καρίμ Χαγκάγκ, τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η πιο ανησυχητική είδηση δεν είναι η ποσοτική μείωση, αλλά η ποιοτική επιδείνωση του κινδύνου. "Παρότι ο αριθμός των πυρηνικών όπλων μειώνεται, το επίπεδο των κινδύνων που συνδέονται με αυτά αυξάνεται", υπογράμμισε χαρακτηριστικά. Η τάση αυτή αναμένεται να αντιστραφεί τα επόμενα χρόνια, καθώς ο ρυθμός διάλυσης των παλαιών κεφαλών επιβραδύνεται, ενώ η ανάπτυξη νέων πυρηνικών όπλων επιταχύνεται.

Η αποσάθρωση των διεθνών συνθηκών

Η έκθεση του SIPRI επισημαίνει ότι η αποσάθρωση του διεθνούς πλαισίου ελέγχου των πυρηνικών όπλων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες ανησυχίας. Η ακύρωση διεθνών συνθηκών και η ένταση της αντιπαλότητας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ο κ. Χαγκάγκ εξήγησε ότι τα κράτη όχι μόνο διατηρούν τα οπλοστάσιά τους, αλλά τα καθιστούν πιο επιχειρησιακά, αυξάνοντας τον αριθμό των ανεπτυγμένων πυρηνικών όπλων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία παραμένουν οι δύο κυρίαρχες δυνάμεις, κατέχοντας σχεδόν το 83% των συνολικών παγκόσμιων αποθεμάτων. Κάθε χώρα διαθέτει περίπου 5.000 πυρηνικές κεφαλές. Και οι δύο υπερδυνάμεις εφαρμόζουν φιλόδοξα προγράμματα εκσυγχρονισμού των οπλοστασίων τους, αν και αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις. Το αμερικανικό πρόγραμμα προχωρά, αλλά συναντά δυσκολίες σχεδιασμού και χρηματοδότησης που ενδέχεται να το καθυστερήσουν και να αυξήσουν το κόστος του. Από την άλλη πλευρά, το ρωσικό πρόγραμμα αντιμετωπίζει αποτυχημένες δοκιμές διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBMs), ενώ οι διεθνείς κυρώσεις λόγω του πολέμου στην Ουκρανία επιβραδύνουν την πρόοδό του.

Η άνοδος της Κίνας και οι περιφερειακές δυνάμεις

Η Κίνα αναδεικνύεται ως η χώρα με τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης του πυρηνικού οπλοστασίου της. Σύμφωνα με τον κ. Χαγκάγκ, η όξυνση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού ωθεί το Πεκίνο να βασίζεται όλο και περισσότερο στα πυρηνικά όπλα. Το SIPRI εκτιμά ότι η Κίνα διαθέτει πλέον 620 κεφαλές και, ανάλογα με τη στρατηγική της, θα μπορούσε να φτάσει τον αριθμό των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBMs) της Ρωσίας και των ΗΠΑ έως το 2030. Ακόμη κι αν φτάσει τις 1.000 κεφαλές, ωστόσο, θα διαθέτει μόλις το ένα πέμπτο έως ένα τέταρτο των αμερικανικών και ρωσικών αποθεμάτων.

Στην Ευρώπη, η Γαλλία και η Βρετανία διατήρησαν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια σε σταθερά επίπεδα το 2025, με 290 και 225 κεφαλές αντίστοιχα. Ωστόσο, το SIPRI σημειώνει ότι το βρετανικό απόθεμα θα αυξηθεί μετά την αναθεώρηση της πολιτικής του Λονδίνου το 2021. Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν διέταξε τον Μάρτιο την αύξηση του γαλλικού αποθέματος. Στην Ασία, η Ινδία αύξησε ελαφρά το οπλοστάσιό της στις 190 κεφαλές, ενώ το Πακιστάν παρέμεινε σταθερό στις 170, αν και συνεχίζει να συσσωρεύει σχάσιμο υλικό, γεγονός που υποδηλώνει μελλοντική επέκταση.

Η Βόρεια Κορέα συνεχίζει να επιδιώκει τον διακηρυγμένο στόχο της για εκθετική επέκταση του πυρηνικού οπλοστασίου της, με το SIPRI να εκτιμά ότι διαθέτει περίπου 60 κεφαλές. Τέλος, το Ισραήλ, το οποίο επισήμως δεν παραδέχεται την ύπαρξη πυρηνικού οπλοστασίου, πιστεύεται ότι εκσυγχρονίζει τα συστήματά του, με εκτιμώμενο αριθμό περίπου 90 κεφαλών.