Βαρθολομαίος: Έκκληση για οικολογική ευθύνη

Με αφορμή την έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους και την καθιερωμένη Ημέρα Προσευχής για την Προστασία του Φυσικού Περιβάλλοντος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος προχώρησε σε μια ολοκληρωμένη τοποθέτηση, απευθύνοντας παράλληλα έκκληση για ριζική αλλαγή στάσης απέναντι στη φύση. Το μήνυμά του, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα την 1η Σεπτεμβρίου, αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση της οικολογικής ευθύνης και προωθεί τη διεθνή συνεργασία ως μονόδρομο για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει καθιερώσει αυτή την ημέρα ως αφιερωμένη στην προσευχή για το περιβάλλον ήδη από το 1989, αποτελώντας πρωτοπόρο σε αυτόν τον τομέα.

Η οικολογική κρίση ως κρίση αξιών

Στο μήνυμά του, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος προχώρησε σε μια βαθιά ανάλυση της σύγχρονης οικολογικής κρίσης, υποστηρίζοντας ότι αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά αντανακλά και βαθύτερα προβλήματα. Συγκεκριμένα, συνέδεσε την κρίση αυτή με τον τρόπο που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιλαμβάνεται την ελευθερία του, την οικονομική ανάπτυξη και τη γενικότερη σχέση του με τον φυσικό κόσμο. Ο ίδιος τόνισε ότι η πολυδιάστατη αυτή κρίση αποτελεί ουσιαστικά κρίση της ανθρώπινης ελευθερίας, της θρησκείας, της φιλοσοφίας, του ήθους και του πολιτισμού μας.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε εκτενώς στις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, όπως τα οικολογικά συνέδρια, οι διαχριστιανικοί και διαθρησκειακοί διάλογοι, καθώς και οι συγκεκριμένες προτάσεις της Μεγάλης Εκκλησίας για περιβαλλοντικά ζητήματα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, όλα αυτά συγκροτούν μια δυναμική περιβαλλοντική πρόταση, η οποία δίνει έμφαση στην επιτακτική ανάγκη για μια «κοπερνίκεια στροφή» στην κατανόηση της προόδου και στη στάση της ανθρωπότητας απέναντι στη φύση. Παράλληλα, διαμήνυσε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα συνεχίσει να προβάλλει την οικολογική του πρόταση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θεολογική διάσταση της προστασίας της δημιουργίας.

Κριτική στο σύγχρονο μοντέλο ανάπτυξης

Ο κ. Βαρθολομαίος εξέφρασε την εκτίμηση ότι η ανάδειξη των θρησκευτικών και ηθικών διαστάσεων της περιβαλλοντικής απειλής μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της ευθύνης απέναντι στη φύση. Υπογράμμισε με έμφαση ότι ο άνθρωπος πρέπει να πάψει να ενεργεί σαν να μην γνωρίζει τις συνέπειες των πράξεών του και να εγκαταλείψει οριστικά την ψευδαίσθηση ότι ο πλανήτης Γη μπορεί να ξεπερνά για πάντα τις ανθρωπογενείς επιβαρύνσεις και καταστροφές. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, η φύση δεν έχει την απεριόριστη δύναμη να ανανεώνεται από μόνη της, και το ήθος της ευθύνης για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος οφείλει να εκφράζεται σε παγκόσμιο, εθνικό, τοπικό και προσωπικό επίπεδο.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η κριτική που άσκησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης απέναντι στο κυρίαρχο μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο, όπως επισήμανε, στηρίζεται στην αδιάκοπη συσσώρευση πλούτου και στην κατανάλωση. Συνέδεσε την περιβαλλοντική καταστροφή με βαθύτερες αλλαγές στις αξίες και στη συμπεριφορά του ανθρώπου, τονίζοντας ότι η ανθρωπότητα υπονομεύει το μέλλον της και καταστρέφει τον «οίκο» της. Οι «νεωτερικές αμαρτίες» της ανθρωπότητας, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, έχουν δημιουργήσει και συνεχίζουν να δημιουργούν νέους διχασμούς και διασπάσεις ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση.

Η ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο αξιών

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στον σύγχρονο «ανθρωποθεό», ο οποίος, όπως είπε, επιμένει στη γεωκτονία, αγνοώντας μέτρα και όρια στο όνομα γεωπολιτικών σχεδιασμών, οικονομικών συμφερόντων, του καταναλωτισμού και της ικανοποίησης ουσιαστικά ακόρεστων αναγκών. Βαθύτερα, όπως εξήγησε, αυτό οφείλεται σε εσωτερικές αλλαγές σε επίπεδο βιωμάτων και αξιών. Κλείνοντας το μήνυμά του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κάλεσε την ανθρωπότητα να υιοθετήσει ένα νέο πλαίσιο κοινών αξιών, με επίκεντρο την αλληλεγγύη, τη συλλογική ευθύνη και τον σεβασμό τόσο στον άνθρωπο όσο και στη φύση. Παράλληλα, απηύθυνε ευχές προς το σύνολο των πιστών για το νέο εκκλησιαστικό έτος, επικαλούμενος τη χάρη του Χριστού και την προστασία της Παναγίας.