Αυστηρά πρόστιμα και συλλήψεις για εμπρησμούς

Η φετινή αντιπυρική περίοδος βρίσκει τις αρμόδιες αρχές σε κατάσταση αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας, με τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) να εφαρμόζει μια στρατηγική μηδενικής ανοχής απέναντι σε κάθε μορφή εμπρησμού, είτε αυτός προέρχεται από πρόθεση είτε, κυρίως, από αμέλεια. Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Μαΐου 2026 είναι αποκαλυπτικά της νέας αυτής προσέγγισης: έχουν επιβληθεί συνολικά 365 διοικητικά πρόστιμα, το συνολικό ύψος των οποίων ανέρχεται σε 320.795,855 ευρώ, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί 60 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας. Από αυτές, οι 54, που αντιστοιχούν σε ποσοστό 90%, αφορούν περιπτώσεις εμπρησμού από αμέλεια, ενώ μόλις 6, ήτοι ποσοστό 10%, σχετίζονται με εμπρησμό από πρόθεση.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από τα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος είναι σαφές και κατηγορηματικό: «Δεν υπάρχει ανοχή στην αμέλεια. Καμία αμελής πράξη χωρίς έλεγχο, καμία υπαιτιότητα χωρίς συνέπειες». Η αμέλεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα απλό λάθος χωρίς συνέπειες, αλλά κάθε πράξη που προκαλεί ή μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά ερευνάται, τεκμηριώνεται και τιμωρείται σύμφωνα με τον νόμο. Αυτή η αυστηρή στάση αποτυπώνεται και στα συγκριτικά στοιχεία των τελευταίων ετών, τα οποία καταδεικνύουν μια σαφή ενίσχυση της ελεγκτικής και ανακριτικής δράσης.

Εντυπωσιακή αύξηση συλλήψεων και προφυλακίσεων

Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία που αφορούν το σύνολο των συλλήψεων για την περίοδο 2014-2025. Σύμφωνα με τα δεδομένα της ΔΑΕΕ, καταγράφεται μια σαφής και διαρκής ενίσχυση της ελεγκτικής και ανακριτικής δράσης, η οποία αποτυπώνει και την αλλαγή στη στρατηγική που συντελέστηκε την τελευταία διετία. Ενδεικτικά, από 206 συλλήψεις το 2023, ο αριθμός ανήλθε στις 430 το 2024, σημειώνοντας μια αύξηση της τάξεως του 108,7%. Το 2025, ο αριθμός διατηρήθηκε σε υψηλό επίπεδο, με 423 συλλήψεις. Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος, υποδηλώνει ότι έχει αναπτυχθεί ένας πολύ πιο ενεργός μηχανισμός ελέγχων και παρέμβασης.

Ακόμη πιο θεαματική είναι η άνοδος που παρουσιάζουν οι συλλήψεις που πραγματοποιούνται αποκλειστικά από τη ΔΑΕΕ. Από μόλις 8 συλλήψεις το 2023, η υπηρεσία έφτασε στις 51 το 2024, καταγράφοντας μια αύξηση της τάξεως του 537,5%. Το 2025, οι συλλήψεις ανήλθαν στις 79, σημειώνοντας νέα αύξηση 54,9%. Τα δεδομένα αυτά, όπως τονίζεται από αρμόδιες πηγές, καταδεικνύουν όχι μόνο την ενίσχυση της υπηρεσίας, αλλά και τη σαφή εντατικοποίηση του ανακριτικού της έργου. Παράλληλα, ο Δείκτης Συλλήψεων ανά Δικογραφίες για την περίοδο 2015-2025 παρουσιάζει μια σαφή ανοδική τάση, με τη διετία 2024-2025 να καταγράφεται μια κρίσιμη μεταβολή, με τον δείκτη να εκτοξεύεται σε 2,57% και στη συνέχεια σε 3,02%. Αυτό, σύμφωνα με πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος, υποδηλώνει ποιοτική ενίσχυση των ανακριτικών ενεργειών και της τεκμηρίωσης, με αποτέλεσμα αυξημένο ποσοστό συλλήψεων ανά δικογραφία.

Εξίσου χαρακτηριστική είναι η εικόνα και στον τομέα των προφυλακίσεων εμπρηστών από τη ΔΑΕΕ. Μετά από χαμηλά ή σχεδόν μηδενικά επίπεδα σε προηγούμενα χρόνια, οι προφυλακίσεις ανήλθαν από 2 το 2023 σε 12 το 2024, καταγράφοντας μια αύξηση της τάξεως του 500%. Το 2025, ο αριθμός αυτός διατηρήθηκε στο ίδιο υψηλό επίπεδο, με 12 προφυλακίσεις.

Μείωση πυρκαγιών και εποχικές διακυμάνσεις

Όσον αφορά τις ενάρξεις πυρκαγιών, τα στοιχεία για το 2026 είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 25 Μαΐου 2026, καταγράφηκαν 2.777 ενάρξεις πυρκαγιών, έναντι 4.032 που είχαν καταγραφεί την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για μια μείωση της τάξεως του 31,1%, που αντιστοιχεί σε 1.255 λιγότερα περιστατικά. Πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος αποδίδουν αυτή τη μείωση στην αυξημένη παρουσία στο πεδίο, τη συστηματικότερη διερεύνηση των αιτιών, την άμεση απόδοση ευθυνών και την επιβολή διοικητικών κυρώσεων.

Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στη δραστική μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών, τονίζοντας σε πρόσφατη σύσκεψη με τους Διοικητές των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αττικής ότι ο μεγάλος αριθμός συμβάντων κάθε καλοκαίρι προκαλεί σημαντική διασπορά δυνάμεων και επιχειρησιακή πίεση στον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Η χρονική κατανομή των περιστατικών διαφοροποιείται από έτος σε έτος, ανάλογα με την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών. Συνήθως, αυξημένη επιχειρησιακή και ελεγκτική δραστηριότητα καταγράφεται τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, όταν οι πολίτες ξεκινούν καθαρισμούς οικοπέδων και γεωργικές εργασίες.

Για το 2025, η εικόνα συνδέεται με τις ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες που επικράτησαν από νωρίς την άνοιξη. Χαρακτηριστικό είναι ότι τον Μάρτιο του 2025 είχε τεθεί σε ισχύ καθολική απαγόρευση καύσης σε όλη την επικράτεια. Έτσι, ο Μάρτιος του 2025 συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών (πρόστιμα και συλλήψεις), με 46%, ακολουθούμενος από τον Μάιο με 28% και τον Απρίλιο με 17%. Αντίθετα, το 2026, οι χαμηλότερες θερμοκρασίες και οι πολλές βροχοπτώσεις μετέθεσαν χρονικά την αυξημένη δραστηριότητα, με αποτέλεσμα ο Μάιος να παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό (36%), ακολουθούμενος από τον Απρίλιο (31%) και τον Μάρτιο (27%).

Γεωγραφική κατανομή και συνηθέστερες παραβάσεις

Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, για το 2025, η Αττική και η Ηλεία συγκεντρώνουν από 21% των προστίμων και των συλλήψεων η καθεμία, γεγονός που σχετίζεται με τις ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες. Ακολουθούν η Εύβοια με 18%, η Αχαΐα με 14%, η Κέρκυρα με 13% και το Ηράκλειο με 12%. Σε γενικότερο επίπεδο, η Αττική εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό επιβάρυνσης, με 22% του συνόλου. Για το 2026, η εικόνα διαφοροποιείται, με τη Μαγνησία να καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό (22%), ενώ ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και η Αχαΐα με 17% έκαστη.

Οι συνηθέστερες παραβάσεις που εντοπίζονται σχετίζονται κυρίως με καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η καύση ξερών χόρτων και υπολειμμάτων καλλιεργειών, οι θερμές εργασίες στην ύπαιθρο (χρήση τροχού, ηλεκτροκόλληση), οι αγροτικές εργασίες χωρίς τα προβλεπόμενα μέτρα πυροπροστασίας, καθώς και η μη τήρηση των απαγορεύσεων. Όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές, οι πολίτες συχνά υποτιμούν τον κίνδυνο, θεωρώντας ότι μια μικρή παράλειψη δεν μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό περιστατικό.

37 νέα κλιμάκια και η νέα στρατηγική της ΔΑΕΕ

Από φέτος, το ερευνητικό και ανακριτικό έργο της ΔΑΕΕ ενισχύεται ακόμη περισσότερο με την ίδρυση 37 Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού σε όλη την επικράτεια. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί κομβικό βήμα, καθώς τα Κλιμάκια λειτουργούν ως η εξειδικευμένη παρουσία της ΔΑΕΕ στην περιφέρεια, φέρνοντας την ανακριτική γνώση πιο κοντά στον τόπο κάθε συμβάντος. Η νέα στρατηγική της ΔΑΕΕ στηρίζεται στην αρχή ότι «Με γνώση αντιμετωπίζουμε το έγκλημα του εμπρησμού», με τη γνώση των αιτιών, την ανάλυση των δεδομένων και την αξιοποίηση των ευρημάτων κάθε πυρκαγιάς να αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης.

Το κύριο βάρος της πρόληψης πέφτει στην καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά. Η εντατικοποίηση των ελέγχων και της εφαρμογής της νομοθεσίας καταγράφεται και στα διοικητικά μέτρα, με τις αρμόδιες αρχές να αναφέρουν ότι όποιος παραβιάζει τα μέτρα πυροπροστασίας ή εκτελεί επικίνδυνες εργασίες χωρίς προφυλάξεις θα ελέγχεται και θα αντιμετωπίζει τις προβλεπόμενες κυρώσεις. Στόχος δεν είναι μόνο να διαπιστώνεται τι συνέβη μετά από μια πυρκαγιά, αλλά να αξιοποιούνται τα συμπεράσματα κάθε έρευνας για να αποτρέπονται νέες ενάρξεις στο μέλλον.