Αυτοκίνητα: Ποιοι γλιτώνουν τέλος ταξινόμησης

Σε πλήρη λειτουργία περνά το νέο καθεστώς για την απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης επιβατικών αυτοκινήτων για γονείς με τρία ή περισσότερα παιδιά, με την ΑΑΔΕ να ορίζει με σαφήνεια τη διαδικασία, τα δικαιολογητικά και τους ελέγχους που θα πραγματοποιούν οι τελωνειακές υπηρεσίες.

Η νέα απόφαση έρχεται να εξειδικεύσει το πλαίσιο εφαρμογής του μέτρου, καλύπτοντας όλα τα στάδια: από την ηλεκτρονική υποβολή της αίτησης μέσω του πληροφοριακού συστήματος ICISnet έως τις ειδικές περιπτώσεις διαζευγμένων γονέων, μονογονεϊκών οικογενειών και γονέων που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα και επιμέλεια.

Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για προστατευόμενα τέκνα που συνεχίζουν τις σπουδές τους, υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία ή έχουν αναπηρία. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να καλύψει σύνθετες οικογενειακές πραγματικότητες, αν και η εφαρμογή του περνά μέσα από αυξημένη γραφειοκρατική τεκμηρίωση και πολλαπλές διασταυρώσεις από τις αρμόδιες αρχές.

Ποιοι δικαιούνται απαλλαγή και σε ποιο ποσοστό

Το ποσοστό απαλλαγής από το τέλος ταξινόμησης συνδέεται με τον κυβισμό του οχήματος. Οι γονείς με τουλάχιστον τρία παιδιά δικαιούνται πλήρη απαλλαγή 100% για επιβατικά αυτοκίνητα έως 2.000 κυβικά εκατοστά. Για οχήματα άνω των 2.000 κυβικών εκατοστών προβλέπεται απαλλαγή κατά 50%.

Για τους διαζευγμένους γονείς, καθώς και για όσους ασκούν από κοινού και ισότιμα τη γονική μέριμνα και επιμέλεια, το πλαίσιο προβλέπει ειδικότερες περιπτώσεις μερικής απαλλαγής 25% ή 50%. Το ποσοστό εξαρτάται από τα δικαιώματα που θεμελιώνει κάθε γονέας, καθώς και από το αν απαιτείται συναίνεση του άλλου γονέα για τη χορήγηση της φορολογικής διευκόλυνσης.

Η διαδικασία αρχίζει με την ηλεκτρονική υποβολή του τελωνειακού παραστατικού, είτε πρόκειται για ΔΕΦΚ είτε για Διασάφηση Εισαγωγής, μέσω του ICISnet. Η αίτηση υποβάλλεται με τον αντίστοιχο κωδικό ατέλειας και συνοδεύεται από όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τα οποία πρέπει να επισυναφθούν ηλεκτρονικά.

Στις περιπτώσεις έγγαμων γονέων, γονέων με σύμφωνο συμβίωσης ή άγαμων γονέων με αναγνωρισμένα τέκνα που συνοικούν, η αίτηση γίνεται στο όνομα και των δύο γονέων, εφόσον υπάρχουν τουλάχιστον τρία ανήλικα ή προστατευόμενα παιδιά. Όταν η γονική μέριμνα και επιμέλεια ανήκει αποκλειστικά σε έναν γονέα, η αίτηση υποβάλλεται μόνο από τον δικαιούχο που έχει την αντίστοιχη ευθύνη.

Σε περιπτώσεις διαζυγίου, λύσης συμφώνου συμβίωσης ή χωριστής διαμονής των γονέων, η απόφαση προβλέπει ότι όταν η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού, κάθε γονέας μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να ασκήσει αυτοτελώς δικαίωμα μερικής απαλλαγής. Για την πλήρη απαλλαγή απαιτείται ρητή συναίνεση του άλλου γονέα, η οποία αποδεικνύεται με υπεύθυνη δήλωση.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για οικογένειες στις οποίες τα τρία ή περισσότερα παιδιά προέρχονται από διαφορετικές οικογενειακές σχέσεις. Στις περιπτώσεις αυτές οι τελωνειακές αρχές θα εξετάζουν αναλυτικά τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη γονική μέριμνα, την επιμέλεια, τη συνοίκηση όπου απαιτείται και τη θεμελίωση του δικαιώματος απαλλαγής.

Τα δικαιολογητικά και οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υποβάλουν, πέρα από τα προβλεπόμενα από την τελωνειακή νομοθεσία, σειρά εγγράφων που τεκμηριώνουν την οικογενειακή και προσωπική τους κατάσταση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται άδεια οδήγησης σε ισχύ, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης έκδοσης τελευταίου εξαμήνου, βεβαίωση εγγραφής ή μόνιμης διαμονής για πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς όπου απαιτείται.

Απαραίτητες είναι επίσης υπεύθυνες δηλώσεις σχετικά με προηγούμενη χρήση του δικαιώματος απαλλαγής, καθώς και δικαστικές αποφάσεις ή άλλα έγγραφα που αποδεικνύουν τη γονική μέριμνα και την επιμέλεια. Για πρόσωπα που δεν είναι εγγεγραμμένα σε ελληνικό δήμο απαιτούνται αντίστοιχα πιστοποιητικά από τις αρμόδιες αρχές του εξωτερικού, νόμιμα μεταφρασμένα και επικυρωμένα.

Η απόφαση καθορίζει και τα ειδικά δικαιολογητικά για προστατευόμενα τέκνα. Για φοιτητές έως 25 ετών απαιτείται βεβαίωση φοίτησης από αναγνωρισμένο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Σε περίπτωση σπουδών στο εξωτερικό απαιτείται και πιστοποίηση αναγνώρισης του εκπαιδευτικού φορέα. Για τέκνα που υπηρετούν στρατιωτική θητεία ζητείται πρόσφατη βεβαίωση από την αρμόδια στρατιωτική υπηρεσία.

Για τέκνα με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% απαιτούνται τα προβλεπόμενα πιστοποιητικά, εφόσον δεν έχει ήδη χορηγηθεί αντίστοιχη απαλλαγή με βάση τις διατάξεις που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή διπλής αξιοποίησης του ίδιου ευεργετήματος και στην ορθή εφαρμογή των απαλλαγών.

Μετά την υποβολή της αίτησης, οι τελωνειακές υπηρεσίες θα διενεργούν διασταυρώσεις για την πληρότητα των δικαιολογητικών, την ταυτοποίηση των δικαιούχων, τη μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα, την οικογενειακή κατάσταση, τη συνοίκηση όπου αυτή απαιτείται, καθώς και την προηγούμενη χρήση του δικαιώματος απαλλαγής.

Οι έλεγχοι θα περιλαμβάνουν και την πιστοποίηση αναπηρίας μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων της διοίκησης, όπου αυτό απαιτείται. Εφόσον διαπιστωθεί ότι πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, θα εκδίδεται ψηφιακό πιστοποιητικό ταξινόμησης και θα ολοκληρώνεται η διαδικασία χορήγησης της απαλλαγής.

Το νέο πλαίσιο δημιουργεί μια σημαντική φορολογική διευκόλυνση για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, σε μια περίοδο αυξημένου κόστους διαβίωσης και υψηλών τιμών στην αγορά αυτοκινήτου. Η πραγματική αποτελεσματικότητά του, ωστόσο, θα κριθεί από την ταχύτητα των τελωνειακών ελέγχων, την απλότητα της ηλεκτρονικής διαδικασίας και την ικανότητα της διοίκησης να μη μετατρέψει ένα μέτρο στήριξης σε ακόμη μία χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδρομή.